Gaur argitaratutako sententziaren arabera, Estatuko organu judizialei dagokie konprobatzea erreferentzia diren indizeen gaineko informazioaren garrantzia eta berau zuzen jasotzen dela. Horrez gainera, organu hauek erabaki behar dute indizeari diferentzial negatiboa ezarri behar ote zaion edo ez.

Metro Bilbao bihar errekuperatuko ditu % 50 merkatutako tarifak. Bizkaiko Aldizkari Ofizialak gaur, ostegunarekin, argitaratu du Bizkaiko Garraio Partzuergoak onartutako prezio jaitsiera; bihar izango da indarrean, hortaz.

GASTEIZ. Urteko lehen erdian, Jaurlaritzak 2.353.670 euro bideratu ditu Hitzartuz egitasmoaren bidez, elikadura eskasia eta pobrezia energetikoa jasaten duten familiak laguntzeko. Baliteke, baina, emandako laguntzak motz geratu izana, Gizarte Politiketako Sailak 2021ean eginiko azterketa aintzat hartuz gero. Urte hartan 72.660 familia identifikatu zituzten pobrezia energetikoa zutenak, hau da, 160.000 pertsona inguru. Aurten soilik 1.364 familiak jaso dituzte pobrezia energetikoari aurre egiteko laguntzak, eta 465.000 euro banatu dira. Elikadurarako, berriz, 7.440 laguntza eman dituzte: 1.888.670 euro. Gurutze Gorriaren bitartez banatu dira laguntza horiek.

Pixkanaka bada ere, euskal industria ari da pandemia aurreko mailara gerturatzen. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako bigarren sektorea gorako bidean da berriro, nahiz eta oraindik urrun dagoen osasun krisiaren aurretik BPG barne produktu gordinean zuen pisutik. Izan ere, Eustatek argitaratutako azken datuen arabera, 2021ean %23,4 ordezkatzen zuen, krisi aurretik baino bost hamarren gutxiago —2019an %23,9 ordezkatzen zuen—.

Pandemiak gogor jo zuen industria, eta jarduerak beherakada nabarmena izan zuen 2020an. Eustaten datuek erakusten dute, halere, suspertze ekonomikoaren olatua hartu zuela sektoreak hurrengo urtean. Horren erakusgarri da industriaren balio erantsi gordina, hots, sektoreak barne produktu gordinari egiten dion ekarpena, %6,1 handitu izana 2021ean.

Igoera Frantziak eta Alemaniak izan zutena baino handiagoa da (%4,5 handitu zen), baina Europako Batasuneko batezbestekoarena baino apalagoa: %6,7 handitu zen. Espainian ere %6,6koa izan zen igoera.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoaren kasuan, metalgintza da industria gehien hauspotzen duten sektoreetako bat: 2021ean sortutako balio erantsi gordinaren %26,5 azpisektore horri dagokio, hain justu ere. Kasu honetan, ordea, salgaien garraioak, energia elektrikoak, gasa eta lurrunak, eta ekipo ondasunek egin zioten ekarpenik handiena balio erantsiari: %33,3.

Izan ere, 2021ean salmentei ekin zien berriro ere industriak. Pandemiaren ondorioz %18,4 jaitsi baitziren 2020an; urtebete geroago, berriz, %18,6 handitu ziren. Balio erantsi gordinari dagokionez, Bizkaiak izan zuen hazkunderik handiena (%21,9), Gipuzkoaren (%14,5) eta Arabaren aurretik (%11,2).

Kanpo sektoreak lagunduta etorri zen hazkunde hori. 26.022 milioi euroren salmentak egin baitziren atzerrian, euskal enpresen esportatzeko duten joera handia garbi utzita. Hala ere, esportazioek EAEko barne produktu gordinean duten pisua zertxobait apalagoa izan zen aurreko urteekin alderatuta: 2021ean %147 ordezkatu baitzuten; %158 2020an, eta %156 2019an. Inportazioak asko handitu ziren, ordea, 21.282 milioi eurorenak egin ziren. Ondorioz, asko murriztu zen esportazioen eta inportazioen arteko aldea. Kanpo saldoak positiboa izan zen, hala ere.

Pisuari eusten

COVID-19aren eraginez galdutako lekua erabat berreskuratu ez duen arren, industriak pisua handia du oraindik Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomian, inguruko herrialdeekin alderatuta. Espainiaren (%16,9), Frantziaren (%13,1) eta Europako Batasuneko batezbestekoaren (%19,9) nabarmen gainetik dago, eta, gutxigatik bada ere, Alemaniakoaren azpitik (%24).

Enpleguari dagokionez, industriak enplegu osoaren %19,9 ordezkatu zuen 2021ean. Pandemia aurreko kopuruarekin alderatuta, zertxobait txikiagoa da portzentaje hori (%20,4), baina Espainiako (%10,9) eta Europako Batasuneko batezbestekoa baino handiagoa (%15,7). Azpisektoreei dagokienez, metalgintzan, makineria eta ekipo ondasunetan, eta materialen garraioan daude langile gehien.

Hiru aerodromoek inoizko hileko erregistrorik onena izan dute: 47.612 bidaiari zenbatu dituzte Hondarribian, 604.247 Loiun eta 30.143 Forondan.

2023ko uztailaren 12an bukatu da Osakidetzako garbiketa zerbitzuaren gatazka, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek eta azpikontratatutako enpresek akordioa sinatuta. Lan hitzarmen berriaren arabera, azken hiru urteetako (2021-2013) ibilbide profesionala ordainduko diete langileei.

