Gipuzkoan sortutako auto-ilarak gorabehera, trafiko kudeaketaren irakurketa “positiboa” egin du Jaurlaritzak. Bide zein hiri segurtasunaren aldetik ez zela istilurik egon nabarmendu du Segurtasun sailburuordeak, eta protesta egiten dutenek “haien eskubideak” dituztela esan du.

Gipuzkoako eta Nafarroako iparraldeko errepide sareek aspaldiko egunik zail eta korapilatsuena izan dute gaur. Laborariek herenegun goizean hasi eta Biriatuko mugan eginiko 24 orduko protestaldiak eragin nabarmena izan dute trafikoan. Eguerdian 34 kilometroko auto ilarak sortu dira, Irunen hasi eta Andoainera artekoak (Gipuzkoa), eta iluntzera arte ez da arindu trafikoa. Nafarroan ere arrastoa utzi dute, N-121 errepidean bereziki. 16:00etan hemezortzi kilometroko kamioi ilara zegoen bide horretan, Lesakara artekoa. Autoa hartu eta korapiloa ikusi bezain laster etxera itzultzeko eguna izan da gipuzkoar eta nafar askorentzat. Izan ere, errepideetako kolapsoa goizetik hasi da. Laborarien protesta 10:00etan amaitu da, baina, Hegoaldetik joaniko traktoreen jabeek salatu dutenez, ez diete utzi Biriatun aurrera egiten. Horrek atzeraka irtetera eta maniobra asko egitera behartu ditu, eta hura izan da buxaduraren hazia. Auto ilarak Andoainen, eguerdian. AIURRI. Hortik aurrerakoak kaosa izan da Biriatura iristeko errepide guztietan. Bezperan muga kamioientzako itxita egongo zela jakinda, Espainiako eta Portugalgo garraiolariek gaur egin dute normalean astelehenez egin ohi duten bidea. Horiei, inguruko atsedenlekuetan bezperatik zain zeuden kamioiak eta eguneroko trafikoa gehitu zaizkie, eta horrela sortu da asfaltozko ekaitz perfektua. Era berean, deigarria da beste norabidean, Lapurditik Gipuzkoaranzkoan, ez dela arazorik egon. Ordurik korapilatsuenak eguerdi ingurukoak izan dira. 15:00etan, esaterako, AP-8ko ilara Donostian hasten zen, 20. kilometroan (hogei kilometroko ilara); A-15ekoa, Andoainen, 159. kilometroan (34 kilometroko ilara); GI-20koa, Donostian, hirugarren kilometroan; eta N-121ekoa, Endarlatsan, 69. kilometroan (11 kilometroko ilara). Inguruko errepide txikiagoetan ere nabaritu da ilaretatik ihesean ibili den autoen joan-etorria. Eguerdiko auto ilarak, Errenterian. J. H. / EFE Arratsaldeak aurrera egin ahala ilarak murriztuz joan dira, baina oso motel. Estibaliz Olabarri Eusko Jaurlaritzako trafiko zuzendariak 17:00 aldera ohartarazi du «orduak» beharko zirela ilarak arintzeko, eta iragarpenarekin asmatu du. 21:00ean bost kilometrokoak ziren ilarak Gipuzkoako AP-8 errepidean eta bostekoak N-121ean. Tarte horretan Biriatuko ordainlekuko kabina guztiak martxan egon dira. 55 euro orduko Ilarek errepide bidezko garraio publikoari kalte egin diote, eta Gipuzkoa ekialdeko zerbitzuek atzerapen handia pilatu dute. Garraiolari pribatuei dagokienez, Guitrans sektoreko Gipuzkoako patronalak salatu du laborarien protestak «kalte handia» eragin diela, eta neurriak eskatu ditu atzokoa errepikatu ez dadin. Ohar bidez plazaratu dute beren haserrea, eta zehaztu dute ilara batean geldirik egiten duten ordu bakoitzak «55 euroko kaltea» eragiten diela garraiolariei.

