Tecnaliako Fabrikazio Malguko Robotikaren arduraduna da Oñatibia, eta adierazi zuen robot berriek malgutasuna dutela ezaugarri ezberdinetako piezetara eta inguruneetara moldatzeko. Hala, oraindik eskuz egiten diren hainbat prozesu automatizatu nahi dituzte, plantako langileentzat arriskutsuak izan daitezkeen hainbat lan makinek egin ditzaten.
Ez guztiek, baina aurkeztu dituzten robot gehienek inguruneari behatzeko teknologiak dituzte, kamerak gehienbat, eta horiek pieza ezberdinak egitea, moldatzea edo txukuntzea ahalbidetzen diete. Kamera eta bestelako sistema horiei esker, 3D ikusmena lortzen dute robotek, baita sakoneraren informazioa ere. Hori, Oñatibiaren esanetan, «oso garrantzitsua» da, pieza nolakoa den jakiteaz gain «non dagoen» baitaki robotak. Hala, prozesu batzuk sinplifikatzea lortzen dute, aurrez ez baita programazio luze eta konplexurik egin behar.
Fabriketan lan osasuna hobetzeaz gain, industria prozesuen eraginkortasuna maximizatu nahi dute, baita produktuaren kalitatea hobetu eta kostuak murriztu ere.
PIEZA MUGITZAILEA
Kamera bat du robot horrek, eta kutxa batean era desordenatuan dauden piezak alde batetik bestera mugitu ditzake. Teknologiaren aplikazio «nahiko tradizionala» da makina horrena, Oñatibiaren esanetan.
LABORATEGIKO LAGUNA
Japoniako enpresa batek eginiko Kawada robota da. Bi begi ditu, «gizaki baten moduan», Oñatibiaren hitzetan, eta laborategietako bialak manipulatzen laguntzen du. Bisio sistema horrekin, robotak bere mugimenduak moldatu ditzake operazioa egiten ari den bitartean.
LEUNTZE AUTOMATIKOA
Robot honek teknologia berarekin hainbat operazio egin ditzake, baina leuntzea da Tecnaliak erakutsi duena. Robotak pieza bat du parean, eta bisio sistemarekin piezaren forma guztiari behatzen dio, hiru dimentsiotan. Hala, forma horretara moldatuko da egin behar duen operazioa, leuntzea kasu horretan. Oñatibiaren esanetan, fabriketan ohikoa da bisio sistemarik gabeko robotak izatea, eta pieza jakin batzuk leuntzea aurrez programatutako koordenatu batzuekin.
Bada, Tecnaliaren robot honekin aurreko lan hori egitea saihestu daiteke, robotak berak behatzen baitio piezaren morfologiari. Hala, pieza mota ezberdinak jartzen eta aldatzen ibil daitezke langileak, programazioa aldatu beharrik gabe.
ROBOT IKASLEA
Robot honek teaching sistema erabiltzen du; hau da, langileak berak joko palanka eta tableta baten bidez robotaren operazioa gidatzen du, torlojuak estutzea eta askatzea kasu honetan. Ondoren, robotak lotu eta askatu behar dituen torloju horren koordenatuak ikasten ditu, eta mugimendu hori errepikatuko du forma ezberdineko pieza bat jarri arte. Hala, Oñatibiak dio robotikan adituak ez direnek erabil dezaketela robot hori, eta horrek prozesua sinpletu eta merkatzen duela.
3D INPRIMAGAILUA
Hiru dimentsiotan inprimatzen duen robota da, baina badu bere berezitasuna, ohi baino handiagoa baita; «erraldoia», Oñatibiaren hitzetan. Geometria «oso ezberdineko» piezak egin ditzake inprimagailu horrek. Bestalde, burua aldatuta, hainbat operazio egin ditzake inprimatzeaz gain, mekanizatua adibidez. Robot honen aplikazio nagusia da aeronautika sektorean egiten diren piezen konpositezko moldeak egitea.
Sektore horretan, konpositezko oihalak molde batean jartzen dituzte, ondoren labe batean sartu eta gogortzeko. Molde horiek pieza trinko batzuk hartuz eta zuloa eginez fabrikatzen dira normalean. Oñatibiaren arabera, fabrikazio eredu horrekin material asko xahutzen da, tamaina handiko pieza primarioak hustu behar baitira. Hala, teknologia berriarekin, fabrikazio aditiboarekin, materiala alferrik galtzea saihestuko da.
