Hitz on askorekin eta gero betetzea kostatzen den promesa sorta batekin bukatu da Finantza Itun Global Berri baterako goi bilera, Parisen. Promesa nagusia da nazioarteko finantza erakundeak erreformatuko dituztela, gai izan daitezen herrialde pobreei finantzaketa handiagoa emateko klima aldaketaren aurkako borrokan. Nazioarteko Diru Funtsak (NDF) agindu du 100.000 milioi dolarreko finantzaketa jarriko duela herrialde pobreen eskura, eta MB Munduko Bankuak esan du interesak txikituko dizkiela hondamendi naturalen bat jasan duten herrialdeei.

Bi eskaera horiek ageri dira Bridgetown 2.0. izeneko agirian. Barbadosko lehen ministro Mia Mottleyk bultzatutako ekinaldi bat da, eta hura izan da goi bileraren sustatzaileetako bat, Emmanuel Macronekin batera. Barne politikak ematen dizkion buruhausteak alde batera utzita, Frantziako presidenteak ahalegin diplomatiko bat egin nahi izan du erakusteko Frantzia —eta Mendebaldea, oro har—, ez dela herrialde pobreekin ahaztu, eta ez dutela zertan Txinaren eta Errusiaren besoetan erori.

Bileraren amaieran, Macronek aitortu zuen ez duela lortu nahiko adostasunik itsas merkataritza zergapetzeko. Hori zen herrialde pobreentzat finantzaketa eskuratzeko moduetako bat, eta hainbat estaturen babesa jaso du —hala nola Hego Korea, Espainia eta Herbehereena—, baina ez, ordea, nazioarteko merkataritzako eragile nagusiena, hots, AEBak, Txina, Japonia eta Alemaniarena. Edonola ere, uztailean Nazioarteko Itsas Erakundeak egingo duen bileran, mahai gainean izango da proposamen hori. Hegaldietako txartelen gaineko tasa bat eta mundu osoan finantza operazioak zergapetzea ere aztertu dituzte Parisen, baina erabakirik hartu gabe.

Zambiak ituna lortu du

Emaitza zehatz apurren artean dago Zambiak azkenean Txinarekin eta beste herrialde batzuekin lortu duen akordioa bere zorraren zati bat barkatzeko. Hainbat hilabete atzeratu da akordioa, Pekinek eskatzen baitzuen zorren berregituraketa prozesuetan NDFk eta MBk ere onar dezatela maileguen zati bat barkatzea. Mendebaldeko herrialdeek ez dute horri buruz hitz egin nahi, argudiatzen baitute zorra osorik jasotzeak bermatzen duela bi erakunde horiek interes tasa txikiagoak kobratzea.

Zambiak zorrak ordaintzeko izan dituen arazoak ez dira kasu bakana. COVID-19ak, Ukrainako gerrak eta klima aldaketak ekarritako hondamendiek kalte handiak eragin dizkiete herrialde pobreei, eta haietako 70ek zorrak ordaintzeko arazoak dituzte edo izatekotan daude, NDFren arabera. Herrialde pobreen arazoa da haientzat askoz zailagoa dela klima aldaketaren aurka egiteko eta energia berriztagarriak instalatzeko inbertsioak finantzatzea. Interes tasa handiagoak eskatzen dizkiete, eta horrek elikatu egiten du zorpetzearen dinamika.

“Zentzuz” jokatzeko eta Negoziazio Mahaira itzultzeko eskatu die Erkorekak Ertzaintzako sindikatuei. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuaren arabera, plantilla osoarentzako soldata igoera linealaz bakarrik hitz egin nahi izan dute sindikatuek.

Era berean, ertzainak mobilizaziora deitu dituzte astearterako, Lehendakaritzaren egoitzaren aurrean, Gasteizen.

Ertzaintzako sindikatu nagusiak Segurtasun Sailarekin bilduko dira, azken proposamena mahai gainean dutela.

Arropa-denda multinazional handi gehienak batu egin dira Madrilen, eta bertan zentralizatuta egongo den ehungintzaren sektoreko lan hitzarmen bat aurrera ateratzeko asmoa dute. Bide hori, baina, ez dute bakarrik egingo, CCOO eta UGT sindikatuak ados baitaude halako itun batekin.