2023. urteko lehen egunean, 112.891 auzi zeuden ebazpen baten esperoan Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako auzitegietan; abenduaren 31n, 132.411 ziren, ia 20.000 gehiago. Pilatutako auzien multzoa igo eta igo ari da EAEko organo judizialetan, eta, datuen argitara, ez dirudi egoera aurki konponduko denik. Izan ere, norabide berean doaz neurgailu guztiak: auzien ebazpen tasa %6,2 apaldu da urtebetean, eta kongestio tasa —aurretik pilatutako auzien, kasu berrien eta ebatzitakoen arteko korrelazioa neurtzen duena— %10,2 handitu da denbora horretan. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak eman ditu datuak, 2023. urteko memoria judizialean. Txostenean, zenbait alor estrategikori erreparatu diete auzitegietako arduradunek, besteak beste baliabide faltari, indarkeria matxistaren biktimentzako babes neurriei, arrakala digitalari, justizia errestauratiboari, haur eta gazteei eman beharreko tratuari eta euskararen sustapenari. Ebatzi gabeko auziak Zama ezin arindu Justizia organoen mantsotzea eta auzien pilaketa aspalditik datorren arazoa da, baina 2023an okerrera egin zuen. Iaz, 228.253 auzi berri erregistratu zituzten Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako justizia erakundeetan, eta horiei gehitu behar zaizkie aurretik konpondu gabe zeudenak: 112.891. Urte bukaeran, 207.799 ebatzi zituzten epaitegiek. Prozesuen iraupenari dagokionez, lehen instantziako epaitegietako auzibideek 7,1 hilabete iraun dute batez beste, eta bigarren instantziako epaitegietakoek, berriz, 5,5 hilabete. Hain zuzen, «kongestioaren» arazoari konponbidea emate aldera, zenbait neurri planteatu ditu EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak urte honetarako: lehenik eta behin, egoitza judizialen plan bat ondu nahi dute, Gasteizko, Bilboko eta Donostiako eraikinek dituzten «pilaketa arazoak konpontzeko». Txostenean planteatzen da, bestalde, «EAEko mapa judiziala» eratzea, eta lehentasun gisa jasota dago lehen instantziako epaitegi berri bat eraikitzea Donostian, eta gizarte arloko beste bat Bilbon. Indarkeria matxista Espainiako eta EAEko sistemak uztartu nahi dituzte Indarkeria matxistari eskainitako atalean, 2022ra arteko salaketak jasota daude —txostena ondu zutenean, 2023ko datuak argitaratu gabe zeuden oraindik—. Datuetan ikus daiteke indarkeria kasu gehienak biktimaren bikotekideak edo bikotekide ohiak eragindakoak direla (4.507 eraso) eta multzo handienetan bigarrena osatzen dute senide batek eragindako erasoek (1.116). Horiez gain, 520 sexu indarkeria kasu jaso dituzte txostenean. Guztira, indarkeria matxistari lotutako 6.143 «biktimizazio» ebatzi zituzten Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako auzitegiek. Auzitegiak helburutzat dauka «genero indarkeriaren biktimei babesa emanen dien justizia eredu bat» ezartzea, eta, horretarako, ezinbestekotzat jo du «harrerarako eta laguntzarako espazioak» sortzea. Horren adibide gisa aipatu dute Emakumeen Aurkako Indarkeriaren Epaitegietan eginiko egokitzapen lana, «biktimen eta biktimarioen sarbideak eta espazioak bereizita daudela bermatzeko». 2024rako erronken artean, memoriaren egileek beharrezko ikusten dute indarkeria matxistaren aurkako sistemak eta protokoloak uztartzea. Zehazki, Espainiako Barne Ministerioak duen Viogen Dos sistemaren eta Ertzaintzaren Eba sistemaren «elkarreragingarritasuna» planteatzen dute, «indarkeria matxistaren biktimei babes gorena bermatze aldera». Bestalde, salaketa aurkeztu nahi duten emakumeek dituzten eskubideei buruzko gida informatibo bat argitaratuko dute. Justizia errestauratiboa Eredu berrien bila EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ez du zalantzan jartzen egungo justizia eredua, baina justizia errestauratiboaren alde azaldu da txostenean, eta «entzuketa eta arreta beharrei» erantzuteko asmoa agertu du, eredu alternatibo horiek «egungoaren osagarri» izan daitezkeelakoan. Helburuen artean aipatu du 2020an onartutako justizia errestauratiborako protokoloa ebaluatzea, familia barruko bitartekaritza aztertzea eta bitartekaritza hori auzibide zibilen esparrura zabaltzea. Horrez gain, 2024rako proposamenen artean, honako hauek jasotzen dira memorian: justizia errestauratiboari buruzko formakuntza tailerrak eskaintzea Irunen (Gipuzkoa) eta Getxon (Bizkaia) eta justizia errestauratiboari buruzko foroan parte hartzea. Adingabeak Barnahus proiektua eredu Haurrentzako eta nerabeentzako espazio seguruak sortzea da EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bere txostenean jasotako erronka nagusietako bat. 8/2021 Lege Organikoa oinarritzat hartuta, auzitegiko buruek protokolo berriak sortu nahi dituzte «haurrentzako tratu eta harrera onak eta espazio seguruak bermatzeko». Horiek horrela, eredu gisa dute Save The Children gobernuz kanpoko erakundeak sustatutako Barnahus proiektua, eta horri laguntzeko asmoa berretsi dute: «Xedea da espazio lagunkoi bat sortzea, sexu abusuak sufritu dituzten neska-mutilei arreta integrala emateko; hartara, diziplina anitzeko profesionalen artaz gain, beharrezko baldintzak sortuko dira zigor auzibideetan aurrez osatutako frogak lortzeko». Hiru proposamen zehatz ere egin dituzte, aurten aplikatzeko: epaitegietan talde psikosozialak sortzea, magistratu eta epaileei formakuntza ematea eta Barnahus programaren plan pilotua martxan jartzea Araban. Hizkuntza eskubideak Euskarazko auzibideen promesa Euskararen normalizazioaren eta hizkuntza eskakizunen aurkako oldarraldi judizial betean, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bere burua aurkeztu nahi izan du «herritarren hizkuntza eskubideak aitortzen dituen» erakunde gisa. 2023ko txostenean irakur daitekeenez, auzitegi nagusiak «sustatu» egin du euskararen erabilera auzitegiak berak antolatutako ekitaldietan, «era progresiboan» betiere. 2024rako helburuen artean, hiru proposamen jaso dituzte txostenean: euskaraz eginiko epaiketen «proiektu pilotu bat» onartzea, herritarren eta justizia administrazioaren arteko harremanetan «komunikazio elebidunerako estrategia sendotzea» eta hizkuntza eskubideei buruzko kartel informatiboak paratzea epaitegietan.

