Lan Ministerioa sindikatu eta enpresariekin bildu da astelehenean, langabeen laguntzaren erreformaz aritzeko. Diazen asmoa da laguntza 660 euroraino igotzea lehen sei hilabeteetan, eta 540 euroraino hurrengo sei hilabeteetan.

«Euskararen Errepublikaren Plaza inauguratu dugu Iruñean, Euskararen Nazioarteko Egunean». EHE Euskal Herrian Euskaraz-ek gaur era horretan zabaldu du atzo Iruñean egindako ekintza. Tapatu egin zuten Iruñeko Konstituzio plazaren berri ematen duen errotuloa, Plaza Constitucion jartzen duena, eta haren ordez Euskararen Errepublikaren Plaza izena jarri zuten. Ekintza hori egin zuten orain aste bi jakin zelako ebazpen batek berretsi egin zuela aurrez errotulazio elebakarraren alde emandako erabaki judizial bat. Baluarte plaza zena iaz inauguratu zuten izen berriarekin. Errotulu elebakarrarekin Nafarroako euskararen ordenantza urratu zela-eta, EH Bilduk helegitea aurkeztu zuen Nafarroako Administrazio Auzitegian. Arrazoia eman zion auzitegiak; ordea, udalak helegitea aurkeztu zuen administrazioarekiko auzietako auzitegi batean. Urte baten buruan iritsi zen auzitegi horren epaia, aurtengo urtarrilean, eta arrazoia eman zion Iruñeko Udalari. Horra zer irizpide eman zuen: «Constitución [Konstituzioa] izen propioa da, letra larriz hasita beste arauetatik bereizten duelako». Hortaz, ebatzi zuen izendapen hori ezin dela euskarara itzuli, «itzulpenik onartzen ez duen izen propio berria» den aldetik. EH Bildu koalizioko Joseba Asironek gogor gaitzetsi zuen epaia. «Atzo, epaile batek ebatzi zuen Konstituzio plaza euskaraz ‘Constitución plaza’ esan daitekeela, itzultzeke. Gaur Iruñeko ultraeskuinak disimulurik gabe ospatu du». Eta justiziak ere arrazoia eman zion Asironi; martxoan, administrazioarekiko auzietako beste auzitegi batean errotulazio elebakarraren aurkako sententzia bat ebatzi zuen. Administrazioan Euskaraz taldeak eman zuen, orain aste bi, auziari buruzko azken ebazpenaren berri. «2023ko urriaren 9ko ebazpena da jaso berri duguna. Nafarroako Administrazio Auzitegiarena da. Bertan Plaza de la Constitución dioen plaka ele bitan jartzeko Iruñeko Udalari agindu zion ebazpena betearazteko egindako exekuzio eskaera ukatu zigun», azaldu zuten. Baztertuta Euskararen aurka epaitegietatik heltzen ari diren sententziak «oldarraldi» baten erakusgarri direla gogoratu nahi izan du EHEk Iruñean egin duen ekintzarekin. «Gure kaleetan euskararik ikusi eta entzun nahi ez dutenen aldetik erasoaldi luzea jasaten ari gara euskaldunok azkenaldian». Errotulazio elebakarraren aldeko epaiek, eta horren berrespenek, erakusten dute erakunde euskaltzalearen ustez «gaztelania ezagutzeko derrigortasunak» gainerako hizkuntzak «hautazko» edo «ez beharrezko» bihurtzen dituela justiziarentzat. «Ondorioz, Euskal Herrian euskara ezagutzea betebehar izatetik urrun, eskubide ere ez da», deitoratu du EHEk. «Gero eta gehiago ari zaizkigu murrizten geure hizkuntzan bizi ahal izateko eremuak: zerbitzu publikoetan, lan eremuan, aisialdian, kalean…». Alde horretatik, salatu duten errotulu elebakar hori guztiz esanahi handikoa dela uste dute. «Ez da kasualitatea oldarraldi judizialean plaza jakin horren izenarekin abiatzea atzerakada Iruñeko kale izendegian, erasoaldiaren muinean baitago Espaniako Estatuaren Konstituzioa bera».

