Boschek 5.500 langile kaleratuko ditu, gehienak Alemanian, eta ez du espero Espainiako Estatuan “eragina” izatea. Konpainiaren arabera, ibilgailu elektrikoen eskaria txikiak eta Txinaren lehiakortasunak Europako automobilgintzaren sektorearen krisia handitu dutelako hartu dute neurria.

Pantxoa Bimboire izanen da Ipar Buru Batzarreko presidente berria. 74 urte ditu, eta Ipar Euskal Herriko ekonomia munduko pertsona ezaguna da. Enpresaburua da txokolategintzan, eta Baionako MIG Merkataritza eta Industria Ganberan kargua du Andre Garreta lehendakariaren aholkulari gisara; Lantegiak nagusi elkarteko bulegoko kide da. Politika arloan ere inplikatu izan da: Abertzaleen Batasunako kide izan zen, eta EH Baiko kide ere bai 2022 arte. Peio Etxeleku IBBko buru izendatu ondotik hartu zuen jeltzaleen karta. Ipar Euskal Herriaren egituratze ekonomiko eta instituzionalaren alde aritu izan da. 2012an, estatus bereziko lurralde elkargo bat sortzearen alde agertu zen MIG, eta BERRIAk elkarrizketa egin zion Bimboireri. «Eskaera hori ez da gehiago abertzaleen arazo soil bat, Euskal Herriko jendeen arazo bat da, eta geroz eta jende gehiago dira inplikatzen. Agertzen da Euskal Herriak bere etorkizuna definitu nahi duela, eta eskaera hori erabat legitimoa da», adierazi zuen orduan. Enbata aldizkari politikoan ere aritu izan da iritzi emaile urteetan. Haren testuetan irakur daiteke haren ikuspegi politikoa hainbat gairen inguruan. 2018an, «macronista» gisa definitu zuen bere burua, eta ontzat eman zituen Emmanuel Macron Frantziako presidenteak agintaldi hasieran egin zituen hainbat erreforma. Gerora, desadostasuna erakutsi izan du hainbat arlotan hartutako erabakiekin, eta kezka agertu izan du Frantziako Estatuko zerbitzu publikoen egoerari buruz; baina «administrazio pisutsuegiari» egotzi izan dio erantzukizuna. 2022ko Frantziako Asanblearako hauteskundeetan EH Baiko hautagaientzat eman zuen botoa —EAJk ere bazituen hautagaiak—, baina kritiko agertu zen programa politikoarekin; bereziki «[Frantziako] gobernuaren neurri kapitalista eta neoliberalei zinezko alternatiba» proposatzen zien atalarekin. Orduan adierazi zuen Europako gainerako herrialdeei konparatuta Frantzian aberastasunen birbanaketa «handia» zela, eta baieztatu Frantzia politikoki «zentro-eskuinaren eta zentro-ezkerraren artean» kokatzen zela. Hala ere, onartu zuen 2017 eta 2022 bitarteko Macronen agintaldian «aberatsak aberatsago» bilakatu zirela, eta «langile batzuk pobretzen» ari zirela; hori zuzendu behar zela erran zuen, norbanakoen eta enpresen gaineko zergetan mailakatze gehiago behar zirela iradokita. Bimboireren hitzetan, EH Baikoak bere garaian ez ziren lanean aritu «enplegu eta aberastasuna sortzeko ildoan». Herrikoaren sorrera gogoan, galdera ere egin zuen: «Abertzaleak ez badira zori ekonomikoaz jabetzen, nola nahi lukete autonomia handiagoa?». EH Baiko hauteskundeetako hautagaietan enpresabururik ez izatea ere «kaltegarritzat» jo zuen. EH Bai «ezker muturra» Orain IBBko buru izanen denaren iritziz, «ezker muturreko posizioak» defendatu zituen EH Baik asanblearako 2022ko boz horietan, eta dudan eman zuen horrek Ipar Euskal Herriko gehiengo batengana heltzeko balio lezakeenik. Adibide gisa eman zituen gutxieneko lansaria 1.700 eurora emendatzeko proposamena —hilabete batzuk lehenago %5 eta %10eko emendatzea iradoki zuen beste artikulu batean, konpentsatzeko enpresen «kargu sozialak» apaldu behar zirela erranez—. Eta lan astea 32 ordura apaltzeko eskaera ere gaitzetsi zuen, eta adierazi bi neurri horiek ondorio ekonomiko okerrak izanen lituzketela. Programak lantzeko orduan «Ipar Euskal Herriaren eraikuntza ekonomiko eta sozialean engaiatutako enpresaburu batzuekin solastatu» beharko litzatekeela iradoki zuen, estrategia «bateratzaileago» bat izan behar dela