La Ertzaintza firma su primer convenio desde 2012 con una subida salarial general y nuevas productividades. El acuerdo busca reforzar los servicios a la ciudadanía y responder a los retos del futuro.

Joe Biden AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidente ohia ofizialki presidente izendatu behar zutenean, 2021eko urtarrilaren 6an, orduko jarduneko presidente Donald Trumpen jarraitzaileak Kapitolioan sartu ziren, hori eragozten saiatzeko. Lau urte igaro dira eraso hori egin zutenetik, eta Trump Etxe Zurian da berriz. Atzo izan zuen aurreneko eguna karguan, eta, agintaldiari hasiera emateko, hainbat dekretu sinatu zituen; tartean, eraso horretan parte hartu zutenen 1.500 lagun ingururi indultua emateko erabakia. Presidentetzarako bozetako kanpainan eta horiek irabazi ostean, iazko azaroaren 5ean, Trumpek behin eta berriz esan izan du barkatu egingo ziela erasotzaile horiei. Hori, ordea, ez da izan AEBetako 47. presidenteak agintaldiko aurreneko egunean ezarritako neurri bakarra. Bai kanpainan eta bai hauteskundeen osteko hilabeteetan, iragartzen aritu da datozen lau urteetan zer politika eramango dituen aurrera, eta agintaldiaren lehenengo egunean ez da urrundu ildo horretatik. Besteak beste, migratzaileen aurkako politikak indartu ditu, administrazio federaleko funtzionarioen lan baldintzak aldatu, eta AEBak atera egin ditu Parisko Hitzarmenetik eta OME Osasunaren Mundu Erakundetik. Bidenek atzera bota zituen Trumpek aurreneko agintaldian (2017-2021) hartutako erabaki batzuk, eta, beraz, horiek berrezartzeko bidea urratzen hasi da egungo presidentea —esaterako, Kuba «terrorismoa babesten duten herrialdeen» zerrendan sartu du berriz—. Lehen agintaldian legez, hainbat neurri nekez sartuko dira indarrean, AEBetako legearen aurkakoak baitira. Immigrazioaren aurkako neurriak gogortu Lehenengo dekretu horietako asko Bidenek aurreko agintaldian indarrean sartutako politikak eteteko baliatu ditu Trumpek: 78, hain zuzen. Errefuxiatuen Onarpen Programa behin-behinean eten zuen atzo, adibidez, eta ez da berriz indarrean sartuko harik eta «errefuxiatuak herrialdean sartzea AEBen mesederako den arte». Immigrazioaren arloan hartu du beste erabakirik ere, ordea. AEBetako Konstituzioaren 14. zuzenketan ezartzen denez, herrialde horretan jaiotakoek AEBetako herritartasuna izan dezakete. Trumpek, baina, erabaki du eskubide hori ukatzea paperik gabeko migratzaileen seme-alabei. Ez dago argi nola ezarriko duen neurri hori; izan ere, Ordezkarien Ganberaren eta Senatuaren bi herenek ados egon behar dute konstituzioa aldatzeko, eta Alderdi Errepublikanoak ez du hainbesteko babesik Kongresuan. AEBen eta Mexikoren arteko muga ere arretagune izan du agintaldiaren lehen egunean. «Larrialdi nazionala» ezarri du, mugako migrazio fluxuak direla eta. Horri esker, han neurriak hartzeko erabil dezake aurrekontuetako dirua, AEBetako Kongresuaren baimenaren beharrik gabe. AEBetako hainbat hedabidek kaleratu dutenez, dekretu horren helburuetako bat da baliabide ekonomikoak izatea aurreneko agintaldian mugan egiten hasitako hesia eraikitzen jarraitzeko. Gainera, zenbait oztopo gehitu dizkie muga igaro nahi dutenei: kasurako, Remain in Mexico [Gelditu Mexikon] programa abiarazi du berriro. Beraz, AEBetan asilo eske sartu nahi dutenek Mexikon itxaron beharko dute AEBetako immigrazio epaile batek haien egoera aztertu arte. Mexiko estuago hartzeko xedez, «atzerriko erakunde terrorista» izendatu ditu herrialde horretan droga trafikoan aritzen diren hainbat kartel. Nazioarteko zenbait erakundetatik irten Etxe Zurira heldu zen aurreneko aldian legez, 175 herrialdek 2016an sinatutako Parisko Hitzarmenetik irteteko dekretua sinatu zuen Trumpek atzo. Hitzarmen horren helburua da berotegi efektuko gas gutxiago isurtzea, industria iraultzaren aurreko