Tubacexeko lan gatazkan auzipetuek, horien senide eta lagunek, Tubacex enpresako langile batzordearen eta Erresistentzia Kutxaren babesarekin jakinarazi dutenez, ekainaren 15ean eta irailean epaituko dituzte enpresa horretako lan gatazkagatik auzipetu dituzten langile gehienak. Lehen epaiketan, ostegunean Gasteizen, Tubacexeko langile bat epaituko dute, eta 21 hilabeteko espetxe zigorra eskatu dute harentzat 2021eko otsailaren 23an lantegi atarian izandako protesta batengatik. Langile batzordeak gogoratu du egun horretan ertzainen jarrera «orokorrean oso bortitza» izan bazen ere, arratsaldean areagotu egin zela «nahiz eta mobilizazioaren istiluak amaituta zeuden», eta orduan atxilotu zutela langie hori. Gainera, Ertzaintzak betirako lesioa eragin ziola besoan gaineratu du.

Iraileko epaiketan Aiaraldeko beste enpresa batzuetako langileak epaituko dituzte, eta horietako bakoitzarentzat lau urte eta zazpi hilabeteko espetxe zigorra eskatu du Fiskaltzak. Beste bi langile ere epaiketa zain daude, eta langile batzordeak salatu du espetxe zigor guztiak batuta hogei urte baino gehiagoko zigorra eskatu dutela langileentzat. Langile batzordeak azpimarratu du Tubacexeko langile direnen eta ez direnen arteko bereizteko egin duela fiskaltzak, baina leporatzen zaizkien gertaerak antzekoak direla. «Horien helburua da saltzea protestetan gertatutako istiluak grebarekin zerikusirik ez zuten herritarrek eragin zituztela, baina borroka honetan egondako presentzia arrotza bakarra poliziarena izan da, tentsio une guztien arduraduna».

Tubacexeko langileen grebarekin elkartasuna adierazi zutenen kontrako «muntaia poliziala» ere salatu du langile batzordeak gaur eguerdian egin duen agerraldian. Epaiketen helburua jendea beldurtzea dela nabarmendu dute han bildutakoek, eta gaineratu dute lan gatazketan langileek herritarren babesa ez jasotzea dutela helburu. Tubacexeko langilek auzipetu guztien alde mobilizatuko direla iragarri dute, eta ostegun honetan hasiko dira: 09:30ean bilkura bat egingo dute Gasteizeko auzitegiaren atarian. Udan gainerako auzipetuan aldeko mobilizazioak iragarriko dituzte.

Gipuzkoako azpiegitura ekonomikoen artean ezezagunetarikoa da Pasaiako Portua. Azkenengo hamabost urteak oso gatazkatsuak izan dira: bertan behera utzitako kanpoko kaiaren egitasmoa, epaileek artxibatutako arrantza lonjaren ustezko iruzurkeria kasua, lan gatazkak… Portu Agintaritzako aurreko presidenteak dimisioa eman ostean, Eusko Jaurlaritzak Joakin Telleria (Donostia, 1958) izendatu zuen kargurako. Aurretik, Miramongo Parke Teknologikoko zuzendari gisa aritu zen. «Hona iritsi nintzenean, ezer gutxi nekien merkataritza portuez», aitortu du. Aldeak alde, halere, Miramonen egiten zuen antzeko zeregina egiten duela azaldu du: «Espazioa kudeatzea; kasu honetan, operadoreak portura erakartzea».

Portua ez da garai batekoa. 2006tik nabarmen apaldu da garraio kopurua. Orduan, sei milioi tona izan ziren, eta 2018tik hiru milioi tonaren bueltan zabiltzate. Hori da bere tamaina?

Egoera asko aldatu da. Iberdrolak zentral termiko bat zuen hemen, eta hiru milioi tona ikatz ekartzen ziren. Horrez gain, Zumarragako siderurgiarekin loturik, txatarra asko mugitzen zen, eta hori ere desagertu zen. Hortaz, orain hiru edo 3,5 milioi tonaren bueltan aritzea ez da datu txarra.