Ostalariak, merkatariak, eta mota guztietako zerbitzuak eskaintzen dituzten autonomoak. Guztira, Gipuzkoan, 42.000 zergadunek baino gehiagok erabiltzen dute Ticket Bai sistema. Hain zuzen, azaroaren 1ean, herenegun, urtebete bete zen horietako batzuek ordainagiri sistema hori ezartzeko betebeharra dutenetik. Merkatariek faktura digitala egiten duten momentuan bertan bidali behar izaten dute Gipuzkoako Foru Aldundiko Ogasunera, informazio osoarekin. Ogasuneko iturrien arabera, milioi bat faktura baino gehiago iristen zaizkio egunero orain, eta, sistema ezarri zutenetik, 317 milioitik gora jaso dituzte. Iritzi ezberdinak daude sistema horren inguruan.
Aldundiak sistema berria aurkeztu zuenean adierazi zuenez, zerga iruzurrari aurre egiteko jarri zuen indarrean Ogasunak Ticket Bai. Irune Iarza Ogasuneko zuzendari nagusiak esan zuenez, beste helburu garrantzitsu bat zen “ekonomia digitalizatzea, eta ogasunarekin egin beharreko izapideak arindu eta erraztea”. Bi xede horiei segika, “ekonomia bultzatu, lehiakortasun leiala sustatu eta guztion ongizate soziala hobetu” nahi du Ogasunak, Iarzaren arabera.
Ikusi gehiago: «Dendari txikiak utzi bakean, eta zentratu handietan»
Ekonomiaren digitalizazioak, besteak beste, zergadunen egunerokotasuna “erraztu” egiten duela defendatu du Iarzak: “Ticket Bairen bitartez, bidalitako faktura eta egon daitezkeen arazoen eguneko jarraipena egin dezakete zergadunek, eta hori, errenta aitorpena egitean, lagungarria da oso”. Ez dira iritzi berekoak Edurne eta Arturo Iziar enpresariak. Neba-arrebak dira, eta bakoitzak sektore ezberdinetan dauka negozio propioa. Ordiziako lursailen kudeaketarako Auzoki enpresaren jabea da Edurne, eta igeltsero gisa Goierriko eskualdean lan egiten duen Iziar Igeltseritza enpresan autonomoa da Arturo. “Ez diot inongo alde onik ikusten Ticket Bairi. Fakturak egiten dituzun momentuan bertan bidali behar dituzunez, ezin dituzu errepasatu edo pixkanaka prestatzen joan, lan luzeen kasuan. Bidali ondoren begiratu ditzakezu, baina gauzak konplikatu egiten dira”, kexatu da Arturo Iziar.
Ticket Bai jarri aurretik, fakturak egiteko bestelako programa batzuekin egiten zituzten ordainagiriak merkatari gehienek, eta programak ordezkatzera behartu ditu sistema berriak. Edurne Iziarren Auzoki enpresa izan zen inguruan sistema berria jartzen lehenenetarikoa: “Bi urte daramatzagu. Ticket Bai jartzeko derrigortasuna indarrean sartu baino hiru hilabete lehenago jarri genuen guk martxan, orduan diru laguntza batzuk zeudelako”. Hala ere, Edurneri zaila egin zitzaion sistema berrira ohitzea: “Aurreko programa baino zailagoa egin zaigu erabiltzeko. Lan gehigarri bat eskatu zigun hasieran; ordu pila bat sartu behar izan genuen. Ekonomikoki ere inbertsio bat egin behar izan genuen”. Antzeko esperientzia izan zuen haren neba Arturok: “Hasieran, batez ere, arazoak eman zizkidan: ez zegoela ondo, sinadura elektronikoa behar zela, iraungi egin zela…”.
“Formakuntza falta”
Badira, ordea, esperientzia positiboa izan duten dendariak ere. Idoia Elexpuru da horietako bat; Aretxabaletako Belar Meta arropa dendaren jabea da, eta aitortu du “uste baino errazagoa” egin zitzaiola Ticket Bairen sistemara ohitzea. Gainera, fakturak egiteko programak aldaketa bat behar zuela aprobetxatu zuen sistema aldatzeko: “Momentu hartan geneukan programa konplexuagoa zen erabiltzeko, eta aldatu egin nahi genuen Ticket Bai heldu baino lehenago ere. Beraz, ondo etorri zaigu. Aldaketa bera pixka bat gogaikarria izan da, baina bestela ere egin behar genuen. Orain daukagun programa errazagoa da, gainera”. Iarza Ogasuneko zuzendari nagusiak adierazi du erabiltzaileei hasieran “ardura” sortzen ziela sistema berrira ohitzeak, baina, behin martxa hartuta, “eskerrak” eman dizkiotela Ogasun Sailari.