batez besteko tenperatura baino 1,5 gradu gehiagoren langa ez igarotzeko. Espero izatekoa zen hitzarmen horretatik irtengo zela; harrabotsa, baina, beste erabaki batek eragin du. Izan ere, Trumpek OMEtik ateratzeko dekretu bat ere sinatu du. Horiek horrela, NBE Nazio Batuen Erakundeko organo horretatik ateratzeko prozesua gauzatuko dute AEBek datozen hamabi hilabeteetan. Beraz, 2026an OME finantzatzeari utziko diote. Kontuan hartzekoa da AEBak direla pisu handieneko herrialdea erakunde horren aurrekontuan. Ingurumenaren defentsaren aurka egin Parisko Hitzarmenetik irteteko dekretua ez da ingurumenarekin lotuta sinatu duen bakarra, ezta zeresanik handiena eman duena ere. «Energia larrialdia» ezarri izanak eragin du harrabots handiena, AEBen historian lehen aldiz ezarri baita. AEBetako hedabideek eta barne politikako adituek ez dute argi zer eragin dezakeen horrek, baina, dirudienez, aurrerantzean Trumpek ahalmena izango du ingurumena babesteko neurriak eteteko eta ustiapen proiektu gehiagori bide emateko. «Energia hornidura prekarioa, desegokia eta aldizkakoa dugu; ekintza azkarrak eta erabakigarriak egitea eskatzen du testuinguruak», dio dekretuan. Hala, Alaskan (AEB) petrolioa eta gasa ustiatzeko zulaketak baimentzea erabaki du presidenteak. Gainera, justizia klimatikorako programak deuseztatu ditu. Horien helburua da klima larrialdiaren ondorioek herrialdeko komunitate pobreenetan izan dezaketen eragina arintzea. Bestalde, eten egin du Bidenek auto elektrikoen salmentekin hartutako konpromisoa. AEBetako 46. presidenteak plan bat abiarazi zuen, 2030ean herrialdean salduko diren autoen erdiak elektrikoak izateko; Trumpek, Etxe Zurira heldu eta ordu gutxira, erabaki du helburu horri ez eustea. Funtzionarioen lan baldintzak okertu Trumpen kanpainan norbaitek zeresana eman bazuen, Trumpek berak ez ezik, Elon Muskek eman zuen; X sare sozialaren jabea da, eta, Forbes aldizkariaren arabera, munduko pertsonarik aberatsena. Trumpek lehendik esana zuen Muskek DOGE Gobernuaren Eraginkortasun Departamentua gidatuko zuela, eta hala berretsi zuen atzo, dekretu bidez. Departamentu horren helburua administrazioa argaltzea da, eta lan horri ekin zion atzo Etxe Zuriko maizterrak. Dirudienez, funtzionarioen lan baldintzen kontu izango dira aurreneko aurrezkiak. Hainbat dekretu sinatu ditu Trumpek horri lotuta; besteak beste, ez dituzte langile federal gehiago kontratatuko, ez badira «immigrazioaren kontrolarekin, segurtasun nazionalarekin edo segurtasun publikoarekin zerikusia duten postuak». Eta F zerrenda abian jarri du berriz; hau da, funtzionarioak kaleratzea errazagoa izango da hemendik aurrera. Israelgo kolonoak barkatu Palestinako gatazkak ere lekua izan du Trumpen aurreneko dekretuetan: kendu egin ditu Zisjordanian palestinarrei eraso egin izana leporatzen dieten Israelgo zenbait kolonori Bidenek ezarritako zigorrak. Iazko otsailean zigortu zituen AEBetako Gobernuak, herrialdean dituzten aktibo ekonomikoak blokeatu, eta AEBetako enpresei galarazi egin zien haiekin harremana izatea. Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroaren gobernuaren adarrik muturrekoenak pozik hartu du albistea. Finantza ministro Bezalel Smotrichek sare sozialetan argitaratu duen mezu batean esan du zigor horiek «kalte» egiten zietela «demokraziaren oinarriei». Genero aniztasuna ukatu AEBetako kontserbadoreen jomugan dago woke deituriko ideologia ere. Eta Trumpek hasieratik adierazi horren aurka egingo duela, diskurtso aurrerakoiak baztertuz eta aniztasuna ukatuz. Atzo kargua hartzeko ekitaldian eman zuen hitzaldian aurreratu zuenez, «gobernuarentzat bi genero baino ez dira egongo: gizonezkoa eta emakumezkoa». Ideia hori dekretu bidez berretsi du. Ez da aniztasunari lotuta hartu duen erabaki bakarra: transek espetxeetan duten babesa kendu du.