erranez. Iazko maiatzean idatzi zuen azken aldiz Enbata-n, Azkainen (Lapurdi) iragan zen Aberri Egunaren harira. Ez zitzaion aski «bateratua» iruditu. Azpimarratu zuen aspalditik defendatzen zuela ezker abertzalearen eta EAJren arteko «paktu bat». Orain, hura izanen da EAJko Ipar Euskal Herriko arduradun nagusia. Beste lurraldeak EAJren lurralde zuzendaritza guztiak berriturik izango dira bihar. Atzo, Maria Eugenia Arrizabalagak hartu zuen, Gipuzkoan, Joseba Egibar lider historikoaren lekukoa. Ipar Buru Batzarrean ere gauzatu da Peio Etxelekuren erreleboa, eta afiliatuek Pantxoa Bimboire izendatu dute IBBko lehendakari. Beste hiru lurraldeetan, bihar egingo dituzte Herrialde Batzarrak, ABB, BBB eta NBBko presidenteekin batera, haiekin ariko diren burukideak izendatzeko, Araban, Bizkaian eta Nafarroan. Dagoeneko, jakinekoa da nortzuk hartuko dituzten ABB, BBB eta NBBren lemak: Jone Berriozabalek, Iñigo Ansolak eta Unai Hualdek. Azken horrek Nafarroako EAJ gidatzen jarraituko du, barne prozesuan beste hautagairik egon ez denez; Hualde 2015etik da NBBko buru. Berriozabal eta Ansola, ordea, estreinakoz ariko dira presidente gisa, hurrenez hurren Itxaso Atutxari eta Jose Antonio Susori erreleboa hartuta. Biak izan dira zuzendaritza jeltzaleen hautagai ofizialak, eta biak gailendu zaizkie beste hautagai batzuei. Araban, Gorka Urtaran, Gasteizko alkate ohia, lehiakide gogorra izan da Berriozabal Berdintasuneko foru diputatuarentzat. Ansola nagusitasunez gailendu zaio David Salinas-Armendarizi. Iñigo ansola Iñigo Ansola EAJren barne arduretan ibilbide luzea du Iñigo Ansolak (Markina-Xemein, Bizkaia, 1974), baita erakundeetan ere, Bizkaian eta Eusko Jaurlaritzari lotutako administrazioan. Itxaso Atutxak agur esan ondoren, haren erreleboa izateko hautagai egokitzat jo zuen zuzendaritzak, eta, David Salinas-Armendarizek kritikoen babesa izan duen arren, batzoki gutxitan gailendu da. Hau da, Ansolak nagusitasunez irabazi du BBBko presidente izateko lasterketa. EEEko Energiaren Euskal Erakundeko zuzendaria izandakoa da Ansola, eta Mondragon taldeko zuzendaritza lanetan aritua. Ingeniaritza tekniko industrialeko ikasketak egin zituen, baina ez zituen bukatu, eta uraren kudeaketarekin lotutako eginbeharretan egin du ibilbide profesionala, batik bat administrazioan. Bizkaiko Foru Aldundiko Uraren zuzendari izan da egungo EAJko Bizkaiko Lurralde Batzordeko presidentea, baita Ingurumen Azpiegituren foru zuzendaria ere; eta Jaurlaritzaren mendeko Ura agentziako burua ere bai. Ansolak bere neurriko zuzendaritza taldea izango du Bizkai Buru Batzarrean, prentsak jakinarazitako zenbait informazioren arabera. Kritikoen ordezkaritza apenas izango den BBBn, besteak beste Atutxarekin aritutako batzuek jarraitu egingo baitute taldean. Jone berriozabal Jone Berriozabal Deustuko Unibertsitatean Zuzenbidean lizentziatua da Jone Berriozabal (Durango, Bizkaia, 1982), Arabako elkargokide, euskalduna, eta Roman Berriozabal jeltzale historikoaren alaba. Hautagai ofizialista izan da barne prozesuan. Berriozabal lau legegintzalditan izan da Eusko Legebiltzarreko kide. Besteak beste, Hezkuntza arloko bozeramaile gisa aritu da, eta 1979ko Estatutuaren erreformarako sortutako lantaldearen lehendakari gisa. Urkulluren hirugarren legegintzaldian sailburuorde bihurtu zen, baina agintaldia amaitu aurretik Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak hots egin zion bere foru gobernurako. Berdintasun, Euskara eta Gobernantzako atala zuzendu du. Berriozabalek dekalogo batekin aurkeztu du bere burua barne prozesu honetan. Arabarrek eskubide berberak izatea proposatu du, gasteiztarrak izan edo ez, eta euskara sustatzeko konpromisoa erakutsi du. Maila organikoan, «belaunaldi-erreleboa» aldarrikatu du, baina «beteranoen esperientzia» zainduz eta alderdiaren «presentzia propioa» indartuz, erakundeen ekintzatik harago. Unai Hualde Unai Hualde Unai Hualdek (Altsasu, Nafarroa, 1976) Zuzenbidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean, eta aholkularitza juridikoan aritua da. Oso gaztetan, 1999an, Lizarra-Garaziko akordioen garaian izena eman zuen alderdian, eta udal arloan egin zituen bere lehen urteak. 