Kontsumobide Eusko Jaurlaritzako Turismo, Merkataritza eta Kontsumo Sailari atxikitako erakunde autonomoak 30 001 euroko isuna ezarri dio Yelmo Cines enpresari, ikusleei kanpoan erositako elikagaiak instalazioetara sartzen ez uzteagatik.

Saharari kantari diskoa aurkeztu zuten duela aste gutxi. Izar polisariar bat kanta zegoen grabaturikoen artean. Bakarrarekin nahikorik ez, eta, orain, izarrez beteko dute Donostiako Kursaal auditoriumeko kubo handia, abenduaren 22an, ostirala, 20:00etan. «Diskoaren kontzertu bakarra eta ahaztezina izango da», adierazi du Kristina Berasain kazetari eta emanaldiaren bultzatzaileak. Sahararrak «gerran daudela ez da ahaztu behar», haren arabera. «Euskal Herritik beti egon da konpromiso handia Sahararekin, baina orain arte inoiz ez da halakorik egin». Diskoa grabatzen ari ziren musikarietako asko egongo dira oholtzaren gainean. Tartean izango dira, Oreka TX, Eñaut Elorrieta, Mikel Urdangarin, Esti Markez, Fariba Sheikhan, Bea Asurmendi, Idoia Asurmendi, Jon Maia eta Iker Lauroba kantariak. Horiez gain, Postal Kolekzionistak eta Physis versus Nomos taldeak arituko dira. Saharako hiru artistak emanaldi berezia egingo dute: Minatu Embarek, Nayat Hossein eta Hayuh Ramsi. Kontzerturako propio sortu dute musika banda bat. Horretan Antxon Sarasua arduratuko da teklatuez, Dani Venegas gitarrez, Joanes Ederra baxuez, Mikel Fagoaga bateriaz, eta Xabier Zeberio biolinaz. Sarasua da taldearen zuzendari musikala. «Kontzertu solidarioa izango da, kulturatik kulturara keinua egiteko» , Berasainek azaldu duenez. Bildutako dirua Saharako kultur ondarea babesteko erabiliko da, Euskal Fondoa eta SEAD Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoaren arteko lankidetzaren esparruan. Sarrerak 25 eta 30 euroan jarri dituzte dira salgai. Kursaalaren webgunean eros daitezke. Kontzertura joan gabe ere laguntzeko aukera eman dute, «zero ilara» baterako sarrerak eros baitaitezke. BERRIA da emanaldiaren sostengatzaileetako bat, Euskal Fondoarekin, Donostiako Udaleko Donostia Kulturarekin, Elkarrekin eta Bakun itzulpengintza enpresarekin batean. Diskoa eta Berasainek idatziriko Sahara, herri bat erresistentzian liburua salgai daude BERRIA dendan.

Guztira, Telefonicak 5.100 langile baino gehiagorentzako enplegu-erregulazioko espedientea proposatu du Espainiako filial nagusietan 2026ra arte; Euskadin 255 langileri eragingo lieke, eta Nafarroan, 36ri.