Herritar anitzek errepidean igaro dute gaurko eguna, eta berandu iritsi dira lantegira edo ikastetxera, laborarien mobilizazioak ondorio nabarmenak izan baititu Euskal Herriko errepideetan. Europako Parlamenturako bozen kanpainako mezuak, baina, ez dira autobideetan gelditu, eta garraioak, indarkeria matxistak eta lan arloak lekua izan dute gaurko ekitaldietan. Nork bere proposamena defendatu badu ere, gehienek bat egin dute arlo batean: eskuina eta ultraeskuina gogor kritikatu dituzte. EH Bildu «Mugimendu feministaren eskutik gure politika publikoen erdigunean kokatuko dugu indarkeria matxistaren kontrako borroka». Hitz horiekin abiatu du Oihana Etxebarrieta EH Bilduko kideak gaurko ekitaldia. Hautagaiaren erranetan, indarkeria matxista «lehentasunezko arazo politikoa» da, eta, hortaz, gogor kritikatu ditu bortizkeria hori ukatzen dutenak. Gehitu du emakumeak ez ezik LGTBI kolektiboko kideak ere «gorroto mezuen biktimak» direla. «Azken egunotako Euskal Herriko adibideak dira Iruñean edo Amurrion ostadarraren koloreko bankuen aurka egindako bandalizazioak, edo Iruñeko taberna batean LGTBI pin bat duen pertsona bati sartzea debekatu izana. Halako gorroto adierazpenak gertatzen ari dira gure herrialdean, ultraeskuina pizten ari den indarkeria politikoaren babesean», borobildu du. Iragarri du neurriak paratuko dituztela martxan eraso horiei aurre egiteko. Koalizio subiranistak Iruñean egin du goizeko agerraldia, eta Etxebarrietarekin batera izan da Zaloa Basabe zinegotzia. Hark irmo erran du «eskuin muturraren horma» izanen direla. «Euskal Herrian bezala, Europan ere EH Bilduri emandako botoak eskuin muturrari aurre egiteko eta hura geldiarazteko botoak izango dira, hauteskunde hauetan ultraeskuina benetako arriskua baita», zehaztu du. Arratsaldean, berriz, hainbat ekitaldi egin ditu EH Bilduk. Bertzeak bertze, Eibarren (Gipuzkoa) izan dira Nerea Kortajarena Eusko Legebiltzarreko bozeramailea eta Arkaitz Rodriguez legebiltzarkidea. Basabe bezala, haiek ere eskuinaz eta ultraeskuinaz aritu dira. Kortajarenak salatu du alderdi horien murrizketak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan pairatzen dituztela, osasun arloan adibidez. «Ezin dugu onartu gure etorkizuna eta datozen belaunaldiena eskuinek baldintzatzea», gehitu du. Rodriguezek, berriz, erran du eskuina gelditzeko modurik egokiena «ezkerreko politikak egitea» dela: «Ezin da ezkertiarra izan herrien autodeterminazio eskubidea defendatu gabe, herriek estatu bat izateko duten eskubidea defendatu gabe, gauza bera Palestinan, Katalunian, Eskozian, Flandesen, Korsikan eta Euskal Herrian», borobildu du. Oihane Agirregoitia gaur, Donostian. EAJ EAJ Gipuzkoako eta Nafarroako langile andana auto pilaketetan ziren bitartean, Oihane Agirregoitia CEUS koalizioaren zerrendaburuak «garraio eredu berria» izan du hizpide. Azaldu du haien helburua dela trenak garraio arloko «rol nagusia» betetzea, garraiobide horren «eraginkortasun energetikoagatik». Gehitu du pertsonak jarriko dituztela erdigunean, horien beharrak zainduz. Donostian egin dute jeltzaleek goizeko agerraldia, eta azaldu datozen bortz urteetan «garraio sistema azkarra eta integratua» eraiki nahi dutela: «Intermodalitate hori funtsezkoa da isurketa gutxiago izateko, gure enpresen logistika garestitzen duten eta haien lehiakortasuna zigortzen duten blokeoak gainditzeko, eta herritarrei zerbitzu berriak eskaintzeko, non eragiketa bakar baten bidez gure garraio beharrak konpondu ahal izango ditugun, bai pertsonentzat, bai salgaientzat». Arratsaldean, berriz, Barakaldon (Bizkaia) bildu dira jeltzaleak. Agirregoitiak teknologia izan du hizpide, eta erran du Europara eramanen duten ereduan «pertsonak eta haien datuen babesa» izanen direla