2003ko legealdian egin zen hautetsi, jeltzaleekin, eta ondorengo bi agintaldietan Nafarroa Bai koalizioarekin. Hain justu, 2007tik 2011ra alkate izan zen. Geroa Bairen parlamentuko zerrendetan sartu zen 2015ean, eta parlamentari hautatu zuten. Une hartan Manu Aierdik EAJren lurraldeko lema utzi behar izan zuen Nafarroako Gobernuko presidenteorde izendatua izan ostean. Hualdek hartu zuen jarduneko funtzio hori, behin-behinean. Ofizialki 2017an hautatu zuten Napar Buru Batzarreko lehendakari izateko, eta zortzi urteotan bere esku egon da EAJren lurraldeko kargu nagusia. 2019ko ekainean, gobernua osatzeko sozialistekin hasitako negoziazioetan, estu hartu zuten Geroa Bai, baina, azkenik, Hualde hautatu zuten parlamentuko lehendakari izateko. Legealdi honetan ere, kargu horretarako aukeratu dute berriz. Lasaia da, eta ez zaizkio falta zorroztasuna eta ironia parlamentuko dialektikan. Mendian ibiltzea eta motorra gidatzea ditu zaletasun.

Miren Etxebestek eta Ricardo Bakerok euren hautagaitzak aurkeztu dituzte EAEko Ahal Dugu-ren zuzendaritza gidatzeko barne prozesurako. Etxebeste Elkarrekin koalizioaren eleduna da Gipuzkoako Batzar Nagusietan, eta BaKero Bizkaiko Batzar Nagusietako ordezkari koalizio berean. Bi horiek soilik ez, Unai Alijas militanteak ere aurkeztu du bere burua prozesurako. Astea hastearekin ekin dio Ahal Dugu-k Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zuzendaritza organoa berritzeko prozesuari. Ordutik atzo gauerdira arteko tartea izan zuten militanteek euren hautagaitzak aurkezteko, eta Etxebeste, Bakero eta Alijas izan dira Pilar Garrido egungo koordinatzaile nagusiak utziko duen hutsunea betetzeko urratsa egin dutenak. Etxebeste Itzulpengintza eta Interpretazioan lizentziaduna da. 2018an egin zuen jauzia politikagintzara, Irun jaioterrian (Gipuzkoa). Ahal Dugu-ren idazkari izendatu zuten han, eta, 2019ko udal hauteskundeen ostean, zinegotzi kargua hartu zuen; udal gobernuan, Berdintasun eta Euskara zinegotzi izan zen. Iaz, baina, Gipuzkoako ahaldun nagusi izateko Elkarrekin koalizioaren hautagaia izan zen foru hauteskundeetan, eta batzar nagusietako eleduna da ordutik. Bakero, berriz, gizarte hezitzailea da lanbidez, baina hura ere politikagintzan ari da azken urteetan. Egun, Bizkaiko Batzar Nagusietako batzarkide da. Ahal Dugu-ren sorreratik aritu da alderdian, eta 2015ean eta 2019an espazio politiko horrek aurkeztutako zerrendako hautagai izan zen Sestaoko (Bizkaia) udal hauteskundeen, baina ez zuen eserlekurik eskuratu. 2021ean, Ahal Dugu-ren Bizkaiko zirkuluetako koordinatzaile izendatu zuten, eta EAEko batzorde exekutiboko kide. Iaz, berriz, Bizkaiko Batzar Nagusietarako bozetarako zerrendan aurkeztu zen, eta ordutik batzarkide da, eta batzarreko mahaiko kide. Behin hautagaitzak baieztatuta, bigarren fase bati ekingo diote hautagaiek. Hurrengo egunetan, alderdikideen bermeak eskuratu beharko dituzte, eta azaroaren 29an jakinaraziko dute nortzuk izan diren gutxieneko langa gainditzeko gai. Behin hori eginda, abenduaren 2rako erregistratu beharko dituzte zerrendak, eta berme batzordeen galbahea igarota, abenduaren 7an emango da behin betiko hautagai zerrenden berri. Zuzendaritza eskuratzeko lehia bada, hautagaitzek kanpaina egiteko aukera izango dute abenduaren 8tik 13ra bitarte. Eta tarte berean, 9tik 13ra, bozketa egingo da, modu telematikoan. Hala, abenduaren 14an argituko da zein izango den zuzendaritza talde berria.