Hainbat zinema aretotan, debekatu egon ohi da kanpotik eramandako janaria eta edaria sartzea, edo, zerbait jan edo edan nahi izanez gero, zinema aretoetako dendan erostera behartzea. Hala egitea erabaki zuen Yelmo Films enpresak Arteako (Leioa, Bizkaia) eta Mega Parkeko (Barakaldo, Bizkaia) merkataritza guneetan dituen aretoetan. Orain, ordea, kanpotik eramandako janaria eta edaria sartu ahalko dira Yelmo Filmsen bi zinema areto horietan: ez dira bertako dendetan erosi beharko. Kontsumobidek, Kontsumoko Euskal Institutuak, 30.001 euroko isuna jarri dio du Yelmo Filmsi, abusuzko jardunbideengatik eta kontsumitzaileen eskubideak urratzeagatik. Joan den urtarrilean debekatu zuten Arteako eta Megaparkeko zinemek kanpotik eramandako janaria eta edaria eramatea zinema aretoetara. «Yelmok ez du onartzen kanpotik ekarritako janari edota edariarekin sartzea, eta sarrera ukatzeko eskubidea du», zioen kartel batek sarreran. Jakinarazpenaren arabera, debekua Eusko Jaurlaritzako ikuskizunak eta jolas jarduerak arautzen dituen 17/2019 Legearen 51.3 artikuluan oinarrituta zegoen. Debekuaren kontrako salaketa jarri zuten EKA Euskal Kontsumitzaileen Alkarteak eta Facua kontsumitzaileen elkarteko Bizkaiko ordezkaritzak. Kontsumobidek esana zuen debeku hori ez zela legezkoa, baina orain jarri dio isuna. Debekua baliogabetzea lortu dute bi elkarteek, «erreklamazio prozesu luze» baten ondoren. EKA elkartearen esanetan, praktika hori «abusuzkoa» da: Yelmo Filmsek eskaintzen duen jarduera nagusia filmak ematea da, eta, beraz, ezin du debekatu kanpotik jangaiak eramatea, ez baita ostalaria. Legezkoa litzateke erabat debekatzea zinema aretoetan jatea eta edatea; ez, ordea, jaki batzuk onartzea —bertan erositakoak—, eta beste batzuk ez —kanpotik eramandakoak—.

Istripu larria gertatu da gaur goizaldean GI-636 errepidean, Errenteria (Gipuzkoa) parean. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, bi autok aurrez aurre jo dute elkar 3:45ak aldera, eta zenbait bidaiari haien barruan harrapatuta geratu dira suhiltzaileek erreskatatu dituzten arte. Bi lagun hil dira eta beste bost, zaurituta, Donostiako eta Bidasoako ospitaleetara eraman dituzte. 20 eta 22 urte zituzten bizia galdu dutenek, eta gipuzkoarrak ziren. Ertzaintzak errepidea moztu eta ikerketa zabaldu du gertatutakoa argitzeko. Ordu gutxira, bi autoetako baten gidaria atxilotu du. Gizonak 21 urte ditu, Frantziako nazionalitatea du eta BMW markako autoaren gidaria zen. Bide segurtasunaren aurkako delitua eta zuhurtziagabekeria larria egotzi dizkiote, eta epailearen aurrera eramango dute Donostiako Ospitaleko medikuen baimena jasotzen duenean. Atxilotuaren autoan hiru lagun zihoazen; bestean, berriz, lau.

Berdindu egin zuten atzo, Osasunak eta Realak. Etxeko taldea bikain sartu zen partidan, eta bigarren minuturako lortua zuen lehen gola. Budimirrek, mugimendu bikain batekin bakarrik utzi zuen Moi Gomez Remiroren ate aurrean, eta Alacanteko jokalariak ez zuen huts egin. Realaren erantzuna 41. minutuan iritsi zen. Sadiqek, beste behin, areaz kanpoko jaurtiketa bikain batez egin zuen gola.

Alavesek puntu ona eskuratu du Mallorcari egin dion bisitan (0-0). Arabarrek izan dituzte gola egiteko aukerak, baina partidako jokalaririk onena euren atezain Sivera izan dela kontuan izanda, ontzat jo dezakete puntua. Sailkapen nagusian hamabigarren postuan daude, hamasei punturekin. Etxeko taldea garaipenaren bila atera da gaur. Javier Aguirre entrenatzaileak bost defentsarekin jokatu ohi du, baina gaur atzean lau lagun utzi ditu zelai erdian bat gehiago izan zitezen. Hasiera batean, ez zaio apustua bereziki ongi irten. Mallorcarena izan da baloi jabetza, baina Alaves sendo zegoen defentsan, eta bere aukerak izan ditu kontraerasoan. Luis Rioja, Samu Omorodion eta Guridi saiatu dira, baina ez dute asmatu Rajkovicen aurrean. Bigarren zatian Larin zelairatu du mexikarrak, eta aurrelari kanadiarrak goitik behera aldatu du neurketa. Aukera argiak izan dituzte etxekoek, baina heroi bilakatu da Sivera, eta Alavesentzat garrantzitsua den puntu bati eustea lortu du. Mallorca: Rajkovic; Valjent, Raillo, Jaume Costa (Lato, 66′), Gio Gonzalez (Maffeo, 75′); Darder, Mascarell, Amath (Llabres, 85′), Samu Costa (Morlanes, 66′), Sanchez (Larin, 45′) eta Abdon. Alaves: Sivera; Gorosabel, Javi Lopez, Marin, Abqar; Rioja (Hagi, 74′), Gebara (Benavidez, 82′), Guridi (Duarte, 74′), Rebbach (Sola, 66′), Blanco; eta Samu (Kike Garcia, 82′).