ardatz. Agirregoitiarekin batera izan dira Imanol Pradales EAJren lehendakarigaia eta Andoni Ortuzar EBBko presidentea. Pradalesek ereduen arteko talkan jarri du arreta, igandean bi ereduren artean hautatu beharko dela adieraziz: «Demokrazia eta askatasun gehiago izatea, edo muturreko alderdiei ateak zabaltzea». Alde horretatik, herritarren botoak «gauza asko» erabakitzeko balioko duela adierazi du, eta bozkatzera joateko deia egin: «Itxi diezaiogun atea totalitarismo eta populismo mozorrotuari». Ortuzar ere gisa bertsuan mintzatu da, eta herritarrei eskatu die EAJren alde bozkatzeko. Izan ere, 160 proposamen zehatz egin dituztela gogoratu du, ez bertze alderdiek bezala: «EH Bilduk ez du Euskadi Europan kokatzeko ideia propiorik». Elena Sancho, gaur. PSOE Alderdi sozialista EH Bilduk bezala, sozialistek emakumeen eskubideetan jarri dute arreta. Elena Santxo PSOEren hautagaiak herritarrei eskatu die ez bozkatzeko «emakumeen eskubideak eta askatasunak desagerrarazi» nahi dituzten alderdien alde. Izan ere, aitortu du «lotsagarriak» zaizkiola Voxen «astakeria matxistak». «Sozialistok ez gara ezkutatzen, aurre egiten diegu PPri eta Voxi, eta esaten diegu inork ez duela gure ordez erabakitzen, ezin dizkigutela laneko eskubideak edo anbizioak kendu, eta, noski, indarkeria matxista existitzen dela eta aurre egingo diogula», gehitu du Santxok. Hortaz, «eskuineko politika zaharkitu eta ukatzaileen» ordez, sozialisten «neurri progresistak» defendatu ditu. Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusiak ere egin ditu adierazpenak, eta gainerako alderdiak gogor kritikatu. EH Bilduri eta EAJri «beren obsesioei begira» egotea egotzi die, eurei soilik interesatzen zaizkien gaiez bakarrik mintzo direlako, eta ez herritarrentzat kezkagarri direnentzat. PPri «denak berdin dio», haren ustez, Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentea kargutik kentzea bertzerik ez baitute nahi. Sumar eta Podemos, berriz, «barne gatazkei» begira daudela adierazi du. Horiek hala, datorren igandeko bozetan sozialistak babesteko eskatu du, haiek direlakoan «ziurtasun bakarra Europa hobea eraikitzeko». PP Kritikak alde guztietatik jaso badituzte ere, popularrek ohiko bideari eutsi diote, eta sozialistak eta jeltzaleak izan dituzte hizpide. Carlos Iturgaiz hautagaiak azpimarratu du Sanchezek «gaizki» kudeatu dituela Europako funtsak, eta ez diela erreparatzen «ez herritarrei ezta inbertsioei ere», bai, ordea, «[Carles] Puigdemontek Suitzatik dioen horri». Gogoratu du EAJ «kudeaketa kaskar» horren «konplize» bertzerik ez dela, eta horrek badituela ondorioak: «Belaunaldi berrien lanak eta proiektuak arriskuan jartzen ari dira, Pedro Sanchezen gobernuaren kudeaketa, sozialistena, benetako hondamendia izan delako, eta hala delako oraindik ere, EAJko kideek aitortzen duten bezala». Horren harira, beren eredua defendatu du: «Zerga jaitsierak, zerga pizgarriak, hobariak eta enpresentzako kenkariak, Europako funts guztiak betearazteagatik. Gai hori, jakina, ez zaio interesatzen ez Pedro Sanchezi, ezta haren gobernuari ere». Eredu hori gauzatu dadin PP babesteko eskatu du Javier de Andres taldeko buruak. Sumar Gazteengan jarri du arreta Sumarrek. Zehazki, igandean bozkatzera joateko eskatu die, «Araba, Bizkai eta Gipuzkoako araudiaren erdia Europako Batasunetik» datorrelako. Andeka Larrea Sumarreko hautagaiak Radio Euskadin egin ditu adierazpenak, eta langileen soldata igotzea defendatu du, patronalari «zipitzik eskatzen» aritu gabe. Nabarmendu du giza eskubideetan eta askatasunetan oinarritutako Europa hori ez dela eraikiko «diskurtso populistekin». «Funtsean, ultraeskuineko diskurtso mozorrotuak dira, indar demokratiko guztien kezka izan beharko luketenak», gehitu du.