Zarauzko Salbatore Mitxelena ikastolako (Gipuzkoa) ordezkariek salatu dutenez, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak 140.000 euroko isuna jarri dio ikastolari. Adierazi dutenez, sailak ikastolatik zortzi familia «kanporatu» nahi izan zituen 2023-2024ko ikasturteko matrikulazioan, baina ikastolako kideek erabaki zuten guztiei «ateak zabaltzea». Horren harira jaso dute zigorra, baina zortzi familiek ikastolan jarraitu ahal izango dute, Hezkuntza Sailarekin izenpetu duten akordio bati esker. Salbatore Mitxelena ikastolako eta Ikastolen Elkarteko ordezkariek gaur eman dute xehetasunen berri, prentsaurreko batean, eta salatu dute Hezkuntza Sailak ikastolarekin izan dituen zenbait jarrera eta jokabide «onartezinak» direla. Ikastolen Elkarteko lehendakari Nekane Artolaren arabera, momentuz ez dute izan Zarauzkoaren antzeko kasurik, baina Ikastolen Elkarteko VII. Batzarrean, ekainean, erabaki zuten nola jokatu: «Erabaki genuen gurean egon nahi zuten ikasle eta familia guztien borondatea errespetatzeko eskatuko genuela, eta horretan arituko gara». Auzia ulertzeko, 2023-2024ko ikasturteko matrikulazio epera egin behar da atzera. Orduan, Hezkuntza Sailak zenbait neurri jarri zituen martxan; nabarmendu zuten eskola segregazioa apaltzea eta ikasleen banaketa orekatuagoa lortzea zela helburua. Horretarako, zaurgarritasun indize bat ezarri zuten. Desadostasunak sortu ziren, eta zenbait ikastetxetan protestak ere egin zituzten, besteak beste Zarauzko ikastolan bertan. Izan ere, Hezkuntza Sailaren erabakiek eragina izan zuten eskoletan. Zarauzko ikastolako ordezkariek azaldu dutenez, herrian lau ikastetxe daude, eta matrikulazio ehunekoek berdintsu eutsi ohi diote urtez urte; gutxi gorabehera umeen %30 hartu ohi dituzte ikastolan. 2023ko otsailaren 6an, matrikulazio epearen aurretik, ikastolak Hezkuntza Saileko plangintza arduradunengana jo zuen lehen aldiz, «ustez akats bat izan zena zuzentzea» galdegiteko. Ordura arte, ikastolan hiru ikasgela zeuden HH Haur Hezkuntzako maila bakoitzerako; «ageriko arrazoirik gabe», ordea, Hezkuntza Sailak bi lerrora mugatu zuen ikastolaren HH2ko matrikulazioa, nahiz eta ikasturte hartan aurrekoan baino hogei ume gehiago zeuden Zarautzen matrikula egiteko adinean. «Datu objektibo horiek kontuan izanik, Hezkuntza Sailari azaldu genion urteroko ehunekoei eutsiz gero hiru gela izateko adina matrikula eskaera jasoko genuela». Ezetz erantzun zieten. Zera izan zen arrazoia: irizpidea zela aurreko ikasturtean adina postu ituntzea: bi lerro, 50 postu. Historikoki, hiru lerroko ikastola izan da, baina, zehaztu dutenez, justu ikasturte hartan jaiotze tasa ohi baino txikiagoa izan zen, eta bi lerro izan zituzten HH2n. Iritsi zen matrikulazio garaia, eta, nabarmendu dutenez, bete egin ziren haien usteak: «55 familiak hautatu zuten ikastola beren seme-alabentzat, herriko familien %30ek. HH2ko hiru lerro behar genituen, indarrean zeuden ratioetan oinarrituta». Horiek horrela, Zarauzko ikastolak, Ikastolen Elkarteak, kanpoan geratutako familiek eta ikastolako gainerako familiek «erreklamazio eta alegazio segida amaiezina» abiatu zuten. Esan dutenez, zera eskatu zuten: «planifikazio akatsa zuzentzeko» eta aplikatzeko Hezkuntza sailburuaren 2022ko abenduaren 21eko agindua. Azaldu dutenez, hartan jasota dago Hezkuntza Sailak ikastetxeei jakinaraziko diela zenbat ikasle hartu ahal izango dituzten gehienez, baina zenbaki hori «egokitu eta doitu» egingo dutela eskola bakoitza lehen aukera gisa hautatzen duten familien kopuruaren arabera. «Eta gure galdera da: zergatik ez ditu Hezkuntza Sailak berak ezarritako irizpideak betetzen? Zergatik ez da zenbaki