Beste behin ere, Julio Soto izan da Nafarroako Bertsolari Txapelketako garaile. Seigarren aldia du lehen postua eskuratzen, eta 1048,5 punturekin irabazi du oraingoan. Alaitz Rekondok jantzi dio txapela. Keinu horrekin, Nafarroako Bertsozale Elkarteak urteetako lana aitortu nahi izan dio orain gutxi arteko lehendakariari. Estu-estua izan da lehia, hiru puntugatik ez baitu eskuratu Eneko Lazkozek txapela —1045,5 puntu lortu ditu—. Lazkozek laugarren aldia du txapeldunorde gisa. Hirugarren eta laugarren sailkatu dira Xabat Illarregi (635,5 puntu) eta Joanes Illarregi (601 puntu). Saioa Alkaiza (594 puntu), orain arteko txapelduna, bosgarren izan da. Segidan etorri dira Josu Sanjurjo (569,5 puntu), Saats Karasatorre (556 puntu) eta Sarai Robles (550,6 puntu). Pankarta ugari ipini dituzte Iruñeko Anaitasuna kiroldegiko finalean kantatu dutenen gertukoek. Animoak emateko ez ezik, txapeldunaren inguruan iragarpenen bat egitera ere ausartu da baten bat. Kiroldegia lepo zegoen saioa hasi baino dezente lehenagotik, eta hainbat lagun toki huts apurrak hartzeko ahaleginetan ari zirela heldu dira eguneko protagonistak. Zortzi bertsolariek, 2.300 lagun baino gehiagoren aurrean, hilabeteetako lanaren emaitzak erakutsi asmoz ekin diote saioari. Hain justu, Anaitasunako oholtzan berriak ziren bertsolarien ahapaldiak izan dira agurretan hunkigarrienetako batzuk. Roblesek azaroaren 30eko greba eta aldarri feministak ekarri ditu: «Joan den ostegunean egin/ zenutenak harrabots/ gaur gure ahots hauskorrak/ pixkat sendotzera datoz/ ez, hau ez da Miribilla/ baina batutako pausoz/ Anaitasunara ere/ ahizpatasunetik gatoz». Karasarrotek, berriz, txapelketako finalaren erakusleihoak eragiten dion «bertigoa» aitortu, eta entzuleei laguntza eskatu die. Ofizioetako lehen zatian, pare-pare aritu dira kantari gehienak. Hala ere, Soto izan da puntuak eskuratzeko ariketetan hasieratik koxka bat gorago nabarmendu dena. Puntuak bata bestearekin josi ditu. Deigarria, esaterako, hamarreko txikiko ariketan egin dituen errimak, Karasatorrerekin batera supermerkatuko ateetan boikot egin edo ez egin daudela: «Haiena haundigoa/ denez behar bada/ zurea da dirua/ ta haiena nakba/ geroztik etorri zen/ lehen intifada/ aldatu behar genuke/ beraz begirada/ boikota egitea/ bide bakarra da». Lazkozek puntuaziorik altuenak eskuratu ditu buruz burura heldu aurreko ariketetan. Final mordoa du bizkarrean etxarriarrak, eta badaki jendetzaren aurrean kantatzea zer den. Are, bere lanik borobilena zortziko txikian egin du, eta publikoaren irriak eragin ditu. Ez ditu gai errazak izan, eta, hala ere, eman die behar adinako erantzuna. Apustuetan sartzen zen izenetako bat Xabat Illarregirena zen. Bere etorriak puntu ugari batzeko eman dio, eta zorrotz erantzun die gaiei. Ultraeskuinaren gorakadaz mintzatu da Alkaizarekin egin duen ariketan, eta pieza gogoangarria utzi du lehen ahapaldiarekin: «Besaulki baten bi adineko/ hortzak zorrozturik zerraz/ ikusten