Laborariek muga blokeatzeari utziko diote gaur, 10:00ak aldera, 24 orduko protestaren ostean

Erandioko Indumetal Recycling enpresa zigortu dute ingurumen-delitu batengatik

Nekazarien protestek garraio-sektorean “galera handiak” eragin dituztela salatu du Guitrans patronalak. Nekazarien protestak “garraio-sektorearentzat zaila den testuinguruan” ematen direla adierazi du Gipuzkoako garraioaren patronalak, eta “merkantzien garraioa kaltetuena” dela ziurtatu du.

Pintaketa LGTBIfoboak egin dituzte asteburuan Atharratzeko Prefosta elkartearen atarian (Zuberoa).Taldeko kideek gertatutakoa salatu dute, eta hamarnaka herritarrek 19:00etan eraikinaren atarian egin dute elkarretaratze ikusgarria, «PD, eta harro», oihakatuz. Prefostaren erantzuna tindaketa LGTBQfoboari. J.E. Adierazi dutenez, «LGTBIQ+ errealitateak gutxiesteko» egin dituzte pintaketak, «argudiorik gabeko pertsonek bortz segundoko indar superfiziala sentitu dezaten». Zehazki, «PD» zioten pintaketak egin dituzte eraikinaren leihoetan, zeina, salatzaileen erranetan, «laido LGTBIfoboa eta zapaltzailea» den. Hitz hori pederasta hitzaren txikigarria da, frantsesez maritxu errateko erabiltzen dutena. Eraikina kudeatzen duen Prefosta elkarteak Bekat’uros jaialdiaren bigarren aldia antolatu zuen joan den apirilean, LGTBIQ+ kolektiboaren ikusgaitasuna sustatze aldera. Lan horren kontrako erasoa izan da asteburukoa, elkarteak erran duenez, herriko «harreman sozial eta kulturala sustatzeko gazte talde aktiboa» delako beraiena. Ez da lehenbiziko aldia gisako erasoak gertatzen direna. Izan ere, joan den apirilaren bukaeran LGTBI bandera bat bitan moztu zuten, Baigorrin (Nafarroa Beherea). Nafarroaren Eguneko bestan gertatu zen, eta «eraso bortitz horri erantzuteko» elkarretaratzea egin zuten. Prefosta elkarteko Inesa Decungek irakurri du elkarteak elkarretaratzeko idatzi ihardukitze agiria, eta honakoa oroitarazi du: «Homofobia ez da iritzi bat, baina bai delitu bat». Delitu horrentzat legeak urte bateko presondegiratzea eta 40.000 euroko isuna aurreikusten ditu, Frantzian. «Ez Prefostan, ez Euskal Herrian, ez eta beste inon ere ez dugu holako erasorik onartuko», adierazi du. Horregatik, Prefostak salaketa jarriko du jendarmerian. Bekat’uros ekitaldiaren arrakastak erakutsi du «anitz ginela elkarrekin eta libreki bizi nahian», erran du Decungek. Tindaketa «bihozgabe» horrek ez dituela geldiaraziko gehitu du eta erakunde eta elkarteei sustenguaren erakustera dei egin die. Inexa Decung Prefosta elkarteko kideak irakurri du agiria elkarretaratzean @berria pic.twitter.com/kRTYF8MM54 — Iparraldeko Hitza (@IEHkohitza) June 3, 2024 Eraso LGTBIfoboak Iruñean eta Amurrion Iruñean ere izan dira erasoak asteburuan. Carlos Guzman Contigo-Zurekin taldeko bozeramaileak jakinarazi du larunbatean taldeko zinegotzi bati ostalaritza lokal batera sartzea galarazi ziotela, ortzadar bandera eramateagatik. «Jarrera LGTBIfoboak» gaitzetsi ditu Guzmanek. «Gertaera hauek ezin ditugu inondik inora ere onartu. Dakigunez, jokabide horien berri ematen diete erakunde eskudunei», adierazi du. Eta babesa adierazi dio zinegotziari. «Contigo-Zurekin taldeak konpromisoa hartzen du jarrera LGTBIfobikorik gabeko gizarte baten alde». Bestalde, Iruñeko Media Luna parkean zegoen ortzadar koloreko bankuari torlojuak kendu dizkiote, eta erreka ondoko amildegira bota. Udaleko Berdintasuneko, Ekintza Komunitarioko, Auzoetako, Herritarren Partaidetzako eta Euskarako zinegotzi Zaloa Basabek esan du dagokion arloari jakinarazi diotela, «konpondu eta berriro jar dezaten». Ortzadar koloreko bankua bota dute Iruñean. BERRIA Basabek adierazi du Iruñean gertatzen den «edozein eraso LGTBIfoboren aurka jarduten duten bezala» jardun dutela oraingoan ere. Eta erantsi du: «Alde batetik, ezin dugu ukatu existitzen direla; bestetik, neurriak jarri behar ditugu horiek prebenitzeko eta desagerrarazteko». Erasoaren berri eman diote LGTBIfobiaren Aurkako Behatokiari ere. Amurriko Udalak jakinarazi duenez (Bizkaia), herrian dagoen ortzadar koloreko bankuan ere pintaketa LGTBIfoboak agertu dira. X sare sozialean zabaldutako mezu baten bidez, erasoa gaitzetsi dute: «Amurrioko Udalak edozein ekintza homofobo gaitzesten du, eta pertsona guztien berdintasunarekiko, errespetuarekiko eta duintasunarekiko konpromisoa berresten du, haien sexu-orientazioa alde batera utzita». Argi utzi dute Amurrion ez dutela inolako diskriminaziorik onartuko.

