Elma Saiz Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Ogasun kontseilariak arrazoi eman dio Kontu Ganberari. Pandemiari aurre egin eta susperraldi ekonomikoa bultzatzeko Europako funtsen plan orokorra aztertu du ganberak, eta iragan astean kaleratutako txostenean ondorioztatu du Nafarroari emandako inbertsioetan «planifikazio falta» egon dela. Saizek atzo argudiatu zuen hala izan dela, denbora gutxi izan dutelako plana behar bezala egiteko. «Egia da txostenak dioena, eta ongi legoke egin izan bagenu. Baina funtsezkoa da ulertzea zer esparrutan mugitu behar izan dugun». Saizen arabera, sektorekako konferentziak egin ahala ezagutu dituzte haiei lotutako jarduerak, eta horrek eragotzi egin du planifikazio orokor bat egotea. «Denborak baldintzatu gaitu, aurrera egin ahala ezagutu dugulako ikuspegi osoa. Ibili ahala egin dugu bidea».

Txostenean, Kontu Ganberak ahulguneak eta indarguneak identifikatu ditu gobernantza sisteman, gardentasunean, kontrolean, giza baliabideen arloan edo kudeaketa ereduan. Atzemandako okerren kasuan, hainbat gomendio eman dizkio gobernuari. Adibidez, uste du funtsen kontrolaz arduratzen den Esku Hartze Zuzendaritza Nagusia ez litzatekeela arduratu behar departamentuen jardueren koordinazioaz. Aholkatu du bi funtzio horiek bereizi egin beharko liratekeela. Gardentasun arloan, salatu du ezarri diren neurriak nahikoak ez direla, eta kontratuen inguruko informaziorik ez dagoela. Adierazi dute ere erraztu beharko liratekeela funtsen inguruko informazioa jasotzeko bideak.

Horren aurrean, Navarra Sumak eskatuta, Elma Saiz izan zen legealdiko azken batzordean. Kontseilariak gogora ekarri zuen Europako funtsen prozeduraren konplexutasuna herrialde bat Europako Batasunean sartzearekin parekatu daitekeela, eta gaineratu du kudeaketa eredua berria dela Nafarroarentzat zein Europako Batzordearentzat. Haren hitzetan, «politika publikoak aztertzeko orduan muturreko aldaketak dakartza»: araudiaz eta egindako gastuaz gain, lorpenak neurtu nahi dituzte mugarrien eta lorpenen bidez. Saizek azaldu zuen politika publikoak aztertzeko modu hori luzarorako izango dela, eta beste hainbat arlotan ere erabiliko dela.

Sainzek esan zuen aintzat hartu dituztela Kontu Ganberak azaldutako ahulguneak eta emandako gomendioak. Hala nola onartu zuen gabeziak dituela funtsen errealitatearen berri emateko sistemak. «Ez da aski esatearekin hobetu egin daitekeela. Aitortzen dut gabeziak ditugula diru laguntzak abian diren proiektuei lotutako kontratuak identifikatzeko orduan, baina gabezia horiei aurre egiteak eskatzen du aldaketa esanguratsuak egin behar direla egungo kudeaketa sisteman».

Funtsen datuei dagokienez, nabarmendu zuen Nafarroak espero duela 482,2 milioi euroko finantzaketa jasotzea. Lehen hiruhilekoko datuen arabera, 364 milioi euro jasotzea baimendu dute, eta horietatik jada abian dira 277 milioi euro. Ganberak aipatzen zuenez, emandako laguntzen artean hiru departamentutan erabilitako diru kopurua oraingoz ez da %5era iristen.

Navarra Sumako Javier Ansak salatu zuen Saiz «kudeatzaile txarra» izan dela, eta funtsen gestioa «handi» geratu zaiola. Geroa Baiko Mikel Asiainek eskatu zion «lehenbailehen» ezar ditzala ganberak emandako aholkuak. EH Bilduko Adolfo Araizen arabera, Kontu Ganberak «ohartarazi» egin dio gobernuari, eta hark autokritika egin behar luke.