Ipar Euskal Herritik 59. Durangoko Azokara (Bizkaia) joanen diren ekoizpenak aurkeztu dituzte, gaur, Baionan. Eskaintza osoaren parte dira denak, baina aparteko zerrendan nabarmendu dituzte. Hamabost egitura, bost argitaletxe, bi diskoetxe eta zazpi talde edo artista independente agertuko dira aurten. Guztira, urte honetan plazaratu 50 berrikuntza ekarriko dituzte: 32 liburu, hamabost disko eta beste hiru ekoizpen. EKE Euskal Kultur Erakundearen laguntzaz joaten ahalko dira, eta hemezortzigarren urtea du EKEk Gerediagarekin partaidetza daramala. Gerediaga elkarteak antolatzen du azoka, eta Izaskun Ellakuriaga Bustinzak haren izenean bihurtu dizkio eskerrak EKEri. «Bitartekaritza lan handia egiten duelako Ipar Euskal Herritik Durangora gerturatzen diren argitaletxe eta eragileekin». EKEko Marion Lastirik oroitarazi du partaidetzari esker Ipar Euskal Herriko sortzaileek EKEren diru laguntza eskuratzen dutela Durangon agertzeko. «Laguntza ekonomikoa eta teknikoa lortzen dute, eta horrela erakusmahaia merkeago alokatu eta errazago sartzen ahal dira Durangoko Azokaren programazioan». Horri esker, Ipar Euskal Herriaren presentzia «garatzen eta iraunkortzen» dela uste du Lastirik. Horrez gain, urteko Ipar Euskal Herriko euskal ekoizpenen katalogoa argitaratu du EKEk, eta haren Internet atarian atzeman daiteke. Zapalkuntzari buru egiteko Sortzaile eta ekoiztetxe batzuek ere parte hartu dute aurkezpenean, aurten atera lanen berri jakinarazteko. Ixabel Etxeberria Urruñako idazleak, Ikas-ekin plazaratu eta haurrei zuzendu bi liburu aurkeztu ditu, Garbiñe Ubedarekin elkarlanean ondu dituenak: Bi etxe, maitasun bera eta Urtaroak. Urruñan (Lapurdi) sortua duten antzerki eskolaren diruztatzeko moldea zaizkie liburu horiek, baina hizkuntzari buruzko helburu nagusi bat ere badute, Etxeberriak jakinarazi duenez: «Testu sinple batekin buraso eta haurren artean euskarazko harremana bultzatzea». Ixabel Etxeberria, Baionako aurkezpenean. I.E. Herrima argitaletxeak bi lan aurkezten ditu aurten. Ekaitz Bergaretxeren lehen idazlana da haietako bat, Masusta erreximenta izenekoa, eta Zapalduon pedagogia da bestea, Ane Ablanedorea. Bergaretxek adierazi du «autobiografia» hitza «potoloegia» dela Masusta erreximenta sailkatzeko; «lekukotasun bat da gehiago». Bere historia pertsonaletik Euskal Herrikoaren «zatitxo bat» nahi izan du kontatu. «Jorratzen ditudan gaiak hauek dira: zapalkuntzak —bereziki herriarena—. Eta azken parte batean, proiekzioa eta askatasunerako bidea». Horretan, agerian eman nahi izan du Euskal Herriaren «kolonizatu izaera», erran duenez. Ane Ablanedoren lana, urte askotako iritzi artikuluen bilduma da, esplikatu duenez; BERRIAn, Argia-n eta beste aldizkarietan agertutakoak. Izenburuak dioen haritik, pedagogia aipatzen du bildumak: «Alde batetik, heziketa librea zertan datzan lantzen du. Nolako heziketa beharko lukeen haur batek libre hazteko; euskal haur batek libre hazteko. Gure herria zapaldua baita». Beste alde batetik, «euskal politikaren kritika zorrotza» egiten duten artikuluak bildu ditu Ablanedok. Eneko Bidegainek idatzi dio hitzaurrea eta ilustrazioa Dom Campistronek egin dio. Autoekoizpenen indarra Musika alorrean, Maider Zigarroak aurten jalgi duen Biran den lasaia diskoa aipatu du. Hitzentzat Amets Arzallus eta Jon Maia bertsolariekin lan egin duela jakinarazi du. Musika aldetik, Kattalin Indaburu, Iban Larrandaburu eta Gorka Pastor izan ditu bidelagunak. Mattin Lerissa kantariak disko berria plazaratu du Durangoko azokaren karietara, horrek ere bere baitarik ekoitzirik. Mundu zabalerako