Bilboko metroaren tarifak erdi-prezioan izango dira berriro 2023ko uztailaren 13tik aurrera. Murriztutako tarifa etenda izan da uztailaren 1etik, deskontuak aplikatzeko erabakia hartu behar zuen Bizkaiko Garraio Partzuergoa ezin izan delako bildu.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako eraikuntza sektore osoak etxeak zaharberritzeko diru laguntzak handitzeko eskatu dio Eusko Jaurlaritzari. Ekainaren 19an Etxebizitza Sailak Europako Funtsetatik bideraturiko dirua eskatzeko leihatila itxi zuen, eta sektorea ezustean harrapatu zuen. Eraikuntzako eragileen arabera, eskaera pila bat gelditu dira bidean, eta publikoki eskatu dute Jaurlaritzak aurrekontuetatik dirua bideratu dezala horiek asetzeko. Ez dute kopuru zehatzik eman, baina ulertarazi dute agian Europatik iritsitakoa halako hiru beharko litzatekeela.

Arabako, Gipuzkoako eta Bizkaiko eraikuntza patronalek duela bi aste egin zuten eskaera, eta atzo, besteak beste, hiru lurraldeetako aparejadore elkargoak, Hego Euskal Herriko arkitektoen elkartea eta Bizkaiko finka administratzaileen zein ingeniarien elkartea gehitu zitzaizkien. Eraikuntza sektore osoa elkartu da bultza egin eta Jaurlaritzari txorrota ireki dezala eskatzeko. Ireki bainoago, ez dezala itxi erregutu zioten Bilbon eginiko agerraldi bateratuan, dagoen «gizarte eskaera zabalari» erantzun eta laguntzen etenak sor ditzakeen kalteak eragozteko.

Eusko Jaurlaritzak 130 milioi euro bideratu zituen eraikinak zaharberritzeko, Europako Funtsetatik jasotako diruaren %7. Etxeen eraginkortasun energetikoa hobetu eta eraikuntza sektorearentzako lankarga ziurtatzeko neurria zen. Jaurlaritzak, baina, ekainaren 19an itxi zuen eskaerak jasotzeko leihatila, onarturiko 15.600 egitasmoei erantzuteko diru poltsa osoa beharko zuela argudiatuz. Dagoeneko 59,8 milioi euroren eskaerak onartuak ditu, eta ziurtzat jo du aztertzeke dituen egitasmoekin beste 70ak banatuko dituela. Alegia, jasotako dirua agortu dela. Espero baino goizago agortu ere, eraikuntza sektoreak zehaztu zuenez, hasiera batean 2026ra arteko proiektuak finantzatzea aurreikusten zelako.

Baina zenbat diru gehiago beharko litzateke? Pablo Abascal Bizkaiko Finken Administratzaileen Elkargoko presidenteak esan zuen emandakoa halako hiru beharko litzakeela —hura izan zen bozeramailea agerraldian—, baina gero zehaztu zuen bere kasa eginiko kalkulu bizkor bat zela. Dena den, badirudi aurreko poltsa pixka bat osatzea baino askoz gehiago nahi duela sektoreak.

40.000 euro arteko kaltea

Jendaurreko eskaera ofiziala izan zen, baina, Abascalek zehaztu zuenez, dagoeneko hartu-emanetan dago Mario Ioldi Jaurlaritzako Etxebizitzako Plangintzaren eta Prozesu Eragileen zuzendariarekin. Hark jakinarazi zion Espainiako erkidego autonomoetan erabiltzen ez den dirua berriz banatuko dela, eta hortik funts gehiago jasotzea espero duela Jaurlaritzak. Esaterako, Kantabrian zaharberritzeko funtseko diruaren %6 adjudikatu dute bakarrik, eta Asturiasen %7. Sektoreak, baina, harago doan konpromiso bat nahi du, eta birbanaketa horri itxaron gabe poltsa bete dadila.

Abascalek emaniko datuen arabera, hainbat etxetako auzokideek 40.000 euro arteko inbertsioak egin dituzte diru laguntzak lortzeko beharrezkoak diren txostenak osatzeko eta haiek gal ditzakete. Era berean, nabarmendu zuen etxeen zaharberritzeetan inbertituriko diruaren zati handi bat zergen bidetik itzultzen dela kutxa publikoetara, lan eremu asko aktibatzen dituelako.

Nafarroan, lasai

Nafarroako egoera ez da hain muturrekoa, baina eskaera erritmoa bizkor doa. Etxebizitza Sailak 6.169 etxebizitza zaharberritzeko eskaerak onartu ditu, eta espero du 8.000 ingurura iristea. Ana Bretaña Etxebizitza zuzendariak azaldu duenez, Europako Funtsetako 19,1 milioi euro gelditzen dira banatzeke, eta Nafarroako Gobernuak beste 10 gehitu ditu. Nafarroak 61,4 milioi jaso zituen guztira Europako Funtsetatik etxeak zaharberritzeko.

Ertzaintzaren sindikatuak negoziazio mahaitik altxatu dira berriro eta iragarri dute protestekin jarraituko dutela iragarri dute. Gaurkoa bi orduko bilera izan bada ere, ekainaren 23ko batzarraren emaitza bera izan du: orduan ere mahaia utzi zuten sindikatuek.

EAEk Europako eskualde berritzaileenen sailkapenean gora egin du, Arantxa Tapia sailburuak jakinarazi duenez. Europako Batzordeak kaleratu berri duen “Regional Innovation Scoreboard (RIS) 2023” zerrendan 72. postuan da Euskal Autonomia Erkidegoa (EAE), 21 postu igota.