Iaz, Siemens Gamesak Sarrigurengo, Zamudioko eta Madrilgo bulegoetako 352 lanpostu kentzeko asmoa iragarri zuen. Abenduan, UGTk eta CCOOk lan erregulazioko espedientea hitzartu zuten enpresarekin. Siemens Gamesa borondatez uzteko baldintzak onartu ziren, erretiro aurreratuen eta enpresa uzteko prest direnentzako kalte ordainen bitartez.
352tik 150era gutxitu da
Prozesuak bi urte iraungo duenez, doikuntzaren nondik norakoez eztabaidatzeko negoziazio mahaia ireki da. Bertako iturriek aipatu dutenez, bitarte horretan enpresak sortzen dituen lanpostuak betetzeko, erregulazioan sarturiko langileak lehenetsiko dituzte. Horien artean daude 50 enplegu berriak. Ondorioz, hasieran iragarritako doikuntza 352 lanpostutik 150era gutxitu da.
Itsasoko erroten zentro horretan ingeniariek eta enpresa kudeatzaileek egingo dute lan, eta profil hori betetzen dutenak lehenetsiko dituzte. Ikerketa eta garapen atala indartu nahi du. Egun, Sarrigurenen, taldearen ikerketa atalik handienetako bat dago.
Itsas energia eolikoak garrantzia hartu du Siemens Gamesarentzat. Iaz, itsas proiektuek 143 milioi euro fakturatu zituzten, eta negozio bolumenaren %10era heldu ziren. Oraintxe, Europa iparraldean garatu ditu proiektu gehien; hala nola Danimarkan, Alemanian, Frantzian eta Alemanian. Siemens Gamesak martxoaren 27an egingo du akziodunen batzarra, Zamudion.
Zer dira lehengai kritikoak?
Industriarentzat ezinbestekoak diren 27 lehengai. EBk dio arreta berezia behar dutela, hornidura arazoek ekarriko luketen arrisku ekonomikoagatik. Material horiek funtsezkoak dira tradizio handiko industrian batzuetan, metalgintzan esaterako. Eta funtsezkoak dira teknologia berrietan. Zerrenda horretan daude 26 lehengai: adibidez, litioa, kobaltoa, nikela eta titanioa. Baita lur arraroak deiturikoak ere.
Zer dira lur arraroak?
Lur arraroena hamazazpi elementu kimikoz osatutako talde bat da: eskandioa, itrioa, eta lantanidoen taldeko hamabostak. Ez dira lurrak, baina hala deitzen zaie lurrazalean beste elementu batzuekin nahastuta agertzen direlako, ezohikoak diren mineraletan, eta bereizteko edo prozesatzeko oso zailak direlako.
Zertarako erabiltzen dira lur arraroak?
Aplikazio aukera zabala dute metalgintzan —aleazio bereziak egiteko—, industria kimikoan, autogintzan, elektronikan… Funtsezkoak dira teknologia berrietan. Itrioa LED pantailak eta laserrak fabrikatzeko erabiltzen dute; lantanoa, baterietan, katalizatzaileetan eta beira optikoetan. Neodimioa da motor elektrikoetarako eta turbina eolikoetarako imanen elementurik garrantzitsuena. Gainera, praseodimioa, europioa, gadolinioa, disprosioa eta gisa horretako beste elementu batzuk ere oinarrizkoak dira hainbat aplikazio teknologikotan.
Non daude erreserba handienak?
Erreserbak eta produkzioa bereizi behar dira. Bruselak zehaztutako 27 lehengai kritikoetatik hemeretzitan, Txina da munduko ekoizlerik handiena. Lurralde askotatik lortzen ditu lehengai horiek, eta hark prozesatzen ditu gero, Europan eta beste leku askotan saltzeko. Lur arraroei dagokienez, adibidez, hark du munduko produkzioaren %86. Gainera, erreserba handia ere badu: munduko %44. Erreserba garrantzitsuak dituzten beste herrialde batzuk daude: Vietnam, Brasil, Errusia, AEBak, Australia eta India. Europako Batzordeak kalkulatu du lehengai kritikoen erreserba ugari daudela esplotatu gabe, Afrikan bereziki, eta Europan ere horien bilaketa bultzatu behar dela dio. Adibidez, Europan, uste da Suediak izan dezakeela lur arraroen erreserba handiena, herrialdearen iparraldean; hala jakinarazi zuen LKAB meatze konpainiak urtarrilean.
EBk zenbateko menpekotasuna du inportazioekiko?