deitu du; hamar kantu biribilkatuak dira diskoan. Denak ere sorkuntzak. Hainbat idazleren testuak erabili ditu kantuak egiteko. Ondoko hauenak: Itxaro Borda, Jean-Louis Davant, Aguxtin Alkhat, Pantxo Hirigarai, Manex Erdozaintzi-Etxart eta Manex Pagola. Musikari ezagunak izan ditu inguruan, halaber, Lerissak: Mixel Ducau (gitarra, saxofoia, txirula, perkusioak), Iñaki Diegez (eskusoinua), Txomin Duhalde (bateria). «Kontzertuen aldetik, heldu den udaberriari buruz izango dira», gehitu du. Kuartz taldeko Oihan Delavigne (bateria) eta Ibes Mogaburu (gitarra, ahotsa) ere izan dira aurkezpenean, eta hirugarren diskoa aurkeztuko dutela jakinarazi dute. «Baxenabarreko rock talde bat gara», adierazi du Delavignek, «eta lehen aldikoz hurbilduko gara Durangora, eta biziki kontent gara». Aukera bat zaio lana Hego Euskal Herriko lagunekin partekatzeko, ezagutzen egiteko. Zortzi urte ditu Kuartz taldeak eta, Delavignen arabera, hirugarren lan hori «momentu ona» da multzo handiagoari aurkezteko. Abenduaren 8an, igandearekin aurkeztuko dute zuzenean, azokako Ahotsenea gunean. Oihan Delavigne (Kuartz musika taldea) IPAR EUSKAL HERRIKO AURTENGO EKOIZPENAK LIBURUAK: Elkar Euritan desagertu arte. Idoia Rodriguez Mondragon. Euskal Herriko fauna gida. Iker Elosegi. Gatuzain Euskal alfabetoa iruditan. Lontxo Yriarte. Herrima Masusta erreximenta. Ekaitz Bergaretxe. Zapalduon pedagogia edo nola libre hazi, hezi, bizi. Ane Ablanedo Larrion. Ikas Amestoki goxoa. Antton Kazabon & Leire Iparragirre. Bi etxe, maitasun bera. Ixabel Etxeberria & Garbiñe Ubeda. Urtaroak. Ixabel Etxeberria & Garbiñe Ubeda. Maiatza Alegia zuzenduak. Pantzo Hirigarai. Barneko galderak. Xerar Urrutia. Biharraren hegietan. Maddi Sarasua Lazkarai. Eguneko arrantza. Eric Fottorino (Itzulpena: Itxaro Borda) Egurats zabaletako izendaezinak. Rakel Pardo Perez. Etxauz. Pantzo Hirigarai. Filosofian ibiliz. Piarres Aintziart. Haize gaziak. Arantza Martinez Etxarri. Lorratzak. Txomin Hegi. Post-Internet. Eric Dixarri. Santxo Azkarra. Petri Marka. Zortziko Irritaia. Mattin. Dakit Haritzaren adarrak. Joseba Aurkenerena Barandiaran. Euskaltzaindia Zortzi pastoral berri (I. Tomoa). Junes Casenave-Harigile/Jean-Baptiste Coyos. Hebentik Xiberoko dantza jauziak. Sacha Standen. Kilika Euskal Herria Koloretan. Jacques Battesti. Sü Azia Xiberotarren gramatika. Pierre Guiresse. Susa Itzalen tektonika. Itxaro Borda. Txalaparta Mesfida zaitez. Bea Salaberri. Pamiela Kepa Anabitarte. Eneko Bidegain. Arteaz Bi ikuspegi – Evolution du Paysage basque. Louis Floutier, Xabier Soubelet. Haran Ubel Izana eta izena. Mari Campistron, Xan Aire, Amelie Fontaine, Pierre Tandille. Atlantica Baiona besta bat da. Kolektiboa. Hatsa Hatsaren poesia. DISKOAK Autoekoizpenak Biran den lasaia. Maider Zigarroa. Buruz buru. Maskak. Herra Hutsa. Mirabe. Mundu zabalerako. Mattin Lerissa. Iluma II. Iluma. Azken erregina. Xalbador eta Ihidoi. Hitzik gabeko historia eta ixtorio. Txo. Playback kosmikoa. Pangea Pop. Miretsiz. Mikel Artieda & Leire Berasaluze. Norabide xuriak. Xabaltx. III. Kuartz. Altzükütarrak. Xutik. Forbidden Colours Inbasioak. Ekhi Lambert. Usopop Deus. Kaskezur. Errekak nola. Bananas. Maiatz Deus. Eric Dicharry & Ferederic Desmesure. BESTELAKOAK 79. Maiatz aldizkaria. Seaska Zenbat dugun kontatzeko mapa ludikoa. 2025 urteko egutegia. Ipar Euskal Herriko SORTZAILEEN azokako ekitaldiak Abenduaren 5a. Liburu aurkezpena. 16:30. Eneko Bidegain, Kepa Anabitarte liburua. 18:00. Ane Ablanedo, Zapalduon pedagogia liburua. Abenduaren 6a. Musika. 12:10. Mikel Artieda & Leire Berasaluze, Miretsiz. 13:20. Maskak, Buruz buru. Abenduaren 7a. Musika eta liburu. 13:20. Ekhi Lambert & Haize Karrikaburu, Inbasioak diskoa. 15:00. Antton Kazabon &Leire Iparragirre, Amestoki goxoa liburua. 18:00. Kaskezur, Deus kontzertua. 19:30. Pantzo Hirigarai, Etxauz liburua. Abenduaren 8a. Musika eta liburu. 11:00. Xabaltx, Norabide xuriak kontzertua. 11:30. Maddi Sarasua Lazkarai, Biharraren hegietan liburua. 13:20. Kuartz III kontzertua. 14:00. Ekaitz Bergaretxe, Masusta erreximenta liburua. .