EAEn, 1.784 milioi euro

Espainiako Gobernuak jakinarazi duenez, 1.784 milioi euro banatu ditu jada Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Horren erdia (895 milioi euro) Eusko Jaurlaritzak kudeatuko du zuzenean, eta gainerakoa Madrilek bideratuko du. Espainiako Gobernuko ordezkari Denis Itxasoren arabera, hasieran egindako «aurreikuspenik baikorrenak» gainditu dira.

Espainiako Diputatuen Kongresuak, hainbat hilabete iraun duten negoziazioen ostean, pentsioen erreforma onartu zuen atzo. PSOE eta Unidas Podemosen koalizio gobernuaren ohiko bazkide gehienek erreformaren alde bozkatu dute —aldeko 179 boto—. PPk, Ciudadanosek, CUPek eta BNGk aurka bozkatu dute —104 ezezko—, eta Vox eta EH Bildu abstenitu egin dira.

Kongresuak legearen alde bozkatu ostean, parlamentari guztiak —344— ados jarri dira erreforma errege-dekretu bidez onartu beharrean lege proiektu gisa onartzeko. Hala, tramitazio prozesuan, alderdiek aldaketak edo hobekuntzak egin ahal izango dizkiote testuari.

Gobernuak CCOO eta UGT sindikatuekin adostu du erreforma, eta Bruselaren oniritzia jaso du; Europako funtsak lortzeko gakoa. Eskuineko alderdiez gain, patronala ere aurka izan dute, negoziazio mahaitik goiz joan baitzen. Airef Espainiako Erantzukizun Fiskaleko Agintaritza Independenteak, ELA eta LAB sindikatuak eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua ere kritiko dira erreforma berriarekin.

Jose Luis Escriva Espainiako Gizarte Segurantza ministroak adierazi zuen erreforma teknikoki «oso zehatza» dela, eta baieztatu zuen erreferentziazkoa izango dela Europako gainontzeko herrialdeentzat, pentsioen sistema publikoaren «jasangarritasuna bermatuko» duelako.

Espainiako Ministroen Kontseiluak hilabete hasieran pentsioen erreforma onartu eta ordu gutxira, EH Bilduk iragarri zuen akordio bat lortu zela Espainiako Gobernuarekin, erreformari aldaketa batzuk egiteko; esaterako, alargun pentsiorik txikienak handitzea. Lehengo gutxieneko alargun pentsioek milaka emakumeri duintasunez bizitzea eragozten ziela esan zuen Mertxe Aizpurua koalizio abertzaleko eledunak. Erreforma defendatu bazuen ere, zaurgarrienentzako neurri gehiago eskatu zituen.

EAJren babesa ere izan zuen erreformak kongresuan, baina Iñigo Barandiaran parlamentari jeltzaleak adierazi zuenez, neurri berriek gehiago begiratzen diete diru sarrerei gastuei baino.

ELA, erreformaren aurka

Pentsioen erreforma eta hari bide eman dioten EH Bildu eta EAJ alderdiak gogor kritikatu ditu ELA sindikatuak. «Bereziki penagarria» iruditzen zaio ELAri «EH Bildu bezalako ezkerreko» alderdi batek gutxieneko pentsioen hobekuntza handiaren «gezurrarekin» bat egitea. Gutxieneko pentsioak eta alargun pentsioak hilean 45 euro inguru igoko direla gogorarazi du sindikatuak, pentsio horiek jasotzen dituzten pertsonak «pobrezia egoeran mantenduz».

Kutxabankek Eduardo Ruiz de Gordejuela proposatu du kontseilari delegatu berri izateko. Finantza erakundeko bigarrena izango da eta García Lurueña ordezkatuko du.

Ezkutuko ekonomia EAEko barne produktu gordinaren % 8,7 izan zen 2020an. Eustatek ezkutuko ekonomiaren neurketa egiten duen lehen aldia da eta, guztira, 6.214 milioi eurokoa izan zen 2020an. Eraikuntza, merkataritza, ostalaritza eta garraioa dira ezkutuko ekonomia gehien duten sektoreak.