dugu nola mugitu/ diren Madril eta Ferraz/ gu lehen mugitzen ginen garaian/ dena lotzen zuten gerraz/ batzuoi dena zail utzi zaigu/ ta bestei berriz erraz». Illarregitarretan anaia nagusia, Joanes, berriz, ez da nahi bezain gustura aritu, eta halaxe adierazi du amaierako agurrean. Gainera etorri zaio saioa, eta trabatu egin da zenbait kasutan. Aurreko txapeldunak ere saio ederra egin du. Alkaizak apurka-apurka altxatu du hasieran kosta egin zaion etorria. Puntu erantzunetarako, «Akatsa» gaia eman diote, eta bereziki fin aritu da. Bakarkako gaian, gainera, Xorieri mintzo zen doinua erabili du alzheimerdun bikote baten istorioa osatzeko. Teknikoki zaila izanagatik ere, gustura geratu den irudipena izan dute haren zaleek. Askogatik, iluntzeko hiru bertsorik txalotuenak izan dira, eta puntuak eta errimak kantatzen lagundu diote entzuleek. Txiri-txiri, ariketaz ariketa. Halaxe aritu dira Robles, Karasatorre eta Sanjurjo. Lehenak aurreko egunetan ere aipatua zuen helburu zuela finalak bera gain ez hartzea. Baita ongi bete ere. Barañaindarrak txukun erantzun die gaiei, eta erakutsi du zein den bere bidea: kantu leunez, kolpe handiak. Hala ere, bakarkako gaian, finalaurrekoetan nola, denbora gehiegi hartu du ahapaldiak osatzeko. Buruz burura arte, luze Atseden labur baterako beharrez ziren entzule asko. Bakarka kantatzeko gaien aurretik sumatzen zen giroa bero zela, baina arreta mantentzea ere zail egin zaio bati baino gehiagori. Erretzaileak, komunera joateko beharra zutenak eta ipurtarinak. Tarte eta txaloaldi bakoitzean zalapartatxoa sortu da. Kinieletarako ordua izan da idazkariak puntuak batu bitartean. Soto ziurtzat eman dute gehienek. Buruz bururako bigarren plazarako hautagai gisa, Xabaten izenak oihartzuna izan du han-hemen. Alkaizak errepikatuko zuelakoan izan dira beste asko. Sorpresa orokorra izan da, ordea, Ander Aranbururen ahotsean Lazkoz aditzean. Hirugarrenez errepikatu da Lazkoz-Soto tandema txapelaren bilaketan. Puntuka kantatzeko jarduerari ekiteko, finala boikoteatzeko asmoa duten euskararen kontrako ekintzaileen azalean jarri dituzte. Euskaldunez aritu dira: «Zer esanen luke/ Franco hemen balitz?», bota du iruindarrak. Kablea mozteko esanaz bukatu du etxarriarrak. Seiko motzerako, Euskal Herriko balizko ereserki berri bat topatzea izan dute helburu. Maialen Lujanbio eta Chill Mafia izan dira aukeren artean, baina, azkenerako, kantuari hitzik ez jartzea adostu dute. Azken ariketa, ganbarakoa, eder askoa izan da. «Masailak gorritu zaizkizu» zioen gaiari erantzun behar izan diote. Lazkozek ligoteo egoera bat deskribatu du. Eta Sotok maisuki irudikatu du masturbatzen ari den nerabearen lotsa aitak harrapatzean. Agurretan, Palestinara joan da begirada. Norbere sentsazioek eta lagunei egindako eskertzek ere tokia izan dute. Nola ez, txapeldunarentzako zorionak ere izan dira. Sotoren agurrarekin batera, Alkaizak egindako biluzte ariketari egin dio txalo gehien Anaitasuna kiroldegiak.