Azken txanpan sartu da Europako Parlamenturako bozen kanpaina, eta alderdiak euren intereseko auzietan indar egiten ari dira ekitaldietan. EAJk goizeko ekitaldi sektoriala baliatu du berdintasun politiketan sakondu beharra adierazteko, eta EH Bilduk aldarri ekologista, euskalduna eta antimilitarista egin du Gladys del Estalen hilketaren urteurrenean. PSOEk, berriz, kanpaina «lokaztea» leporatu dio PPri, eta PPk kudeaketa gabezia leporatu dio PSOEri. Etxebizitza politika publikoak izan dira, berriz, Sumarrek jorratutako gaia. EAJ Gasteizko Etxanobe jauregian egin du eguneko lehen ekitaldia Oihane Agirregoitia EAJren hautagai eta CEUS koalizioaren zerrendaburuak. Haren inguruan, EAJk Hego Euskal Herriko erakundeetan dituen emakumezko ordezkari ugari eta Europako Alderdi Demokratako presidenteorde Ulrike Muller. Ekitaldiko gai nagusia berdintasun politikak izan dira, eta Agirregoitiak EBn zenbait helburu lortzeko lan egitera dei egin du: besteak beste, indarkeria matxistaren kontrako legedia betetzea, kide guztiek Istanbulgo Protokoloa izenpetzea, eskubide sexualak zein ugalketa eskubideak bermatzea eta lan arloko berdintasun araudiak errespetatzea. Era berean, «emakumeen lidergoak» ere defendatu ditu, «gizonezkoen aurpegidun» gatazken aurrean, «bakerako itxaropen» eta «lehiakortasun» eredu gisa. Arratsaldeko ekitaldian, Agirregoitiarekin izan dira Andoni Ortuzar EAJren EBBko presidentea eta Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakaria. «Bakea, memoria, giza eskubideak eta bizikidetza». Aldarri hori egin du Urkulluk Gernikan (Bizkaia), esanez EB bakearen bermerako tresna izan behar duela. Era berean, gogoratu du autogobernuan «sakontzea» dela EAJren xedeetako bat, eta horretarako tresna dela EBko erakundeetan ere «ahots propioa» izatea. Ortuzarrek, berriz, «ahots abertzalea» Bruselan entzutearen garrantzia nabarmendu du: «EAJ, Europa bakezale bat nahi duen alderdia; Europa bat non Euskadik bere identitate nazionala berretsiko duen». Arnaldo Otegi, gaur eguerdiko agerraldian. JAVI COLMENERO / EFE EH Bildu Gladys del Estal gogoan izan dute EH Bilduko kideek ekintzailearen hilketaren 45. urteurrenean. Pernando Barrena Orain Errepublikak koalizioko zerrendakideak «herri ekologista, euskaldun eta antimilitaristaren sinbolotzat» jo du, eta gehitu orain «inoiz baino indar handiagoa» dutela aldarri antinuklearrak eta bakearen aldekoak: «Militarismoak eta gerrazaletasunak jendea hiltzen du, eta herriak pobretzen». Hori ikusita, Euskal Herriaren «ahots antifaxista eta antimilitarista» izan nahi du EBn: «Nazio ikuspegia duen euskal ahotsa». Mertxe Aizpurua Espainiako Kongresuko eledunak, berriz, bozen garrantzia nabarmendu du: «mapa politikoa astintzen» jarraitzeko eta Europari, Espainiari eta Frantziari adierazteko Euskal Herrian «herri bat» badela. Hala, botoa emateko deia egin du, esanez «emakumeak iraintzen dituztenek, xenofoboek eta klasistek» euren botoa emango dutela eta, beraz, abstentzioak «ultraeskuin atzerakoiari» egiten diola mesede. Antzera, eguerdian egindako agerraldian, EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik «akordio zabalen eta gutxieneko programen» defentsa egin du, eskuin muturraren gorakadaren aurka. Otegik EAJ ere izan du hizpide, kazetarien galderei erantzunez, eta jeltzaleei kritikatu die «etengabe» EH Bildu aipatzea. Are gehiago, bi aferak uztartuz, esan du alderdi abertzale eta independentistak elkarrekin aurkeztu beharko liratekeela Europan, eta baita Espainian ere; oinarriak, erabakitzeko eskubidea eta autogobernuaren bermea. Sancho, alderdikideekin batera egindako agerraldian. PSN Alderdi Sozialista Idoia Mendia PSOEren hautagaiak PPri kritikatu dio, bozen kanpaina «lokazteko» xedean, Espainiako Gobernuaren kontrako zentsura mozioaren aukera plazaratzea, eta gogoratu du horretarako Voxen eta JxCren babesa beharko lukeela, besteak beste. «Berdin zaio arre edo so egin, Pedro Sanchezen gobernua botatzeko bada». Hortik haratago, berriz, azaldu du