hori egokitu eta doitu gure kasuan?». Ikastolako eta Ikastolen Elkarteko ordezkarien prentsaurrekoa, gaur, Zarautzen. BERRIA Alegazioei erantzun zien Hezkuntza Sailak: ezetz, «hotz eta lehor, inolako arrazoiketarik gabe». Horrek izan zuen ondoriorik: «2023ko maiatzean ulertu genuen alferrikakoak izan zirela ordura arteko ahalegin guztiak: Hezkuntza Sailak erabakita zeukan zortzi familia horiek ikastolatik kanporatzea. Bide administratiboa jorratzen jarraitu genuen arren, egoerari aurrez aurre heltzeko garaia iritsi zitzaigun». Eta erabaki zuten ikasle horiek ikastolan segituko zutela. «Bilera amaiezinen ondoren, eta Ikastolen Elkartearen babesarekin, Zarauzko ikastolako komunitateak —544 familia— erabaki zuen gure komunitatearen eta proiektuaren parte izan nahi zuen orori ateak zabaltzea». 2024-2025eko ikasturteko matrikulazioan, «beste saiakera bat» egin zuten familia horiek, eta, kasu hartan, 58 familiak aukeratu zuten ikastola lehen aukera gisa. Azaldu dutenez, berriro jarri zituzten erreklamazioak eta alegazioak, baina Hezkuntza Sailak ezezkoa eman zien. Alabaina: «Ikastolak bere bidea berretsi du; ez dizkio inoiz inori ateak itxi, eta ez dizkio itxi nahi». «Ikuskaritza gogorrak» Ikastolako ordezkariek adierazi dutenez, azken bi ikasturteetan «hainbat ikuskaritza» egin dizkiete ikastolan, horietako batzuk «gogorrak»: «Langileak, gurasoak eta haurrak miatuak sentitu gara, zelatatuak, erregistratuak». Salatu dutenez, Hezkuntza Sailak ikastola «zigortzeko» prozedura bat abiatu zuen ikuskapen horien ondorioz: «Adiskidetze mahaia izena jarri zioten bilera batera deitu gintuzten. Han, aldaketarik ia onartzen ez zuen proposamen itxi bat aurkeztu ziguten». Amaitu berria da prozesu hori. Ikastolak 140.000 euroko isuna ordaindu beharko du, eta, trukean, zortzi familiek ikastolan jarraituko dute. Uste dute zigorra «bidegabea» dela, «ikastolak prozesu honetan ez baitu inolako diru iruzurrik egin, ez baitugu inoiz jaso guri ez zegokigun diru publikorik». Azaldu dutenez, ikastolak bere gain hartu ditu sortutako gastuak, umeen aseguruak-eta. Hezkuntza Sailaren jarrera salatu dute, «boterekeriaz» aritu delakoan; nabarmendu dute sinatu dutena ez dela akordio bat, «hura sinatu beste aukerarik ez baitzegoen ume horiek, haien familiek eta ikastolak berak kalte larriagorik ez jasateko». Ikastolako ordezkariek azaldu dutenez, Hezkuntza Sailak jakinarazi die ez dituztela ikasle horiek kontuan hartuko gelak ituntzean, eta ikastolak erantzun dio ez daudela ados, bestela ere hezkuntza publikoan baino ratio handiagoak dituztela. Iruditzen zaie «zigor horrek» kalte egiten diola haurrek jasoko duten hezkuntzaren kalitateari. Horiek horrela, herritarrei dei egin diete zigorrari «herri gisa» erantzuteko. Elkarretaratze bat egin dute gaur arratsaldean, Ikastolak Euskal Herria eraikitzen lelopean. Era berean, dirua biltzeko zenbait ekintza jarriko dituzte martxan, eta kontu korronte bat ere zabaldu dute, nahi duen orok ekarpena egin dezan. Izan ere, ezinbestekotzat daukate ikastola «indartsu» iraunaraztea: «Gure egitekoa oso argi daukagu. Zarauzko Ikastolan lanean jarraituko dugu euskara Euskal Herriko txoko guztietara zabaltzeko. Euskal Herriaren luze-zabalean dauden ikastola eta euskararen aldeko proiektu guztiak babesten eta indartzen jarraituko dugu. Eta, horretarako, beharrezkoa da Zarauzko ikastola indartsua izatea». Ikastolaren etorkizunari lotuta, zera ohartarazi dute: «Ezarri zaigun matrikulazio muga ikusita, 2023-2024ko ikasturteko arazoa behin eta berriz errepikatu daiteke, eta horrek nabarmen ahulduko du ikastola etorkizunean». Ez dute zehaztuta nola jokatuko duten hurrengo urteetan.