Aurrekontuen negoziazioa fase berri batean sartu da, EH Bildu eta PP mahaian direla.Sumarrek ez du akordiorik posible ikusten eta osoko zuzenketa aurkeztuko du. EH Bilduk eta PPk, aldiz, negoziatzen jarraitzeko borondatea erakutsi dute. Astelehenean helduko diete atzera bilerei.

Aurrekontuak EH Bildurekin edo PPrekin hitzartu nahi dituen argitzeko eskatu dio Kortajarenak Jaurlaritzari. D’Anjouri dei egin dio etxebizitza arloan dituen eskariei erantzuteko, baita lanbide arteko gutxieneko soldata “propioa” izateko ere.

Sumarrek ez du EAEko aurrekontuak negoziatzen jarraituko eta osoko zuzenketa aurkeztuko du. Noël d’Anjou sailburuak ostiralera arteko epea eman die oposizioko hiru talderi —EH Bildu, PP eta Sumar— 2025erako aurrekontuak negoziatzen jarraitu nahi duten ala ez adierazteko.

Realak arazorik gabe gainditu du Jove Español Espainiako Kopako lehen kanporaketako partidan. Txuri urdinek aurkari apala zeukaten aurrean, eta erabakita utzi dute partida lehen zatian; hortaz, datorren asteazkenean egingo den zozketan izango dira gipuzkoarrak. 0-5 amaitu da neurketa, eta Imanolek atsedenaldian aldatu ditu Sergio Gomez eta Ander Barrenetxea, asteburuan, derbian, hamaikakoan sartu daitezkeen jokalariak. Behar baino aste batzuk beranduago jokatu da Realaren eta Jove Españolen arteko Kopako partida, Valentzian DANA-k izan duen eraginagatik. Selekzioen partidengatik egiten den etenaren erdian ezarri zuten partida, eta Reala hori eragozten ahalegindu bada ere, ez du arazorik izan kanporaketa gainditzeko. Lehen taldeko 11 jokalari besterik ez ditu deitu Imanol Alguacilek, eta ohikoak ez diren jokalariek aukera izan dute minutuak pilatzeko. Hasi eta buka nagusitu dira donostiarrak, eta atsedenaldira iritsi denerako neurketa erabakita zegoen. Ander Barrenetxea izan da partidako protagonista nagusia. Lehen aukera argia huts egin duen arren, gaur kapitainaren besokoa jantzi duen jokalariak berehala atera du arantza. Lehen ordu laurdenean bi gol egin ditu hegalekoak, eta hirugarrenean golaren pasea eman dio Sergio Gomezi. Biak ala biak garrantzitsuak dira Orioko teknikariaren planetan, eta atsedenaldian aldatu ditu, azken orduko ezustekoak ekiditeko. Laugarren gola Jon Magunazelaiak egin du. Eibarko aurrelariak bere lehen gola sartu du Realeko lehen taldeko jokalari gisa, eta area inguruan daukan arriskua erakutsi du 90 minutuetan. Atsedenaldiaren ostean lasaiago jokatu du Realak, eta Imanolek bigarren taldeko jokalariei aukera eman die. Luken Beitia eta Jon Balda atzelariek hasieratik jokatu dute, eta Arkaitz Mariezkurrena, Iñaki Ruperez eta Mikel Goti bigarren zatian zelairatu ditu. Azken horrek egin du bosgarren eta azken gola, Jon Ander Olasagastik hegalean egin duen jokaldia baliatuta. Orain, Athleticen aurkako derbian jarriko du arreta Realak. Igandean jokatuko da partida, San Mamesen (21:00). Baina, igandean, ordea, guztiz bestelako hamaikakoa aterako du Imanolek. Bi puntuko aldea dago bi taldeen artean sailkapenean, eta puntuak garrantzitsuak izango dira bientzat Europako postuetan egonkortzeko bidean.