Hego Euskal Herrian eta Galizian, baina, ELA eta CIG sindikatuak ez daude horrekin konforme. Uste dute ehungintzako ituna Madrilen erabakitzeak lurraldeetako hitzarmenak amaitzea ekarriko duela, eta, beraz, jakinarazi dute horren aurka egingo dutela. 2022. urtearen amaieran sortu zen ARTE arropa-denda multinazionalen patronala, eta uztailaren 17rako sindikatuak eta enpresak deitu dituzte negoziazio mahai bat sortzera, hitzarmen zentralizatu bat adosteko.

ELAk eta CIGek, baina, negoziazio mahaiaren bilera horren aurretik beste batzar bat egitea eskatu diote patronal berriari, lurraldeetako hitzarmenei buruz hitz egiteko. Izan ere, Mari Cruz Elkoro ELA sindikatuko Zerbitzuetako idazkari nagusiak adierazi du soldatak eta lan baldintzak hobeak direla Hego Euskal Herriko lurraldeetan, eta uste du Madrilen zentratutako itun batek bertako langileen erosteko ahalmena gutxitzea ekarriko lukeela. Hori da, beraz, ELAren helburu nagusia: Madrilen adostutako itun berriak ez indargabetzea Hego Euskal Herriko lurraldeetako hitzarmenak. «Espainiako itun horretan finkatuko duten eremutik gure lurraldeak ateratzeko eskatzen dugu. Ziurrenik, gai horretan talka izango dugu», dio Elkorok.

Izatez, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hitzarmen sektorialak ziurtatuta daude. 2017an, lanbide arteko akordio bat egin zuten Confebaskek eta ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek. Bertan, alde biek lurraldeetako itunak lehenesten direla adostu zuten. Horren aurretik, sektoreko akordio bat ere egin zuten ehungintzan, itun horiek ziurtatuz. Hala ere, Elkororen ustez, patronal horrek Espainiako itun bat sinatzen badu, «eztabaida juridiko» bat piztuko da; ELAk iragarri du ekintza sindikala aktibatuko duela.

ARTE patronala

2022aren amaieran sortu zen ARTE patronala —Asociacion Retail Textil España—, arropa denda kate handienek bultzatua. Inditex da patronal berriko talde nagusia, baina H&M, Primark eta Uniqlo ere bertan daude. Elkororen ustez, bereziki Inditexek bultzatu zuen patronal horren sorrera, Espainiako hainbat lekutan arazoak izan dituztelako azkenaldian: «Galizian greba egin zuten Inditexeko langileek, eta akordio bat lortu zuten. Madrilen ere arazoak izan dituzte. Hori dela eta, enpresako akordio bat sinatu zuen Inditexek, gutxieneko soldata batzuk ezarriz».

Arazoa da Espainiako lurralde gehienetan ez dutela sektoreko hitzarmenik, eta leku horietan lanbide arteko gutxieneko soldata jasotzen dute arropa dendetan. Inditexek enpresako hitzarmena sinatu zuen, eta Elkorok uste du lehiakortasun kontuak daudela sektoreko itun zentralizatu baten atzean: «Pentsatzen dut Inditexen helburua dela konpetentziak ere ordaintzea hark langileei ordaintzen diena».

Gipuzkoan urte hasieran berritu zuten hitzarmena, eta 2010eko soldata taulekin alderatuta, 2023 hasierarako %23,6 igo dituzte soldatak. Hala, saltzaile batek urtean 24.376 euro eta bigarren mailako dendari batek 19.228 euro irabazten ditu. Araban urtarrilaren 1ean iraungi zen 2021-2022 iraupena zuen ituna, baina berritzeko prozesuarekin hasi dira aurten; 2022an saltzaile batek 18.093 euro irabazten zituen urtean, eta saltzaileen laguntzaile batek, berriz, 16.625.

Bizkaiko ituna da guztietatik berriena, herenegun sinatu baitzuten akordioa, eta nahiz eta oraindik ez den Bizkaiko Aldizkari Ofizialean publikatu, %12ko soldata igoera lortu dute 2015etik hona. Hala, saltzaile batek 20.198 euro irabazten ditu urtean, eta laguntzaile batek, berriz, 15.624 euro.