Iragan berri den urtean, hamabost urte bete zituen Badok atariak, eta hainbat ekintza antolatu zituzten ospakizun modura. Musikari batzuk bildu zituzten binaka, animalia bat aipatzen duen kantu baten bertsioa egin

Enpresak 171 pertsonari ematen die lana, eta, dioenez, itxieraren arrazoia da lantegiak ezin duela “modu seguruan eta fidagarrian lan egiten jarraitu”, bertan dagoen labeak higadura handia duelako eta horren karga-hormak “ustekabeko kalte kritikoa” izan duelako.

Euskal pentsiodunen arabera, pentsioen erreforma berriak “ez die erantzuten premiazkoenak diren eskaerei”

Zuzendaritza-taldeko kide batek eta plantillako beste batek bermatu beharko dute ikastetxean sartzea, eta irakasle bat eskatuko da hezkuntza-etapa bakoitzeko. Garbiketako langileek gutxienez % 50ean egin beharko dute lan, eta sukaldekoek, berriz, % 10ean.

Itzuli da. AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidente da berriz ere Donald Trump —kargu horretan izan zen 2017tik 2021era—. «Ezinezkoa zirudien, baina itzuli naiz, herritarrek hala nahi izan dute eta», esan du kargua hartu berritan emandako hitzaldian. Azaroan hauteskundeak irabazi ondoren, karguaren zina egin du gaur, eta, hala, AEBetako 47. presidentea bihurtu da ofizialki. Trumpen arabera, gaur bertan amaituko da AEBen «gainbehera», eta «urrezko aroa» hasi. Hain zuzen, esan du gaurtik hasita zenbait dekretu onartuko dituela horretarako: besteak beste, immigrazioa mugatzeko, etorkinak deportatzeko eta inflazioa geldiarazteko. Panamako kanala hartzeko asmoa berretsi du, eta bere gobernuarentzat bi genero baino ez daudela azaldu. Etxe Zuriko giltzak berreskuratzearekin batera, Mexikoko mugako sarrailari bira gehiago eman nahi dizkio Trumpek. Nazioarteko hedabideek aurreratu dutenez eta hitzaldian presidenteak berak baieztatu duenez, larrialdi nazionaleko egoera ezarriko du AEBen hegoaldeko mugan. «Legez kanpoko etorkin oro» atxilotuko dutela agindu du, eta deportazioak hasiko dituztela. «Inbasioa» geldiarazteaz mintzatu da, eta gehitu du atzerriko «kartelak» erakunde terrorista izendatuko dituela. Mugako larrialdi nazionalaz gainera larrialdi energetikoa deklaratuko duela ere agindu du Trumpek. Itun Berdea albo batera utzi eta, hitzeman du erregai fosilen produkzioa handituko duela. Inflazioa murrizteko neurriak ere iragarri ditu, eta atzerriko herrialdeetako produktuei muga zerga «handiak» ezarriko dizkiela baieztatu. Neurri horiez gain beste zenbait ordena exekutibo emango dituela ere agindu du. Kongresuaren berrespenik behar ez duten aginduak dira ordena exekutiboak edo dekretuak, presidenteak zuzenean ezarri ditzakeenak. Ohikoa izaten da presidentearen agintaldiko lehen egunean zenbait dekretu onartzea, horien bidez datozen lau urteetarako bide orria irudikatzen hasteko, eta administrazio berriaren lehentasunak zein izango diren finkatzeko. Bada, woke deituriko ideologiari aurre egitea da Trumpen lehentasunetako bat. Eta lehen neurriaren berri eman du: «Gaurtik aurrera, Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuarentzat bi genero baino ez dira izango: gizonezkoa eta emakumezkoa». «Gaurtik aurrera, Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuarentzat bi genero baino ez dira izango: gizonezkoa eta emakumezkoa» DONALD TRUMP AEBetako presidentea Hauteskunde kanpainako mitinetan erabilitako tonu bertsuan mintzatu da AEBetako presidentea: «Ezer ez da gure parean jarriko, estatubatuarrak gara eta. Etorkizuna gurea da». Ziurtatu du bera presidente kargura itzulita herrialdea berriz ere «errespetatua eta miretsia» izango dela. Eta errespetuaz eta miresmenaz