EBko funtsen etorkizuna dagoela jokoan bozetan, eta, ondorioz, baita etxebizitzen jasangarritasuna, hezkuntza eta osasungintza ere. «Nola eraiki, ekonomikoki hazteaz gain, oinarri soziala ere garatuko duen Europa». Elena Sancho zerrendakideak ere EB «indartsu, batu eta koherente» baten alde egin du: «Ezinbestekoa da». Bide horretan, migrazioaren aferari heldu dio, eta adierazi du EB «barrutik hautsi» nahi dutenen «diskurtso xenofobo eta arrazisten» aurka migrazio eta asilo politikak garatu behar direla, «migrazio fluxu erregularrak artikulatuz» eta «gizarteratze politiketan sakonduz». Zarzalejos, gaur eguerdiko ekitaldian, Gasteizen. ADRIAN RUIZ HIERRO / EFE PP Javier de Andres EAEko PPko presidentearen esanetan, «aldaketa» bat behar da Eusko Jaurlaritzak eta, batez ere, Espainiako Gobernuak Europako funtsen gainean izandako kudeaketan: «Ezin da etsigarriagoa izan». Hala, salatu du PSOEk nahiago duela funts horiek «espazio klientelistetan» xahutu, inbertsioetara bideratu baino. Horren harira, Javier Zarzalejos hautagaiak adierazi du euren lehentasunetako bat dela berrikuntza arloan inbertitzea, «lehiakideekiko arrakala digitala ixteko». Nafarroan, berriz, PPren eta UPNren arteko ika-mika izan da protagonista. Alderdi erregionalistako eledun Javier Esparzak PPri kritikatu dio jarrera «oso harroa» izatea, adierazteagatik Alderdi Popularra izan daitekeela UPNren hautesleek ekainaren 9an duten aukera bakarra: «Badirudi exijitzen ari direla PP bozkatzeko nahitaez». Eta PPNko presidente Javier Garciak erantzun dio: «Ez badute PP bozkatzen, zein beste alderdi bozkatu?». Sumarreko kideak, Larrea buru, Portugaleten egindako ekitaldian. SUMAR Sumar Andeka Larrea Sumarren hautagaia etxebizitzaz aritu da Portugaleten (Bizkaia), eta «espekulazioari» aurre egiteko alternatiba gisa aurkeztu du koalizioa: «Etxebizitza duin bat izateko eskubidea defendatzen dugu, zeina Euskadin ez baita betetzen». Larreak jomugan jarri ditu EAJ eta Europako Banku Zentrala. Lehenari leporatu dio Espainiako Etxebizitza Legeari aurre egitea. Eta bigarrenari interes tasen gorakada kritikatu dio, horrek etxebizitzaren prezioan duen eraginagatik. Horren inguruan, zehaztu du Sumarrek lan egingo duela «etxebizitza publikoaren aldeko estrategiak garatzeko». Iruñean, berriz, Carlos Guzman zerrendakidearekin izan da Joaquin Sevilla Sumarren exekutiboko kidea. Hark hezkuntzak, unibertsitateak eta zientziak «Europa sozial baterako» duten garrantzia nabarmendu du, eta «mugarik gabeko» Erasmus programa baten eta unibertsitate «publiko, doako eta kalitatezkoaren» alde egin du, baita 0-3 urtekoen hezkuntza bermatzeko «kohesio funts baten» alde ere.

Baikortasunaren lurraldea da aurtengo BIEMH Makina-erremintaren Biurtekoa. Urte apal hasi eta sektorearen salmentek %4 behera egin arren, biurtekoa joera horri buelta emateko mugarri izan daitekeela uste dute erakustokia jarri duten enpresetako askok. Aurreko bi urteak, gainera, oso onak izan ziren, iaz salmentek %12 egin zuten gora, eta horrek geldialdiaren larritasuna erlatibizatzen laguntzen du. Dena den, bat datoz egoera asko aldatzen dela sektorearen eta lurraldearen arabera. Alde horretatik, aeronautika eta Amerikako merkatuak dabiltza oparoen. «Garai batean, hemen makina berde handiak ikusten ziren, eta burdin asko; orain, berriz, espaziontziak dirudite. Denetarik egiten dute», onartu du Kepa Cardenalek, olioztatze sistemak ekoizten dituen Azkoitiko (Gipuzkoa) Intza enpresako teknikari komertzialak. Erakustoki dotorea dute azokan, ondo ezagutzen du ingurua, eta badaki garrantzitsua dela bertan egotea harremanak estutzeko. 