IRUÑEA. Lan itunaren negoziazioetan aurrera egiten ari dira Nafarroako VWeko zuzendaritza eta langileen batzordea. Atzo laugarrenez bildu ziren. VWek bidalitako oharraren arabera, enpresak garrantzia emango dio 2026tik aurrera plantak izango duen malgutasunari. Datorren urte erdi aldera hasiko dira auto elektrikoen produkziora egokitzeko lanak, eta espero da 2026tik aurrera ekoizten hastea. Horrek esan nahi du aldi berean egin ahalko dituela elektrikoak eta konbustiokoak. «Malgutasun horrek berme bat izango du merkatuen gorabeheren aurrean», adierazi du Jesus Galindo Industria Harremanetako zuzendariak

Behin egokitzapen lanak bukatuta, 2027tik aurrera urtean 350.000 auto ekoizteko helburua duela esana du Nafarroako VWek. Atzo, zuzendaritzak berretsi zuen malgutasun horri esker urtean 390.000 auto egitera irits daitekeela lantokia. Oraindik negoziatzen ari dira zer irtenbide eman urte eta erdiz enpresa utzi beharko duten laurehun langile ingururi.

Autoglas-Glavistako 240 langileak iazko azarotik daude ABEE enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientean, eta «aski da» esan dute. Enpresaren zuzendaritzak kaleratze kolektiboa egiteko eskaera egin zuen joan den astean, eta ez daude onartzeko prest. Aiaraldeko beste langileen elkartasuna jaso zuten atzo Laudion (Araba) egindako manifestazioan.

Aitor Merino Autoglas-Glavistako enpresa batzordeko kidea da, eta adierazi zuen eskualdeko hainbat fabrika, eragile eta kolektibotako jendea bildu zela atzoko protestara, «eskualde mailako manifestazioa» eginaz.

Mugimendu feministako kideak, pentsiodunak eta bestelakoak izan ziren bertan, eta, martxaren aurretik, Tubacexeko langileak itxialdian zeuden langileengana hurbildu ziren elkartasuna erakusteko. Langileek «Guardian errudun» eta «Glavista ez itxi» zioten pintaketak egin zituzten fabrikaren fatxadan, eta leihoetatik manikiak bota zituzten, buruz behera. Alderdi politiko batzuetako ordezkariak ere bertaratu ziren.

Manifestazioaren aurretik, lantegian asteazkenetik itxita zeuden langileak atera ziren, Laudioko karriketan protesta egiteko. Merinok, hala ere, esan zuen itxialdia hasi zenetik plantilla gogotsuago dagoela, gorabehera askoko hilabeteak izan baitira aitzinekoak. «Uztailean bazirudien lanera itzuliko ginela, baina azkenean atzera bota zuten proiektua, eta beheraldia eragin zuen jendearengan. Langileekin soldata zorrak dituzte, eta batzuek beste lan bat topatu dute. Bulegoetako batzuek kontua eskatu dute».

Merinok argi du Guardianek ez duela jarrera aldatuko, eta erakundeen laguntza eskertu zuen: «Guardianek dio Autoglas-Glavista erosteko dagoen proiektua ez dela bideragarria, eta ez ditu lurrak eman nahi. Baina ez da egia, guztiz bideragarria baita, eta Eusko Jaurlaritza Guardianen argudioak eraisten saiatzen ari da».

Halako egoerei aurre egiteko tresna publikorik ez izatea deitoratu du: «Enpresa honek enplegua eta aberastasuna sortzen du, eta lotsagarria da hemendik 6.000 kilometrora Michiganen (AEBak) hartutako erabaki batengatik kalean geratzea».

Amiantoagatik itxitako CAFeko hiru pabiloiak hilaren 16an irekiko dituzte berriz, ondo bidean. Asteartean egindako neurketak onartutako mugetatik behera izan ziren. Datorren astean, lantokia ikuskatuko eta berriro garbituko dituzte, eta 16tik aurrera langileak itzultzea aurreikusten dute.

Michelingo langileen erreferenduma zentro arteko batzordetik atera ala ez erabakitzeko. Gasteizko langileek errefusatu egin zuten Espainiako Estatuko gainerako zentroetako batzordeek onartutako lan-hitzarmena, eta horregatik planteatu dute haiekin batera ez negoziatzea.

Euskadik 307 hartzekodun konkurtso erregistratu zituen, aurreko urteko 140en aldean. Nafarroak 108 zenbatu zituen, aurreko urteko 33en aldean. Gainera, gora egin dute kaleratzeagatiko eskariek eta behera kaleratzeek.