Baina hori mantentzea da helburua, ala haztea?

Haztea da asmoa, eta bide horretan gaude. Uste dut 4,5 milioi tonara iristeko gai garela.

Txatarra aipatu duzu. Cristian Layk Azpeitiko Corrugadoseko labeak berriz irekitzeko egitasmoa portuarentzat aukera gisa ikusten zenuten?

Trafiko berriak sortzen badira, guretzat askoz ere hobeto. Horrek ekartzen du portuko gastuak operadore gehiagoren artean banatzea. Baina aipatzen duzun aukera hori ez zen izan.

Portua ere bazegoen egitasmo horren atzean? Portuari «jatekoa» emateko?

Ez nuke horrela esango.

Baina bestelako ahaleginik egin zenuten aurrera egin zezan?

Ez zegoen gure esku.

Hazteko, aipatu izan duzue Geoalcali enpresa Zangozan (Nafarroa) egiten ari den meatzeko potasa Pasaiatik garraiatzeko aukera.

Bai. Aukera nagusietako bat da hori.

Tirabira askoren ostean, meatzeak martxoan jaso zuen azken baimena. Zuekin noiz hasiko dira lanean?

Harremanetan gaude, eta, esan digutenez, bi portu aukeratu dituzte: Pasaia eta Bilbo. Gurean, 2025ean hasiko lirateke, 0,5 milioi tonarekin, gutxi gorabehera.

Non jarriko dituzue biltegiak?

Toki batzuk adostu behar dira. Ari gara begiratzen hemen [Pasaian], Lezoko partean… Gainera, ziur aski, ez da Geoalcali arduratuko garraioaz, eta hemengo operadoreren batek egingo ditu. Hori ere begiratzen ari gara.

Azpiegitura berezirik eskatzen du potasak?

Zero emisioko biltegi bat. Horrekin nahikoa izango litzateke.

Arriskutsua al da?

Arriskutsua, arriskutsua… Hortik gatza sortzen da, eta hori ez da oso bateragarria hemengo produktu siderurgikoekin, ezta autoekin ere. Horregatik da beharrezkoa ondo babestea.

Gaur egun autoak dira Pasaiako merkantzia nagusietan bigarrena, siderurgiaren ondoren —bobinak eta xaflak, bereziki—. Autoena indartu nahi duzue?

Alor horretan ondo gabiltza. Iaz %17 handitu zen trafikoa, eta aurten %12ko igoerarekin gabiltza. Bi bezero nagusi ditugu: Gasteizko Mercedes eta Zaragozako Opel. Erresuma Batura esportatzen dira bereziki hemendik; kanpotik ez dira ekartzen. Pasaian UECC operadoreak lan egiten du, eta Europan erreferentea da garraio mota horretan. Gainera, Anfac elkarteak [Auto eta Kamioi Fabrikatzaileen Espainiako Elkarteak] Pasaia izendatu zuen iaz autoekin lan egiteko porturik onena.

Gero eta barku handiagoak ikusten dira Pasaian. Irisgarritasuna hobetzeko lanak egin behar dituzue portuan?

Bai. Hori eskatzen digute operadoreek. Gure asmoa da 170 metroko ontziei Lezoko kanalerako sarbidea erraztea. Horretarako, bi lan egin behar dira ezinbestean: orain Zamakona ontziola dagoen moila moztu behar da, eta ondoan dagoen dikea tokiz aldatu edo kendu. Horrekin batera, dragatua egin behar da kanal guztian, zortzi metrotik hamar-hamabi metroko sakonerara iristeko.

Nola doaz negoziazioak Zamakonarekin?

Moilarekin ez dago arazorik. Dikearekin, berriz, ikusi egin behar da. Ez da erraza, baina baikorra naiz.

Autoentzako biltegia handitzeko asmorik baduzue? Nola?