45 urteko esperientzia horretatik abiatuz, argazkia atera dio sektoreari: «Batzuek esaten dute geratzen ari dela; beste batzuk, berriz, lanez gainezka dabiltzala. Lana ikusten da behintzat, eta hori ona da». Kepa Cardenal, Intza enpresako teknikari komertziala. BERRIA Biurtekoak BEC erakustazoka osoa hartuko du ostiralera arte. Euskal Herriko industria azokarik handiena denak mundu asko ditu barnean. Curriculuma utzi nahi duten gazteak txalaparta jotzeko gai diren beso mekanikoekin gurutzatzen dira. Ebaketa likidoaren usainik ez dago korridoreetan, eta euskara dezente entzuten da. Lantegietan hain ohikoa den txirbil mekanikoa gutxi ikusten da halaber, eta ikusten den apur horren parte bat Danobat taldeko Soraluce enpresako makina batek ateratzen du. David Gonzalez zuzendari komertziala dago haren aurrean: «Guretzat oso garrantzitsua da biurtekoa. Aukera ematen digu zuzeneko harremana egin eta gure lantegia erakusteko. Dena ezin dugu hona ekarri» . Autogintza, motel Gonzalezek azaldu du azoka garrantzitsuena dela haientzat, Iberiar penintsula inguruko bezero gehienek egiten dutelako topo hartan. Sektorearen komeriak ez zaizkie arrotzak, baina esan du aurten ondo dabiltzala, dibertsifikazioari esker: «Sektore batzuek gora egiten dutenean, beste batzuk jaitsi egiten dira, eta alderantziz. Orain, aeronautika oso ondo ari da; autogintza, aldiz, motelxeago. Gure abantaila da guztietan gaudela. Eta, merkatuari dagokionez, AEBek tira egiten diote Amerikako ardatzari». Jon Urbizu Fagor Automation enpresako zerbitzuen arloko zuzendari komertziala. BERRIA Fagor Automation ere BECen da. Urtean hogei bat azokatara eramaten dute beren ekoizpena, baina BIEMH «barne merkatuko» ekitaldi garrantzitsuena da, Jon Urbizu enpresako zerbitzuen arloko zuzendari komertzialak azaldu duenez. Barne merkatua aipatu du, baina aukera ematen die atzerriko bisitariei beren lantegia eta ekoizpen ahalmena erakusteko ere. Urbizuk, izan ere, badaki ezinbestean begiratu behar duela atzerrira, eta horrela laburbildu du merkatuaren egoera: «Europan dezenteko moteltzea egon da; beste merkatu batzuk, aldiz, goraka doaz, eta, dibertsifikatuak gaudenez, ondo eusten diogu». Baina zein merkatu? «Asian: Taiwan, Hong Kong, India… 1989rako Fagor han zen, ondo ezagutzen ditugu. Eta gero, Amerika: AEBak, Mexiko…». Amerika aipatu dute Urbizuk eta Gonzalezek, biurtekoan asko entzuten den hitza. Aurten Mexiko da herrialde gonbidatua, eta 70 bezero handi erakarri dituzte handik. Datuek argi azaltzen dute zergatia: iaz Euskal Herriko makina-erremintaren bezero handienetan laugarrena izan zen, eta gaur egun bigarrena da eskari berrien kopuruan. AEBetako enpresa handi askok hara eraman dute ekoizpena, eta hori da hazkundearen gakoetako bat. Azoka aldatu egin da Beste kideak baino beteranoagoa da Jorge Arriola, Lagun Machineryko zuzendari nagusia, baina antzeko iritzia du hark ere. Maher Holdingeko hiru enpresak muntatu duten agertoki handian egingo du aste osoa. «Alemania ez dago ondo, eta, autogintzara begiratzen dugunontzat, txarra da hori. Aldiz, gure agertokian dagoen Geminis enpresa garrantzitsua da AEBetan, eta ondo dabil» . Hala ere, itxaropentsu mintzo da, eta hura entzunda ulertzen da baikortasuna: «Bezero asko datoz bisitan, eta operazio pare bat dugu bidean. Guk beti saltzen dugu zerbait biurtekoan» . Yanire Irazabal Oreka IT enpresako zuzendari komertziala. BERRIA Baikortasun giroa nabarmendu du Yanire Irazabalek ere, kudeaketa teknologikoko zerbitzuak eskaintzen dituen Oreka IT enpresako zuzendari komertzialak. Hainbatetan izan da azokan, eta nabarmendu du azken hamar urteetan aldatu egin dela: «Sare sozialengatik dela uste dut. Jende gutxiago dago, baina ezagutza handiagokoa. Orain jendea ez dator pentsatuz beharbada makina bat erosiko duela: jendeak badaki zer nahi duen eta nork duen. Eta softwarearekin berdin, ezagutzen dituzte programak; orain jakin nahi dute zer duzun eskaintzeko» . Irazabalek, halere, argi du biurtekoa garrantzitsua dela oraindik ere: «Etorri egin behar duzu. Beste modu batera ikustea zailagoa zatekeen jende askorekin egiten duzu topo hemen. Hemen ez bazaude, ondo ez zabiltzan seinale». Onartu du bezeroekin egoteaz gain gain beste enpresek zer egiten duten begiratzen dutela: «Erakusleiho handi bat da, zuk besteei begiratzeko eta besteek zuri». Azken finean, hori baita azoka bat.