DONOSTIA. Fortuna handien gaineko zerga berezia indarrean jartzeko lehen urratsa egin dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek. Foru arauen proiektuaren testua argitaratu dute herritarren partaidetzarako atarian, eta alegazioak aurkezteko epea zabaldu dute. Aldundien asmoa da urtea bukatu aurretik zerga berria onartuta izatea.

Batzar nagusietako eztabaidan aldaketarik gabe aurrera egingo balu, 3,2 milioi eurotik gorako ondarea dutenek pagatuko dute zerga hori, eta progresiboa izango da.

Ordaindu beharreko tasetan, ordea, bada alderik. Bizkaian, %1,5eko tasa dute 3,2 eta 6,4 milioi arteko ondareek, eta Gipuzkoan eta Araban, berriz, %1,7koa. Azken bi lurralde horietan erdibideko tasak (%2,1 eta %2,5) handiagoak dira Bizkaian baino (%1,75 eta %2); azkenekoan, ordea, ez (%3,5, hiru lurraldeetan).

Fortuna handien gaineko zerga ondare zergaren osagarria izango da hiru lurraldeetan. Hau da, ondarearen zergan dagoeneko ordaindu dutenaren adinako kenkari bat ezarriko diete fortuna handien gainekoan, zergapekoek ez dezaten bi aldiz ordaindu kontzeptu berarengatik (ondarea). Espainian indarrean iraun bitartean egongo da indarrean.

Testuinguru ekonomikoa aldatzen ari da, eta, nola ez, enpresen kezkak ere bai. Inflazio tasa handiei aurre egiteko, interes tasak igo dituzte Mendebaldeko banku zentral gehienek, eta horrek balaztatu egin ditu inbertsioa eta hazkunde ekonomikoa. Hala ere, motelaldi garai betean Gipuzkoako enpresek 2023an 4.000 enplegu sortuko dituztela aurreikusi du Adegik, enpresekin hiru hilean behin egin ohi duen inkestan jasotako erantzunak ikusi ostean.

Izan ere, enpresen %91k enplegu maila «mantentzea edo handitzea» aurreikusten dutela adierazi du Jose Miguel Aierza Adegiko zuzendari nagusiak. Enpleguari dagokionez, urtarriletik hona %50etik %40ra jaitsi da «lan kostu handien inguruko» ardura duten enpresen kopurua. Alabaina, absentismoaren gaineko kezka %10etik %17ra handitu da.

Aierzak ez du uste kontraesanezkoak direnik motelaldi ekonomikoa eta enpleguaren hazkundea. Izan ere, adierazi du enpresek epe ertain eta luzeari begiratzen dietela: «Inflazioa jaistearen helburua lortzen den heinean, %2ko hazkunde mailara itzuliko gara, eta pertsonak beharko ditugu. Pertsonak enpresen ardatz nagusietako bat dira».

Ekonomiaren hazkunde tasa gutxitzen ari bada ere, 2023an Gipuzkoako ekonomia %1,5 eta %2 artean haziko dela iragarri du Adegik.

Tasa handiak, kezka berri

Inflazioak eta lehengaien garestitzeak markatu ditu pandemia osteko urteak, baina azken urtean interes tasen igoera gehitu zaie zerrendara. Urteetan oso txikiak izan dira interes tasak, baita negatiboak ere, baina EBZ Europako Banku Zentrala tasak igotzen hasi zen iaz, irailean %4,5eraino igo arte.

Diruaren garestitze horrek asko zaildu du enpresen finantzaketa, baita inbertsiorako ahalmena ere. Hori dela eta, enpresarien kezka handienetako bat bihurtu da hori, Gipuzkoako enpresen %22ren buruhauste bihurtu baita. Aierzak adierazi du 2014ko urtarriletik ikusi gabeko mailan dagoela; izan ere, enpresen %13en ardura zen hori.

Ez da arau matematikoa, baina ohikoa da interes tasak handitzen direnean enpresen inbertsioak jaistea, finantzaketa garestitu egiten baita. Adegik ez die inbertsioei buruz galdetu enpresei, eta Aierzak adierazi du hori 2024 hasieran jakingo dela.

Hala ere, aurreratu du txikitu egingo direla 2024rako inbertsio asmoak: «Aurtengo urtearekiko iazko aurreikuspenak onak ziren, baina garbi dago inbertsioari eragingo diotela interes tasa handiek. Bankuek ere esan digute mailegu eskaerak jaisten ari direla, baina logikoa da, efektu horixe lortu nahi baitute autoritate ekonomikoek. Normalena litzateke inbertsio maila jaistea».