Lan hori operadoreek egin behar dute. Eta egun daukaten espazioa kontuan hartuta, ezinbestean goraka egin behar da, solairu gehiagorekin. Guk hori egin dezaten animatzen diegu.

Gipuzkoako produktu asko edukiontzietan esportatzen da, Bilbotik. Linearik izango du Pasaiak?

Astean behin Europako iparraldera bidaiatuko lukeen linea batekin hasiko bagina, pozik. Baina ez da erraza. Buru-belarri gabiltza; ea asmatzen dugun.

Bilbo gertu egotea arazo bat da?

Gure asmoa ez da Bilbora eramaten diren produktuak hemendik ateratzea, baizik eta, adibidez, kamioietan eramaten diren produktu batzuekin lan egitea. Frantzia asteburuetan itxita dago kamioientzat, horiek ezin dute gora egin. Hori aprobetxatu nahiko genuke itsasontzi bat ateratzeko.

Operadorerik baduzue? Noizko aurreikusten duzue hastea?

Ari gara. Dataren bat izan nahiko genuke, baina goizegi da.

Lehen ere egin zen saio bat, baina porrot egin zuen. Zergatik?

Orduan aritu zen operadoreak ez zuen lortu behar zuen gutxieneko merkantzia eramatea.

Beste portu batzuetatik ateratzea merkeagoa zelako?

Hemen apustu handia egin behar da: portu txikia gara, zerotik hasi behar dugu. Prezioen lehian hasteak, gainera, gure zerbitzuaren kalitatean eragingo luke.

Edukiontzi linea ezinbestekoa da portuaren etorkizunerako?

Ez. Baina saiatu behar dugu.

Badago portuak garraiatu ezingo lukeen merkantziarik?

Erregaiak, etxebizitzak gertu daudelako.

Operadoreei epe luzeko kontzesioak emango dizkiezue orain. Zergatik?

Orain arte, urtebete eta hiru urte arteko baimenak ematen genizkien, baina muga horrekin ezin dituzte epe luzeko estrategiak eta inbertsioak finkatu. Orain, 20-30 urterako lizitazio irekiak izango dira: nolako inbertsioak aurreikusten dituzten, kontzesioak luzeagoak ala motzagoak izango dira. Uste dugu operadoreak egonkortzeko modu egokia dela.

Horrek ez ditu tentsioak eragingo hautagaien artean?

Hori ona da. Guztiek espazioa nahi dute, espazioa behar dute.

Portua handitzeko beharra iradokitzen ari zara?

Handitu nahiko genuke, baina badakigu zer dagoen hemen.

Oposizio handia, adibidez?

Portu berezia da, herriak bertan daude, eta harremana behin ere ez da erosoa izan. Bere garaian, kanpoko portuaren egitasmoa egin zen. Hori agendatik kanpo dago erabat. Daukagunarekin moldatuko gara, eta ikusiko dugu handitzeko aukerarik sortzen den.

Adibidez, Lezoko plataforma logistikoaren egitasmoa. Mahai gainean dago oraindik ere?

Kanpoko portuarekin zegoen lotuta, baina aukera posibleetako bat da, bai. Proiektua eginda dago, eta gauza batzuk landuta daude, baina oraingo beharretara egokitu beharko genituzke. Epe laburrean bahintzat ez dut ikusten.

Adifekin hizketan ari zarete?

Bai. Asmoa eta borondatea badago. Baina gauza hauek ez dira egun batetik bestera egiten.

Inguruko herriak ere hor daude.

Bai, eta jakitun gara portuak zer eragin dituen: zaratak, hautsak… Hori ere kontuan hartu behar dugu, eta zerbait eman behar diegu. Adibidez, erabiltzen ez ditugun lur batzuk eman dizkiegu Lezoko eta Pasaiako udalei.

Eman, zerbait jasotzeko?

Portuaren moduko azpiegitura handi baten etorkizuna finkatzeko, beharrezkoa da agente eta erakunde denen arteko elkarlana, eta, noski, udalena ere bai. Udalek ere laguntza eman behar digute.