Euskal alderdiei dagokienez, EAJk alde bozkatu du eta EH Bildu abstenitu egin da. Pentsioak kalkulatzeko sistema berria apirilaren 1ean sartuko da indarrean, arau jakin batzuk izan ezik.

Euskal Herriko historiako eta egun Europan indarrean zegoen grebarik luzeena amaitu da. Novaltia botika-distribuzio kooperatibako langileek eta haren zuzendaritzak akordio bat lortu dute, eta, ondorioz, bukatu da hiru urte eta zortzi hilabete iraun duen protestaldia. Grebalariak gustura daude akordioarekin, eta ez da kaleratzerik egongo. Guztiek kalte ordaina jasoko dute gainera, baita ELA sindikatuak ere. Hark eman die babesa eta aholkua prozesu luze honetan. Gaur emango dituzte xehetasun gehiago sindikatuaren egoitzan egingo duten agerraldian.

Akordiorik egon izan ez balitz, gaurkoa 1.345. greba eguna izango lukete Novaltiako hamazazpi grebalariek. Aurki, baina, Zamudioko (Bizkaia) biltegi kanpoko etxola utzi, eta ate nagusia gurutzatuko dute. Akordioarekin batera, enpresak borondatezko kaleratzeak eskaini ditu, pizgarri ekonomikoekin, eta badirudi bizpahiruk onartuko dituztela. Gauzak hala, beste hamalauak beren lanpostuetara itzuliko dira.

Negoziazioetan haien itzulera blindatu nahi izan dute, eta enpresak agiri batean onartu du ez duela haien aurkako errepresaliarik hartuko. Abokatuentzat baldintza oso garrantzitsua da, ez delako erraza lanpostura itzultzea ia lau urtean greba egin ondoren. Gauzak hala, eta klausula horren arabera, grebalarietako batek enpresa nahita kalte egiten ari zaiola nabarituko balu, salaketa jartzeko aukera izango luke.

Novaltiak, halaber, grebalariei kalte ordainak ordaintzea onartu du, baita ELA sindikatuari ere. Dagoeneko hori egitera behartuta zegoen, grebak izan duen auzibide luzean aurkako hainbat ebazpen jaso baititu. Isun handiena iazko uztailean ezarri zioten, 150.000 eurokoa, greba eskubidea urratzeagatik. Esan bezala gaur jakingo dira xehetasun gehiago, baina litekeena da akordioaren baldintzen artean salaketak bertan behera uztea egotea.

Novaltiako borroka 2019ko uztailean hasi zen. Bi ziren grebalarien eskakizun nagusiak: batetik, enpresako eskala bikoitza amaitzea. Gutxien irabazten zuten langileak ez ziren 950 eurora iristen, eta askok beste lan bat ere bazuten. Eta, bestetik, ordutegiak eta egutegiak finkatzea «gehiegizko malgutasuna» amaitzeko.

Duela urtebete baino gehiago Eusko Jaurlaritzako Lan eta Enplegu Saila gatazkan artekari gisa sar zedin onartu zuten bi aldeek, baina negoziazio prozesua gertutik jarraitu dutenek ez diote garrantzia handirik aitortzen gatazkaren konponbidean. Haien ustez, ez da erabakigarria izan.

Deusto Business School erakundeak antolatutako jardunaldietan hitz egin du gaur Ekonomia eta Ogasun sailburuak. Besteak beste, Silicon Valley Banken porrotak Europan izandako eragina izan du hizpide. Lasaitasunerako mezua igorri du.

Autonomoak eta mikroenpresak beren negozioaren balioa merkatuan proiektatzeko formula dugu

Pentsioen erreforma dela-eta, datorren astean bilera bat egitea proposatu die Frantziako Gobernuak sindikatuei. Asteartean, pentsioen erreformaren aurka deitutako hamargarren mobilizazio egunean, sindikatuek jarrerak hurbiltzeko “bitartekaritza” bat proposatu diote Gobernuari. Uko egin dio, ordea.

Legeak ezarritako nahitaezko betekizun bat da 200 milioi euro baino gehiagoko erreserba funtsa izatea. Ezarritako epemuga baino bi urte lehenago bete du BBKk baldintza hori.