gainera, Panamako kanala ere «berreskuratu» nahi du, esan duenez. Groenlandia eta Kanada, azken asteetan hizpide izandakoak biak, ez ditu aipatu oraingoan, baina esan du astronauta estatubatuarrak bidaliko dituztela Martera. Manifest Destiny [Ageriko Patua] doktrinari ere egin dio erreferentzia: «Gure ageriko patuari izarretaraino jarraituko diogu: astronauta estatubatuarrak bidaliko ditugu Marten marrak eta izarrak jartzera». XIX. mendean du jatorria Manifest Destiny delakoak, eta, haren arabera, mendebaldera hedatzea zen AEBen patua. Historian zehar, ordea, espantsionismoa justifikatzeko erabili dute doktrina hori. Halere, Panamako kanala hartzeko eta Martera iristeko asmoei buruz hitz egin aurretik, bakeaz aritu da: «Arrakasta ez da soilik borrokak irabaztea, baita gerrak amaitzea ere, eta, batez ere, gerretan ez sartzea». Eta «bakegile» izan nahi duela ziurtatu du. Biden, ekitaldian Duela lau urte, Trumpek Etxe Zuria utzi zuenean, ohartarazpen batekin esan zuen agur: «Nolabait itzuliko gara». Eta bete egin du agindutakoa. Egun hartan, 2021eko urtarrilaren 20an, Trumpek ez zion lekukoa eman Joe Bideni, Floridako bere etxetik ikusi baitzuen kargua hartzeko ekitaldia. Gaur, ordea, Washingtonen izan da Biden, eta Etxe Zurian hartu du Trump inaugurazio ekitaldiaren aurretik. Kargua utzi aurretik, baina, zenbait neurri hartu ditu Bidenek: barkamen prebentiboa eman die bere familiako kideei, Kapitolioaren aurkako erasoaren inguruko ikerketa batzordeko kide izan ziren kongresukideei, Anthony Fauci AEBetan COVID-19 gaitzaren aurkako estrategiaren buru izan zenari, eta Mark Milley Trumpen aurkako kritikak egin izan dituen jeneral erretiratuari. Etxe Zuriak gaur goizean argitaratutako oharrean, zehaztu dute neurri hori hartu izanak ez duela esan nahi pertsona horiek delituak egin zituztenik. Barkamen prebentiboen bidez, Trumpek mendeku hartzea eragotzi nahi du Bidenen administrazioak. Etxe Zurian tea hartu ostean, Biden eta Trump batera irten dira eraikinetik, eta auto berean joan dira Kapitoliora. Ekitaldia eraikinaren kanpoaldean zen egitekoa, baina hotzagatik barnean egitea erabaki dute; AEBetako Meteorologia Zerbitzu Nazionalaren arabera, ekitaldia hasi denean zero azpitik lau gradu zeuden Washingtonen. Zin egitea, berandu Trump 11:47an zen karguaren zina egitekoa —Euskal Herriko 17:47an—. Eguerdian egin ohi du zina AEBetako presidente berriak, baina Trumpek ordua aurreratzea erabaki du; AEBetako 47. presidentea delako hautatu du ordu hori. Azkenean, ordea, zin egitearen aurreko hitzaldiak luzatu egin dira, J. D. Vance presidenteordeak bere karguaren zina egin du, eta Trumpen txanda heldu denerako 12:00ak ziren [18:00ak Euskal Herrian]. Bidenez gain, AEBetako beste hiru presidente ohi ere joan dira Trumpek kargua hartzeko ekitaldira: Barack Obama (2009-2017), George W. Bush (2001-2009) eta Bill Clinton (1993-2001). Zortziehun pertsona inguru elkartu dira Kapitolioko kupularen oinarrian; 1985ean, gune horretan bertan hartu zuen kargua bigarrenez Ronald Reagan AEBetako presidente ohiak (1981-1989). Reaganek —2004an hil zen— eta Trumpek baino ez dute hartu kargua Kapitolioko gune horretan. Ekitaldian izan dira eskuin muturreko zenbait agintari ere, hala nola Giorgia Meloni Italiako presidentea eta Javier Milei Argentinakoa. Hainbat teknologia enpresa handitako buruak ere bertaratu dira. Besteak beste, Jeff Bezos Amazonen akziodun nagusia, Mark Zuckerberg Metako burua, eta, nola ez, Elon Musk Tesla, SpaceX eta X enpresen burua. Trumpek iragarri zuen DOGE Gobernuaren Eraginkortasun Departamentuko buru izendatuko duela Musk.