Zer eratako laguntza?

Giroa baretzen, adibidez. Baina nahiago dut ezer gehiago ez esan. Ez da gai erraza.

Lau urterako 68 milioi euroko inbertsioa iragarri duzue. Horretarako giharrik baduzue?

Gehiena gure baliabideetatik aterako da. Baina ate guztiak joko ditugu. Derrigor egin beharreko inbertsioak iruditzen zaizkigu, batez ere Lezoko kanala handitzea. Portu erosoa gara sartzeko, baina zaila barruan maniobrak egiteko, eta horrek garestitu egiten ditu eskalak.

CAFek salmentak aregotu eta errentagarritasuna berreskuratu nahi du, bere plan estrategikoaren bidean. Enpresak Akziodunen Batzar Nagusia egin du gaur, eta jardueraren balantzea egin du bertan.

Gasteizko Michelin lantegiko grebak ekoizpena etenarazi du, hirugarren egunez. Halaber, Michelingo Lantegien arteko Batzordeak aho batez baztertu du enpresak hitzarmen kolektiboa berritzeko aurkeztu duen proposamena, eta negoziatzen jarraitu ezean lanuzteak iragarri dituzte

Gasteizko tranbian datorren astean egitekoak ziren lanuzteak bertan behera utzi dituzte

Larunbatetik igandera bitartean azterketak egingo dira laborategiko, osasun publikoko eta epidemiologiako, artxiboko, liburutegiko eta dokumentazioko, eta arreta soziolaboraleko plazetarako. Datorren astean, hilaren amaierara arte, beste 17 lan-eskala eta -kategoriatarako probekin jarraituko dute.

Elkarrizketa Josu Erkoreka lehen lehendakariorde eta Segurtasun sailburuari Euskadi Irratian, 2023ko ekainaren 9an

Ekoizpen kostu handiek paperaren industriaren jarduera baldintzatzen dute oraindik ere. Argindarraren eta lehengaien salneurria zertxobait merkatu bada ere, oso garesti daude oraindik, eta galga da hori ekoizleentzat. Egoera horrek asko zaildu zion iazko urtea sektoreari, jarduera apaltzea ekarri baitzuen. Baina aurten ere bide beretik hasi dute urtea: eskariak ez dira handitu, eta, ondorioz, enpresa askoren errentagarritasuna ataka estuan dago jada.

Hala ohartarazi zuen Clusterpapel Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako paperaren klusterrak atzo, urteroko batzar nagusian. 25 urte dira elkartea sortu zutela, baina hura osatzen duten enpresek ez dute ospakizunerako betarik, garai «zailean» baitago sektorea. Kezkatuta begiratzen diote etorkizunari: «Ez dugu ikusten luze gabe egoera aldaraziko duen aldaketarik etorriko denik, gehiegizko stocka arintzeko eskariak handitu eta jarduera indarrez berrabiaraziko duenik».

Salmentak handitu ditu

Pastaren eta paperaren alorrak ez zuen horren gaizki hasi 2022. urtea, baina ez zuen horren ondo amaitu. Izan ere, lehen seihilekoan ikaragarri handitu ziren eskariak, kostuen garestitzearen ondorioz hornidura eskasiaren beldur izan baitziren enpresa asko. Baina sukar hori kolpean jaitsi zen urtearen bigarren erdian, eta geldialdia eragin zuen; horren ondorioz, gehiegizko stocka metatu zen. Gaur egun oraindik, enpresek zailtasunak dituzte stock hori saltzeko.

Horrez gainera, Mendebaldeko Saharako gatazkaren inguruan Espainiako Gobernuak jarrera aldatu izanak ere izan zuen albo kalterik paperaren industriarentzat, Madril Marokoren alde lerratu izanak Aljeriaren haserrea eragin baitzuen. Aljerrek Espainiarekin zituen merkataritza harremanak etetea erabaki zuen, eta, ondorioz, euskal enpresek bezero handi bat galdu zuten: gutxienez 34.000 tona paper saltzeari utzi zioten, eta, beraz, 33 milioi eurotik gorako galerak izan zituzten.