Nafarroan, egoera ezberdina da. 2008an galdu zuen indarraldia itunak, eta patronala «ez da existitzen»: «Gure asmoa da negoziazioa berraktibatzea, eta enpresak bultzatzen ari gara, baina oraindik ez dugu lortu».

Aurreakordioak, gainera, ordaindu gabeko aparteko orduekin amaitzeko fitxaketa digitaleko sistema bat aurreikusten du, beste hobekuntza batzuen artean. Horrela, lan-gatazkari amaiera emango zaio eta uztailaren 1ean eta 7an sanferminetako osoko bilkuretan egitekoa zen greba bertan behera geratu da.

EAEn iaz baino % 19,8 hipoteka gutxiago sinatu dira apirilean, eta % 26,4 gutxiago, Nafarroan. Euskal Autonomia Erkidegoan 1.257 hipoteka sinatu dira apirilean, martxoan baino % 34,1 gutxiago, eta 306, ostera, Nafarroan, aurreko hilabetean baino % 40,1 gutxiago.

Ertzaintzako sindikatuak eta ‘Ertzainak indarbidez’ elkarrekin mobilizatuko dira, Erkorekarekin bildu bezperan.

Lasarte-Oriako (Gipuzkoa) Michelinen lantegian egun erabakigarria dute gaur: zuzendaritzak joan den asteartean ituna berritzeko egindako proposamena onartu edo ez bozkatuko dute lantegiko bostehun langileek.

Bozketa egun osoan izango da, eta txanda guztietako langileek 22:15 arte izango dute tartea botoa emateko; 23:00ak ingururako espero dute emaitzak izatea. Asteartean egin zuen proposamen berria zuzendaritzak, eta enpresa batzordeari adierazi zion ostiralera arte iraungo duela eskaintzak.

ELA da oraingoz zer egingo duen adierazi duen sindikatu bakarra. Enpresaren eskaintzaren aurka dagoela esan du, eta aurka bozkatzeko deia egin die langileei. Enpresa batzordeko hamazazpi ordezkarietatik bi ditu ELAk.

LAB sindikatuak, batzordean gehiengoa duenak —hamazazpi ordezkarietatik sei—, ez du jakinarazi zer egingo duen bihar, baina Jon Martin LABen enpresa batzordeko delegatuak adierazi du gaur egun mahai gainean dauden edukiak zeintzuk diren kontuan hartuta LAB ez dagoela «ados Michelingo zuzendaritzarekin».

CCOOk —bost ordezkari—, UGTk eta CSIk ere —bina ordezkari— ez dute iragarri zeren alde egingo duten, baina, ikusita alde agertu zirela Gasteizko planta barnean hartzen duen zentroen arteko batzordean, eta ikusita proposamena berdina dela, pentsatzekoa da zuzendaritzak eskainitakoaren alde egingo dutela.

Gaurko bozketaren ostean, bilera egingo dute sindikatuetako ordezkariek bihar, 09:00etan, erreferendumaren emaitzei buruz hitz egiteko. Gasteizko lantegian, sindikatu txikienak agertu ziren zuzendaritzak eskainitakoaren aurka —CGT, ELA, LAB eta ESK—, eta mobilizazio zikloari amaiera eman zioten atzo. Bestalde, zentroen arteko batzordetik ateratzea ere aldarrikatu zuten, hitzarmen propio bat izateko.

Zuzendaritzaren eskaintza

Hasieran, hitzartutako soldata igoerez gain —%5 2023an, %3 2024an, eta %2 2025ean eta 2026an—, zuzendaritzak aparteko soldata igoerak eskaini zituen, enpresaren mozkinei eta KPI kontsumorako prezioen indizearen igoerari lotuta. Proposamen berrian, berriz, bakarrik KPIaren igoerari dago lotuta soldata igoera hori —%2ko igoera KPIak %8 gainditzen badu 2023an eta 2024an, eta, 2025ean eta 2026an %4 gainditzen badu, beste %2—.

Soldata igoerak KPIarekin soilik lotzeaz gain, 1.500 euroko plusa emango die enpresak langileei, betiere proposamenaren aldeko botoa gailentzen bada gaur.

Iñaki Uraga Ertzaintzaren ekintza sindikaleko unitateko bozeramaileak adierazi duenez, Eusko Jaurlaritzaren proposamena “sindikatuak mahaitik altxatzera eraman zituen proposamen bera da”.