“Formakuntza falta” izan da merkatarien elkarteek salatu duten beste faktore bat. Edurne Iziarrek azaldu du, bere kasuan, ez zutela formakuntzarik jaso, eta bere kabuz ikasi behar izan duela. Arturo Iziarrek, berriz, gestoria batera jo zuen, programa behar bezala egokitu ziezaioten, eta kexu da horrek “gastu gehigarri bat” ekarri diolako. Elexpuruk azaldu du programa instalatu zion teknikariak eman zizkiola hura erabiltzeko azalpenak. Aldiz, Iarzak adierazi du “formakuntza eta informazioa” zabaldu dietela erabiltzaileei, “Ogasuneko langileek emandako jardunaldi irekien bitartez”.
Gipuzkoako Foru Aldundiak Ticket Bai faktura sistema jartzeko asmoa erakutsi zuenetik, haren aurka agertu da Dendartean Gipuzkoako merkatarien elkartea, merkatari txikiak enpresa handiekin zein beste leku batzuetan kokatutakoekin alderatuta desabantailan uzten zituela argudiatuta. Elkarteko kidea da Xabier Aldalur (Azpeitia, 1990).
Kalterik ekarri al die Ticket Baik merkatariei?
Uste dugu, sistema onuragarria izan daitekeen arren, hura ezartzeko beste era batera egin zitezkeela gauzak. Gipuzkoako Foru Aldundiak guztiei berdin inposatu die, eta merkatari txikiak zein enpresa handiak zaku berean sartzea kaltegarria izan da, dendari txiki batek ez duelako enpresa handi batek duen gaitasuna horrelako aldaketa baten aurrean egokitzeko. Dendariek behin eta berriz adierazten digute egunerokoan milaka arazo txiki sortzen dizkiela sistemak.
Digitalizaziora pausoa ematea kostatu zaie denda txikietako jabeei?
Dendartean eta bestelako erakunde asko tematu ginen, eta, azkenean, 60 urtetik gorako autonomoak, langilerik ez dutenak, ez dute sisteman sartu behar izan. Baina ez da nahikoa. Kasu batzuetan, sistema jartzera behartu dituzte 60 urtetik gorako autonomoak, adin bereko beste langile bat kontratatua zutelako.
Segurtasun falta sortzen die sistema berriak adinekoei?
Beldurrak sortzen zaizkie sistema digitalarekin, badakitelako informazioa zuzenean Ogasunera doala. Ez da ezer ezkutatu nahi dutelako, baizik eta gaizki egitearen beldurra dagoelako.
Salatu zenuten sistema hori ezarri aurretik ere merkatari txikiek ez zutela iruzurrik egiten.
Iruzurraren portzentaje oso handi bat enpresa handietatik datorrela esaten dute ikerketek. Beraz, beste bide batzuk egon daitezke helburua benetan iruzurra saihestea bada. Dendari txikiak utzi bakean, eta zentratu handietan.
Ticket Bai ezarri ordez, eskatu duzue Madrildik datorren beste lege bati itxoiteko. Zer agintzen du lege horrek?
Lege horrek hornitzaile informatikoak behartuko ditu egiten dituzten programa berriak edo eguneratzen dituztenak Ogasunarekin lotzen, Ticket Baik egiten duen moduan. Madrilgo legea, ordea, progresiboa izango da, eta programen eskaintza zabalagoa izango du, merkeago. Aurreonartuta dago legea, eta badirudi hurrengo urteetan indarrean sartuko dela.
Ticket Bai sistema modu desegokian jartzeagatik, salatu egin duzue Foru Aldundia.
Bai. Ticket Bairen legezkoasuna ezbaian jarri nahi izan dugu. Momentu honetan auzia arlo judizialera pasatu da.
Zergatik diozue prozesua ez dela legezkoa izan?
Arrazoi nagusia lehiakortasunarena da. Egoitza nagusia Gipuzkoan edo Araban daukaten dendak soilik daude behartuta Ticket Bai jartzera, eta egoitza beste nonbait daukatenak, aldiz, ez. Beraz, saltokien arteko ezberdintasuna sortzen da, batzuk derrigortuta daudelako inbertsio bat egin eta denbora bat inbertitzera fakturazioa digitalki egiteko, eta besteek, berriz, ez dutelako obligazio hori.