Izan ere, azken hamarkadaz geroztik, urtero, salmenten erdiak inguru Hego Euskal Herritik eta Espainiatik kanpo egiten dituzte klusterreko kideek. Iaz 861,6 milioi euro izan ziren (%48). Ez da nolanahiko kopurua, ekoizpena zertxobait apaldu bada ere (-%4) enpresek lortu baitute fakturazioa handitzea: 1.795 milioi euroraino iritsi ziren salmentak iaz (+%32,7).

Dibertsifikazioa helburu

Egoera konplikatu arren, klusterreko bazkideek enpleguari eustea lortu zuten: 3.115 langile ari ziren iaz sektoreko enpresetan lanean. Aurreikuspenak, ordea, ez dira onak, eta jarduera apaldu izanak neurriak hartzera behartu ditu enpresa ugari, enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak aurkeztuz, edota lanorduak gutxituz.

Klusterraren arabera, ordea, arazoa ez da euskal enpresena bakarrik; mundu osoan nagusitzen ari da joera hori. Horregatik, uste du garrantzitsua dela inbertsio ahalmenari eustea. Iaz 111 milioi euro jarri zituzten enpresek ekoizpena dibertsifikatzeko, lehiakortasuna hobetzeko eta ingurumenean duen inpaktua arintzeko. Aurrera begira jasangarritasuna izango baita sektorearen erronka nagusietako bat.

Joan den urteko maiatzean Frantziako Nekazaritza Ministerioak adierazi zuenez, Frantziako Gobernuak eta Europako Batasunak oniritzia eman zuten hegazti gripearen aurkako txertoa ikertu zedin. Abenduan txertaketa estrategia zehazteko gidaritza batzordea osatu du Frantziako Nekazaritza Ministerioak. Batzordeko parte hartzaileak dira Anses babes sanitariorako nazio agentzia, Albaitari botiken nazio agentzia eta ENVT Tolosako albaitari eskola nazionala. Hegaztizaintza sektoreko interprofesioak ere parte hartzen du. Eta DGAL Elikaduraren Zuzendaritza Orokorrak du gidaritza. Txertaketa estrategia sortzeko ekinbidea osatu dute. Eta espero dute aurtengo urrian hegaztizainek txertoa eskuragarri ukaitea.

Izan ere, maiatzean iazko esperimentuen emaitzak argitaratu ditu Frantziak. Ahateen gainean egin ditu esperientziak. Nekazaritza Ministerioaren arabera, «emaitza on hauek nahikoa berme ekartzen dute txertaketa kanpaina 2023ko udazkenean hasteko». Beste lau herritan ere egin dituzte esperimentuak: Herbehereetan oilaskoentzako txertoa frogatu dute; Txekian eta Hungarian, antzarentzakoa; Italian, berriz, indioiloentzakoa.

Patrick Dagorret ELBko hegaztizainaren ustez, gaur Frantziak berriz ere txertoari garrantzia ematea esportatu ahal izatetik dator. Hain zuzen, otsailera arte Europako Batasunean hegazti gripearen aurkako txertaketa debekatua zen. «Txertatutakoek hegazti griperik gabeko estatusa galtzen zuten». Ahatea ez da asko esportatzen; oilaskoa, aldiz, bai. Hazlearen arabera, «gerla» dago ahate industria eta oilo industriaren artean. Oiloenak ez zuen txertorik nahi, esportatu ahal izateko. Otsailean argitaratu du Europako Batasunak (UE) 2023/361 erregelamendu delegatua. Bertan hegazti gripearen txertoa baimendu eta erabilerarako baldintzak zehazten ditu: AOME Animalien Osasunerako Mundu Erakundearekin bat egiten duten arauak jarri eta behaketa lan zorrotzera behartzen ditu hazleak.