Luiz Inazio da Silva Lula Brasilgo presidenteak hauteskundeak irabazi zituen 2022an, baina haren garaipenak harrabotsa eragin zuen, eta herrialdeko eskuin muturreko zenbait eragilek hura boterera ez heltzeko hamaika saiakera egin zituzten. Lularen aurka egin zuen horietako bat Jair Bolsonaro Brasilgo presidente ohia (2019-2023) izan daitekeela uste du herrialdeko Poliziak. Gaur argitaratutako ohar batean jakinarazi duenez, 37 lagun akusatu ditu Poliziak, eta horien artean dago Bolsonaro. Poliziaren salaketa Auzitegi Gorenaren esku dago orain, eta hark fiskaltzari helaraziko dio. Azken instituzio horren ardura izango da erabakitzea salaketa haintzat hartzen duen edo artxibatzen duen. Aurrez ere inhabilitatu zuten Bolsonaro eta 2030a arte bozetara berriz aurkeztea debekatu zioten, botere gehiegikeriagatik. Aldi hartan, bere karguaz baliatuta hauteskunde sistema zalantzan jartzea egotzi zioten. Leporatzen diotenaren arabera, Lula hautetsontzietan gailendu zitzaionean estatu kolpe bat prestatu zuen Bolsonarok, bere gobernuko beste zenbait kideren eta hainbat militarren laguntzarekin; Bolsonaroren gobernuan Defentsa ministroa zen Walter Braga Netto, esaterako. 2023ko urtarrilaren 8an; hau da, Lulak boterea hartu eta egun gutxira, milaka lagunek Hiru Botereen Plazan egin zuten protesta, Brasilian. Bertan daude presidentetzaren egoitza, Brasilgo Kongresua eta Auzitegi Gorena. Manifestariek estatu kolpe militar baten alde egin zuten oihu, eta momentu hartatik ezbaian egon da Bolsonarok protesta horiek sustatzen izan zezakeen rola. Ikerketaren arabera, ordea, estatu kolpeak ez zuen arrakastarik izan, haren bultzaileek ez zutelako izan Lurreko eta Aireko armadaburuen babesik. Bi buruzagi militarrek Bolsonaro egin zuten estatu kolpe saioaren erantzule, Poliziak deklaratzera deitu zituenean, joan den martxoan. Ez da azken egunetan Lularen aurkako operazioen inguruan Brasilgo Poliziak egin duen urrats bakarra. Herenegun bost lagun atxilotu zituen 2023 hasieran presidentea hiltzeko saiakerak prestatzeagatik. Poliziak atxiloketak egin ostean jakinarazi zuenez, militarrak ziren bostak, eta haien helburua zen Lulak kargua ez hartzea.