Bi euskal talde zeuden Espainiako Kopako final-laurdenetako zozketan. Bada, elkarren aurka jokatuko dute kanporaketa. Partida bakarrera izango da, eta Anoetan jokatuko dute, otsailaren 6an, 19:30ean. Beraz, ziurra da euskal talde bat izango dela finalerdietan. Seigarren urtez jarraian gertatuko da hori. Braulio Vazquez Osasunako kirol zuzendaria izan da ontzitik bolatxoetako bat atera duenetako bat. Zozketan ateratako azken kanporaketa izan da euskal taldeen artekoa. Hain zuzen ere, otsailaren 2an, elkarren aurka jokatuko dute ligan, Sadarren, 18:30ean. Ikusteko dago ordutegi horretan aldaketaren bat izango den. Kanporaketaren berri izan bezain laster, hau adierazi du Vazquezek: «Nahiago genuen etxean jokatu, baina ez da hala suertatu. Kanporaketa zaila eta gogorra izango da, baina ligan jada lortu dugu denboraldi honetan Donostian irabaztea, eta ea berriz lortzerik daukagun». Azken urteetan Kopan behin baino gehiagotan jokatu dute elkarren aurka bi taldeek. Iaz, adibidez, final-zortzirenetan aritu ziren nor baino nor gehiago. Txuri-urdinak izan ziren nagusi, 0-2. Oiartzabalek eta Merinok sartu zituzten golak. Aurreko aldiaz ere oroitzapen polita dute txuri-urdinek. Reala txapeldun izan zen urtean gertatu zen, eta orduan ere final-zortzirenetan lehiatu ziren elkarren aurka. Anoetan neurtu zituzten indarrak, eta Reala 3-1 gailendu zen. Realaren golak Isakek (2) eta Odegaardek sartu zituzten, eta Osasunarena, Marc Cardonak. Baina Donostian jokatuko ligako azken bi neurketetan, Osasuna hiru punturekin itzuli da Iruñera. Duela bi denboraldi 0-1 gailendu zen, Ante Budimirrek sartutako gol bati esker. Hamazazpi urte zeramatzaten gorritxoek bertan irabazi gabe. Sasoi honetan, berriz, 0-2 gailendu dira. Golegileak Lucas Torro eta Budimir izan ziren. Denboraldi honetan bi taldeek lau kanporaketa gainditu dituzte final-laurdenetara iristeko. Realak Jove Español (0-5), Conquense (0-1), Ponferradina (0-2) eta Rayo Vallecano (3-1) utzi ditu bidean. Conquenseren kontrakoan sufritu zuten gehien, txuri-urdinek luzapenean lortu baitzuten sailkatzea, Brais Mendezen gol bati esker. Hauxe izan da, berriz, Osasunaren ibilbidea: Chiclana (0-5), Ceuta (2-3), Tenerife (1-2) eta Athletic (2-3). Ceutaren aurkako partidan ia kanpoan geratu ziren, etxeko taldea 2-0 jarri baitzen aurretik, baina Vicente Morenoren taldeak norgehiagokako azken hamar minutuetan neurketa irauli zuen. Golegileak, berriz, hauek izan ziren: Budimir, Raul Garcia de Haro eta Nimo. Aitzitik, distira handikoa izan zen Athleticen aurka lortutako garaipena. Izan ere, talde zuri-gorriak partida bakarrera jokatutako azken 26 kanporaketa irabaziak zituen, eta iaz San Mamesen partida bakarra galdu zuen. Final-laurdenetako beste hiru kanporaketak hauek izango dira: Valentzia-Bartzelona, Leganes-Real Madril eta Getafe-Atletico Madril. Realak, bestalde, atzo salatu zuen, igandean, Valentziaren aurkako ligako partidan, Take Kubok irain arrazistak jaso zituela, eta Ander Barrenetxeak euskal herritarren aurkakoak. Etxeko zaleen harmailetatik egin ziren, eta bideo baten bidez erakutsi zituen talde txuri-urdinak

Talaia Feministak landutako urteroko txostenek badute helburu bat: «Hausnarketa kolektibo bat Euskal Herriaren egoera feminismotik irakurtzeko». Hala adierazi zuten iaz, 2023ko txostena aurkeztu zutenean. Gaur, 2024. urtea ikertu duen txostena aurkeztu dute, «Euskal Herriaren eraldaketa feministaren bidean aurrera edo atzera» doazen aztertzeko. Talaia Feministak lantzen duen bigarren txostena da. Besteak beste, ondorioztatu dute iaz areagotu egin zirela «askotariko indarkeriak». Txostenaren inguruan eztabaidatzeko, ariketa kolektibo bat egingo dute otsailaren 1ean, Bilbon. [articles:2120887] «Egiaztatu dugu indarkeria sistemikoa berrantolatu egin dela, modu esplizitu eta lotsagabeenetara