Txertoa biosegurtasun neurriei gehitzea da helburua. Behaketa berezia jarriko da plantan ere bai. Birusaren abiagune bat pizten bada, ordea, txertatutako hegaztiak ere hiltzen ahalko lituzkete. Prebentziozko txertaketa lehenetsiko du Frantziako estrategiak, eta derrigorrezkoa izango da. Nekazaritza Ministerioaren arabera, txertoa «denbora mugatu baterako neurria da gaixotasuna ezdeusteko programaren barruan».

Hazle txikien kezka

Hegazti zaintzako interprofesionalak txertoa udararako prest egotea eskatzen du, hala nola ahate hazkuntzako sailekoek, neguko bestetarako produktuak prestatu ahal izateko. Hazle txikiak dudakorrago daude. Txertoa iristea ez dute begi txarrez ikusten, baina txertoaren prezioak eta plantan jartzeko baldintzek kezkatzen dituzte. Oraindik gauza gutxi jakin badaitezke ere, «hegaztiak 6 euroko prezioa ukango lukeela» entzuten ari dela azaldu du Patrick Dagorretek. «Hazle txikiontzat sobera kario da». Ez da jakina hazleek edo Frantziako Gobernuak hartuko duen kostu hori bere gain. Horrez gain, ahate guztiak nola txertatuko diren, eta are gehiago, proba birologiko bidezko eguneroko «behaketa zorrotza» nola egingo den ere ez da jakina oraindik. Hala ere, Dagorreten kezka nagusia ekoizpen eredu industriala da, eta eredu hori «mantentzeko» erabiliko litzatekeen azaleko konponbidea da txertaketa.

Martxoan hegazti gripe kasuen beherakadak hegazti hazleak lasaitu zituela ematen bazuen ere, maiatzaren 3tik aurrera berriro ere zarta egin dute kasuek. Gers eta Landetan (Okzitania) abiatu da epizootia, baina fite hedatu da Lot eta Garona eta Biarnora (Okzitania). ELBren arabera, maiatzean gaixotasunak eduki duen hedapen abiadura «ez da sekula ikusi»: «900.000 hegazti hil dituzte hilabete baino gutxiagoan».

Hegazti gripe kasuen beherakada ikusirik, Frantziako agintariek lurraldeko egoera «arrisku handitik arrisku moderatura» pasatu zuten apirilean. «Hegazti migratzaileen pasaia bukatutzat eman zuten, besteak beste», azaldu du Patrick Dagorret ahate hazle eta ELBko kideak, «baina ustekabean berriz piztu da eritasuna». ELBk argi du arrisku egoera batetik bestera pasatzean «alorrak bere ohitura zaharrak» berreskuratu dituela, hala nola dentsitate handiak, abereen eta langileen garraio etengabeak, material trukeak… «Sorpresarik gabe, kausa berberek ondorio berberak ekarri dituzte, enegarren krisi honen erantzukizuna ez da frogatzekoa».

Maiatzaren hasieratik 26ra arte, 81 birus abiagune identifikatu dituzte Aturri ibarrean: 54 Gersen, 24 Landetan eta hiru Biarnon. Ipar Euskal Herrian oraino ez da abiagunerik identifikatu, eta ezein herritan ere ez da neurririk behar izan.

Izan ere, hegazti gripearen hedapena galarazteko neurriak jarri ditu Frantziak. Patrick Dagorretek azaltzen duenez, «guneak zehaztu» egiten dituzte. Hau da, birusaren abiaguneak identifikatzen dituzte, eta, hamar kilometroko biran hegazti guztiak hiltzen dituzte. 20 kilometroko biran, berriz, hegaztiak mugitzea debekatzen dute salbuespen baimenik ezean. Horrez gain, abere tropetan hegazti berriak sartzea debekatzen da, eta erregularki jarraipen birologikoa egitea eskatzen da. Horrela, maiatzaren 30ean, Biarnoko 269 herri jarri zituen Pirinio Atlantikoetako prefeturak neurriak ezarriak dituzten guneetan.