Tarte hori ahalik eta laburrena izatea nahi du Aierzak, inflazioaren arazoa ahalik eta lasterrena bideratzeko eta «normaltasunera» itzultzeko: «Interes tasak ez direla gehiago igoko pentsatu nahi dugu, baina itxaron egingo dugu, hori ez baitago gure esku».

Diru politika murriztaileak bankuen bezeroen gordailuetara iristen hasi dira, finantza erakunde batzuk gordailuengatik bezeroei ordaintzen hasi baitira berriro. Aierzak hori areagotzea nahi du, nahiz eta nabarmendu duen ez dagoela haien esku.

Gutxieneko soldatak finkatzeak, ordutegiak arautzeak, aparteko orduak mugatzeak, aldi baterako lan enpresen erabilera oztopatzeak, azpikontraten hautaketa baldintzatzeak eta kontratazio publikoetan gizarte klausulak ezartzeak kalte egiten diote enpresen lehiakortasunari, eta langileentzat kaltegarria izan daiteke. Lehiaren Euskal Agintaritzak (LEA) iragan maiatzean argitaraturiko gida baten ondorioetako batzuk dira horiek. LEAk auzitan jarri ditu Euskal Herriko lan hitzarmenetan oso ohikoak diren klausuletako asko, eta haiek ez onartzea gomendatu die enpresariei. Aholku horiek sindikatuen eta hainbat alderdi politikoren haserrea piztu dute, eta erretiratzeko eskatu dute.

Gidaren aurkezpena nahiko oharkabean pasatu zen. Hauteskunde garaia zen Hego Euskal Herrian, eta arreta mediatikoa beste nonbait zegoen. Apurka, baina, zabalduz joan zen, eta hautsak harrotu zituen. Haren berri jakitean, Idoia Mendia Jaurlaritzako Lan eta Enplegu sailburuak erretiratzeko eskatu zion LEAri, baina hark ez zuen halakorik egin, berezko «independentziaren» izenean. Oraindik aurki daiteke haren webgunean. Elur bola handituz joan zen, eta Alba Urresola LEAko presidenteak karguan ez jarraitzea erabaki zuen. Abuztuaren 15ean amaitu zen haren agintaldia, eta, «arrazoi pertsonalak» zirela medio, ez zuen luzatu. Oraingoz ez du ordezkorik.

Lurrikararen erreplikak Eusko Legebiltzarreraino iritsi ziren atzo, EH Bilduk gida ondoriorik gabe uzteko aurkezturiko legez besteko proposamenaren bidez. Koalizio abertzaleak ez ezik, EAJk, PSEk eta Elkarrekin Podemosek alde bozkatu zuten, eta gida erretiratzeko eskatu zioten LEAri. Lan negoziazioetan kontuan ez hartzea nahi dute, eta legebiltzarrak askatasun sindikalarekin duen konpromisoa berretsi zuten.

Pazis Garcia EH Bilduko legebiltzarkidea izan zen hitza hartzen lehena. Kritika zorrotza egin zion agiriari, haren ustez «ultraliberala» delako, 2012ko lan erreforma oinarri duena, eta «enpresak bakarrik hartutako erabakietan» oinarrituriko lan harremanak bultzatzen dituena. «Negoziazio kolektiboa ere oztopotzat jotzen du», salatu zuen.

Maitane Ipiñazarrek hitz egin zuen EAJren izenean, eta gidak «langileen eskubideen aurka» egiten duela nabarmendu zuen, eta kalitatezko enplegua definitzen duten ezaugarri asko «era negatiboan» deskribatzen dituela. Ekain Rico izan zen PSEren ahotsa, eta eskaerak legebiltzarrean izandako onarpen zabala txalotu zuen —%90—. Azaldu zuen gida hori «esku hartze larria» dela eta parlamentuak haren aurka egiteko «obligazioa» duela.

Jon Hernandez Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkideak auzitan jarri zuen LEAren independentzia, eta txostena diru publikoz ordaindu izana salatu zuen: «Langileak hobeto esplotatzeko aholkuak ematen dituen gida bat». Luis Ignacio Gordillo PPko legebiltzarkideak, aldiz, gida ez erretiratzeko eskatu zuen.

Dagoeneko 70 behi baino gehiago kutsatu ditu gaixotasun hemorragikoak Bizkaiko 44 etxaldetan

Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako ogasunek aberatsak zergapetzeko, ondareak 3,2 milioiko muga gainditu beharko du