Beste sei dira, gaurtik aurrera, Jose Ibarrolaren Liburu nabigatzailea eskulturaren ale bana etxeratu duten egileak, Euskadi literatura saria irabazi izanaren oroigarri. Sei dira, eta ez zazpi, gaztelaniazko saiakera modalitateko saria eman gabe gelditu baita aurten. Gaur arratsaldean banatu dituzte sariak Gasteizko Artium museoan, eta elkarrekin egon dira oholtzan sei irabazleak: Aiora Jaka, Jon Urzelai, Jon Gerediaga, Harkaitz Cano, David de las Heras eta Julia Otxoa. Ibone Bengoetxea lehen lehendakariorde eta Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuaren eskutik eskuratu dute garaikurra. Duela hilabete eman zituzten saridunen izenak, eta gaur izan dute Euskadi literatura sariaren aitortza modu ofizialean jasotzeko parada. Literaturak gizartea eraldatzeko duen gaitasuna ahotan izan du Bengoetxeak sariak banatu dituenean, eta nabarmendu du «hitzek balio berezia» dutela egungo egoeran, non «ziurgabetasuna» nagusi den eta «liskar, oihu eta indarkeria» gailendu egiten diren: «Literaturaren bidez, forma ematen diozue gure bizimoduari eta istorioak sortzen dituzue». Saridun guztiek azpimarratu dute, aldez edo moldez, hitzen —eta oro har, literaturaren— beharra. Euskarazko literaturan, saiakera modalitateko Euskadi sariduna izan da lehena oholtzara igotzen: Jon Urzelai (Zumarraga, Gipuzkoa, 1990). Su festak (Elkar) lanagatik jaso du aitortza, azken hamarkadetako musika jaialdien inguruko azterketa soziologikoa beste eremu batzuetara eramaten duen liburuagatik, hain zuzen. Aitortza bat egin du Urzelaik saria jaso duenean: «Nik banekien liburu honek sona handia ez izatea aukera posible bat zela. Eta, hala ere, hemen gaude». Haren esanetan, liburuaren xedeetako bat musika jaialdien inguruan zegoen «zuloa» betetzea izan zen, baina bidean «zulo gehiago» topatu zituen, eta horiek «lehertu» zitzaizkion idazten ari zela. Eta bide beretik nahiko luke egitea liburuak bidea: «Liburuak arrakasta lortuko du, baldin eta beste zulo batzuk arakatzen hasteko bitarteko bada». Haren ondotik, Jon Gerediaga (Bilbo, 1975) igo da agertokira. Bere zazpigarren poesia liburuarekin, Zeru-lurren liburua (Elkar), irabazi du euskarazko literaturaren modalitateko saria. Liburuaren hausnarketa poetikoa nabarmendu zuen epaimahaiak saria emateko, eta, hain justu, poesiaren zentzuaz gogoeta egin du Gerediagak: «Batzuetan neure buruari galdetzen diot zertarako idatzi poesia garai nahasi hauetan. Eta beste batzuetan imajinatzen dut poesia ezinbestekoa dela bizitzarekin eta gizartearekin behingoz adiskidetzeko. Hitz poetikoa sortzen zait orduan». Haur eta gazte literaturako modalitateko saria jaso du Harkaitz Canok (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1975) ondoren, Mundua pitzatuta dago baina hantxe gabiltza oinez (Erein) lanagatik. Fernando Bernues antzerkilariaren ideia batetik abiatuta, Isabel Herguerarekin batera ondutako albuma da, eta bientzako izan ditu esker oneko hitzak. Canoren arabera, liburuak «laudorio xumea» egiten die liburutegiei, «pribatuei, heredatzen direnei, emantzipatzeko balio dutenei eta publikoei». Eta Joan Mari Torrealdaik esan zuenaren bidetik, Euskal Herriak euskal liburutegi nazional baten premia duela aldarrikatu du. Aiora Jakak (Donostia, 1982) jaso du euskarazko itzulpengintzako Euskadi saria, Ahmadou Kouroma idazlearen Independentziaren eguzkiak dela eta. Kouroumak (Togobala, Boli Kosta, 192 -Lyon, Frantzia, 2003) 1968. urtean idatzi eta 1970ean eman zuen argitara Independentzien eguzkiak (Les soleils des indépendences), Montrealen (Quebec). Jakak, itzultzaile gisa, «irakurle pribilegiatutzat» jo du bere burua, baina azpimarratu du itzultzea ez dela gauza bera esatea, «ia gauza bera» esatea baizik, eta saritutako liburua itzultzean «ia» horretan Boli Kosta, Mali eta Ginearainoko 5.000 kilometro kabitu direla. Eta euskal itzulpengintza goratu du, «esanahi berriak sortzeko» euskal literaturak dituen tresnak ustiatzeko duen gaitasunarengatik. Gaztelerazko bi lan sarituak Gaztelerazko literaturako kategorietan, David de las Herasek (Bilbo, 1984) Campos de Castilla liburua ilustratzeko egindako lanagatik literatur lan baten ilustrazioaren saria jaso du, eta Julia Otxoak (Donostia, 1953), berriz, Bajo los astros de la repetición (Averso Poesia) lanagatik eskuratu du gaztelaniazko literaturako saria.