joz, eta indarkeria inplizitu eta sinboliko mota berriak erabiliz», zehaztu dute gaur Begoña Zabalak eta Amaia P. Orozcok. Are, ondorioztatu dute indarkeria matxistaren aurkako borroka instituzionalizatzen ari dela, horrek «ondorio positiboak eta negatiboak» dituela, eta mugimendu feministak «inoiz ez bezalako mobilizazio gaitasuna» duela. Egoera aztertu ez ezik, erronka batzuk ezarri ere egin dituzte. Besteak beste, sare sozialen erabilera sustatu nahi dute, eta segurtasunik ezaren sentsazioa areagotu. Era berean, «zerumugara begira», indarkeriaren kontzeptua konplexuago bihurtu nahi dute, eta intersekzionalitatean sakondu. Indarkeria matxistaz gain, lurraldea, gerra eta eskuin muturra ere izan dituzte hizpide txostenean. Talaia Feministaren ustez, «2024a nekazaritza sektorean egindako mobilizazioek» markatu dute. «Krisi ekologikoari aurre egiteko modu bat finkatu da, megaproiektuetan oinarrituta demokratikoki erabaki ez dena eta lurralde indarkeria gisa har daitekeena», salatu dute. Hori dela eta, garrantzitsutzat jo dituzte, besteak beste, agroekologiatik eta ekofeminismotik antolatutako erresistentziak. «Lurra, bizitza eta gorputzak uztartuko dituen burujabetza ekofeminista baten alde» borrokatzeko beharra azpimarratu dute. Gatazka armatuen hazkunde globala ere nabarmendu dute, baita gastu militarraren areagotzea eta diskurtso militaristen normalizazioa ere. Horri aurre egiteko, uste dute berriz heldu behar zaiela «Euskal Herriko mobilizazio antimilitaristarako tradizioari eta aktibismo feministari». Horrela, erantzukizunak azalera daitezen nahi dute, «gerren, patriarkatuaren, kapitalismoaren eta kolonialismoaren arteko lotura» salatu, eta «feminismo internazionalista eta antimilitarista» gorpuztu. Eskuin muturrak ere gorakada izan du, txostenean jaso dutenez. Hauteskundeetatik harago, «Europan izandako aurrerapen orokortua» aipatu dute. Premiazkotzat jo dute onartzea «eskuin muturra ekosistema gisa Euskal Herrian» dagoela jada, baina oraindik badagoela «arkitektura soziopolitiko bat, sistemari aurka egiteko sentimendua beste bide batzuetatik bideratzeko aukera ematen duena». Sare horiek zaintzea ezinbestekoa dela gehitu dute. Erresistentziak indartu Talaia Feministaren arabera, erresistentziak indartu eta metatu behar dira, Euskal Herria, feminismoa eta haien genealogiak eta jakintza ardatz hartuta. Horiek horrela, Emakumeen Mundu Martxak antolatutako topaketetan parte hartzera deitu dute; igande honetan Atarrabian (Nafarroan) elkartuko dira, indarkeria matxistaren inguruan hausnartu eta erresistentzia borrokak aztertzeko. «Feminismo arduratsua da aurkitzen dituen bidegurutzeei heltzeko gaitasuna duena», esan dute. Era berean, otsailaren 1ean, «Euskal Herriko emakume feminista eta subiranista orok» aukera izango du txostenean sakontzeko. Are gehiago, berdintasun politika eta egitura publikoen eta osasun mentalaren inguruan hausnartuko dute. Horretarako, egun horretan landuko dituzten galdera batzuk aurreratu ditu Kizkitza Gil de San Vicentek. Berdintasun politikei dagokienez, esate baterako: «Zer muga eta zer itsasargi atzeman dira berdintasun politiken garapenean? Zer behar dute politika eta egitura publiko horiek eraginkorrak eta eraldatzaileak izateko?». Osasun mentalari dagokionez, berriz: «Osasun mentala modu egokian ikusarazten ari al da? Nola politizatu eta ikertu dezakegu haren jatorri soziala?». Ariketa kolektiboa egin eta gero, Talaia Feministaren helburua da dibulgazio eta interpelazio lanari ekitea, «urtearen azterketa feminista zorrotz bat egitea bezain garrantzitsua baita hura sozializatzea». Izan ere, Euskal Herriaren trantsizio feministan «akuilu» izan nahi du Talaia Feministak, «ikuspegi komunak eraikitzeko eta eragiteko tresna» izan, eta «eraldaketan ezinbestekoa den ortzi muga feminista edukiz bete».