«Hazkuntza eredu industrialarentzat eginak dira neurri horiek», deitoratu du Dagorretek. Hain zuzen, azaldu du ezin daitezkeela erkatu «etxalde industrialak eta etxalde txikiak». Industrialak 30.000 hegaztiko etxaldeak izan daitezke. Horrek beste kudeaketa bat eskatzen du. Hau da, etxalde handietako laborariek ezin izaten dute dena haiek berek egin. Beraz, hegaztiak alde batetik bestera mugiarazten ditu horrek. «Adibidez, etxalde batean jaiotzak kudeatzen dituzte; ondoren, hegaztiak beste etxalde batera eramaten dituzte egun bat dutenetik hiru hilabete egin arte; ondoren, galkatzera eramaten dituzte, oraino beste etxalde bat arduratuko da hortaz; eta, azkenik, hiltzeko mugituko dituzte», azaldu du hegaztizainak.

Hegaztien etengabeko mugimenduaz gain, laborariek kanpoko enpresak deitzen dituzte hegaztiei zaintza batzuk ekartzeko, hala nola hegaztiak alde baterik bestera mugitzeko. Enpresa horiek hainbat etxalderekin batera ibiltzen dira lanean, eta Dagorretek uste du horrek ere birusa barreia dezakeela.

«Etxalde txikietan berriz, modu autarkikoan ari garela diogu». Alegia, autosufizientzia da hazle horien helburua. Gehienez ere 900 hegazti dituzten «tropa txikiak» ez ezik, etxean sortu eta hiltzen diren hegaztiak ere izaten dituzte. «Ez dira mugitzen, eta, ahate anitz ez direnez, laborari bakar batek egin dezake lan guztia».

Horrela, hazleak azpimarratu du gaur-gaurkoz Frantziako Estatuak jartzen dituen neurriak zentzugabeak direla etxalde txikiei dagokienez: «Gure etxaldeek ez dute arras arriskurik, eta, gure abereek hegazti gripea ukaiten ahal badute ere, ez dugu zabaltzerik egiten». Hegazti gripeak «gogor jotzen» duela azaldu du Dagorretek, eta hunkitua den etxaldeko hegaztiak hil egin behar izaten dituztela, baina hamar kilometroko birakoentzat «ELB jada agertu da ahate hiltzeen aurka. Laborantza Ministerioarekin mintzatzen ari gara neurriak etxaldeen arabera egokituak izan daitezen; momentuko ez dute sobera ulertu nahi». Frantziak hegaztiak hiltzean hazleei kalte ordainak ematen badizkie ere, Dagorretek nabarmendu du «aski izaten ez» dela; are gehiago, denbora aurrera doan heinean «gero eta eskasagoa» dela ordaina.

Bide beretik, ELBko kideak uste du azken hilabeteetan zehazten ari diren hegazti gripearen aurkako txertaketa estrategia hazkuntza eredu industrialari egokitua zaiola. Hegaztiak gaixotu ez daitezen biosegurtasun neurri batzuk eskatzen ditu Frantziak; besteak beste, materiala esterilizatzea, langileek higiene neurri zorrotzak betetzea, eta hegaztiak barnealdean atxikitzea. «Argi dago ez dela martxan, eta orain txertoa dute azken xantza». Dagorretek uste du eritasunei ihardukitzeko azkarragoak egiten dituela hegaztiei bizi baldintza onak emateak, adibidez, tropa txikitan eta kanpoan haziz.

«Hazkuntza eredu industrialak bere mugak erakusten» ditu, haren aburuz, eta txertoa eredu hori «mantendu» ahal izateko garatzen ari dela. «Frantziako Estatuak erantzukizuna bere gain hartu beharko luke, eta eredu hau eraldatu beharko luke». Hain zuzen, ekoizpen eredua jotzen baitu gaitzaren garapenaren erantzuletzat.