27 lehengai kritikoetatik hamalautan, %100eko menpekotasuna du, eta beste bostetan, %80tik gorakoa. Metaletan, %75 eta %100 artekoa da. Lur arraroen %98 Txinatik datoz. Behar duen boratoaren %98 Turkiatik ekartzen du —beiraren industrian funtsezkoa da boratoa, eta nekazaritzako ongarrietarako—. Hegoafrikatik dator platinoaren eta platinoaren taldeko metalen %70 eta %90 artean: iridioa, rodioa eta errutenioa —bereziki katalizatzaile kimikoak egitekoa erabiltzen dira—. Metalezko aleazioetan funtsezkoak diren litioa eta niobioa Txiletik eta Brasildik ekartzen ditu, %78 eta %85 hurrenez hurren. Fosforoaren %71 Kazakhstandik lortzen du —industria kimikorako eta armagintzarako—. Aldiz, Europatik bertatik eskuratzen du siderurgian erabiltzen den hafnio eta estrontzio ia guztia.
EBko industrian erabiltzen diren lehengaiak inportazioaren mende daude hein handi batean. Batzordeak kritikotzat jotzen dituen 27 lehengaietatik hamalautan %100ekoa da, eta beste hirutan, %95ekoa. Eta lehengai horiek funtsezkoak dira. Lur arraroen multzoko mineralak, adibidez, telefono adimendunetan, ordenagailuetan, auto elektrikoen motorretan eta energia berriztagarrietako teknologietan erabiltzen dira, eta espero da haien eskaria izugarri handitzea datozen urteetan.
Gaur egun, Txinak du lehengai horietako askoren monopolioa. Hori amaitzeko, hornidura katea dibertsifikatu nahi du Bruselak, eta, horretarako, proposatu du 2030erako ez egotea beste herrialde baten mende edozein lehengai estrategikoren inportazioen %65etan baino gehiagotan. «Hornidura indartu eta dibertsifikatu gabe, ez dago trantsizio digital edo berderik», ohartarazi zuen atzo Ursula von der Leyen Batzordeko presidenteak, berri agentziekin izandako topaketa batean.
Bertan ekoiztu eta birziklatu
Horretarako, beste herrialde batzuekin batera, «lehengaien klub bat» sortu nahi du Bruselak, batez ere AEBekin eta Kanadarekin. Jokaleku horretan kokatzen dira Batzordeko buruek azken asteetan bi herrialde horietara eginiko bidaiak eta Margrethe Vestager Lehia komisarioak egunotan Txilera, Kolonbiara eta Brasilera egindakoak.
Bruselak begiz joak ditu Hego Amerikako eta Afrikako herrialde batzuetako ustiategiak. Txinak han dituen interesei aurre egiteko «atzerri politikako tresna guztiak» erabili behar direla uste du. «Txina oso azkar ari da lanean etorkizuneko hornidura bermatzeko, iturriak dibertsifikatuz baliabideetan aberatsak diren herrialdeekin akordioak eginda. EBk presaz jardun behar du», azpimarratu du Batzordeak.
Horrekin batera, barrura begirako erronka batzuk ere ezarri ditu: 2030erako Europako industriaren lehengaien urteko kontsumoaren %40 gutxienez EBn prozesatzea nahi du. Gaur egun, Txinak egiten du hori Europak inportatzen dituen industriako lehengai gehienekin. Era berean, material horien %10 EBko meatzeetatik atera nahi ditu. Horretarako, baina, baimenek «arinagoak eta aurreikusteko modukoak» izan behar dutela dio.
Batzordearen arabera, Europan ustiatu gabeko baliabide mineral industrial ugari daude, baina nabarmendu du ez dela haietara jotzen, hala nola inbertsio faltagatik, lizentziak lortzeko traben- gatik eta herritarren onarpen eskasagatik. Sektorearen arabera, gaur egun batez beste hamar urte behar dira meatze berri bat martxan jartzeko, eta Bruselak bi urtera murriztu nahi du hori. Gainera, egitasmo horiek estatu laguntzen bidez bultzatu nahi ditu, «inbertsio pribatua berez ez baita nahikoa». Batzordeak gogorarazi du estatu laguntzen araudia berriki berrikusi duela, eta errazagoa dela estrategikotzat jotzen diren sektoreetan inbertsioak egitea.
Halaber, Bruselak azpimarratu du lehengai horien birziklatzea bultzatu behar dela: 2030ean %15ekoa izatea nahi du. Gaur egun, metal batzuk —burdina, zinka eta platinoa— %50 baino gehiago berrerabiltzen dira EBn, eta horrekin kontsumoaren %25 baino gehiago estaltzen da. Hala ere, beste batzuei dagokienez — batez ere energia berriztagarriko teknologietarako erabiltzen direnak—, hutsaren hurrengoa da birziklatzea. «Material baliotsuak zabortegietara iristea eragotzi behar da. Gainera, baliabide asko hondakin eta txatarra gisa ateratzen dira Europatik, eta EBn birzikla litezke bigarren mailako lehengai bihurtzeko», dio Batzordeak.
Horrekin batera, Bruselaren arabera, funtsezko lehengaiekiko mendekotasuna murrizteko beste modu bat da antzeko errendimendua eskaintzen duten beste batzuekin ordezkatzea. Horretarako, materialen esparruko berrikuntzak eta material alternatiboak erabiltzen diren teknologien garapenak bultzatu behar direla azpimarratu du.
