LOGROÑO. Beste oztopo bat agertu da Arabako Mahastiak sor-marka sortzeko bidean. Europako Batzordearen esku dago jatorri izena eratzeko eskaera txostena, baina erakunde horretako arduradun batek ohartarazi du Espainiaren oniritzirik gabe ez diola baiezkoa emango eskaerari. Joao Onofrek egin du oharra, Europako Batzordeko Nekazaritza Zuzendaritzako Sor-marka Geografikoen Bulegoko buruak. Onofrek ziurtatu du gaur-gaurkoz baimen hori ez dela iritsi Bruselara, eta Luis Planas Espainiako Nekazaritza ministroa argi eta garbi mintzatu da Arabako Mahastiak proiektuaren aurka. Hark mezulari lana egin du, Eusko Jaurlaritzak egindako eskaera ofiziala Europako Batzordera igorrita.

Logroñon (Errioxa, Espainia) egin ditu adierazpenak Onofrek, eurodiputatu sozialisten topaketa batean. Arabako Mahastiak proiektuak oposizio handia izan du Errioxan. Haren aurka oso modu mingotsean mintzatu dira ardogintza sektoreko eragileak eta alderdi politikoetako ordezkariak. Abertzaleen «proiektu politikotzat» daukate, eta ukatu egin dituzte sor-marka berriaren bultzatzaileek emandako arrazoiak, hala nola Arabako Errioxako ekoizle txikien produkzioari gaur egun ez duen balioa emango diola.

Europako Batzordearen oniritzirik gabe, nolabaiteko linboan daude Arabako Mahastiak: behin-behinean, badute Espainiako Erresumaren barruan aritzeko baimena, baina ez hortik kanpo. Eusko Jaurlaritzak urrian eman zien baimena, eta bultzatzaileak kontseilu arautzailea sortzeko prozesuan daude.

Europako Batzordeak ohartarazi du “salbuespen iberiarra” ezin dela abendutik harago luzatu. Espainiako Gobernuak urtarrila hasieran iragarri zuen gasari ezarritako gehienezko prezioa 2024ko maiatzera arte luzatzeko eskatuko zuela.

Eguzki-ingenieritzan emakumeak trebatzen dituen GGKE batek Euskadi bisitatu du eLankidetzaren eskutik

Autonomia erkidegoetako stand onenaren saria jaso du Euskadik Fiturren. Hurtado sailburua oso pozik agertu da teknologia berrien erabilera saritu dutelako.

Sailetako planak.

Nafarroako Volkswagenek ekoizpen katea geldituko du urtarrilaren 27an pieza faltagatik. Zehazki, airbagaren zentralita eta abiadura palanka falta dira Polo eta Tiguan ibilgailuetarako.

Lehen xedea aise lortu dute Frantziako sindikatuek: jendetza kalera ateratzea gobernuak indarrean jarri nahi duen erreformaren aurka. Orain, beste helburu bat dute, aurrenekoa baino zailagoa: erreformaren aurkako mugimendu iraunkor bat osatzea, gobernua makurrarazi ahal izateko. Mugimenduari segida emateko hurrengo hitzordua jarria dute: urtarrilaren 31. Data horren aurretik ere izango dira protestak; esaterako, findegietako langileek greba egunak antolatu dituzte.

Sindikatuen aspaldi ikusi gabeko batasunak isla izan zuen atzoko protesta egunean. Manifestazio jendetsuak izan ziren Frantziako hiri gehienetan; bi milioitik gora lagun manifestatu zirela esan zuten sindikatuek, eta kopurua 1,12 milioira murriztu zuen Poliziak. Bata zein bestea izan, jende asko izan zela onartu zuen Olivier Dussopt Lan ministroak: «Bagenekien mobilizazioa garrantzitsua izango zela, erretreta gai berezia delako».

Manifestari gehien Parisen bildu zen, 400.000 lagun, CGTren arabera. Han izan ziren Frantziako sindikatu nagusietako buruak, pozik mobilizazioak izandako erantzun zabalarekin. «Inkestetan irakurtzen dugunaren isla izan da mobilizazioa; hau da, herri honetako herritar gehienak erreformaren aurka daude», aldarrikatu zuen Phillippe Martinez CGTko idazkari nagusiak.

«Erakunde guztiak hemen gaude. Horrek erakusten du jendea sumindua dela», esan zuen Gaelle Martinez Solidaires sindikatuko idazkariak. «Erretiro ona nahi dugu, ez dugu erretretara hautsita iritsi nahi, nekatuta», Laurent Escure UNSAko buruak.

Manifestazioa, oro har, baketsua izan zen, baina izan ziren istilu txiki batzuk ere. Poliziak 38 lagun atxilotu zituen, arma zuriak eramateagatik eta txikizioak egiteagatik.

Ezkerreko alderdietako ordezkariek ere parte hartu zuten mobilizazioetan. Ez, ordea, eskuin muturreko RN Batasun Nazionaleko buruak, haiek ere erreformaren aurka izan arren.

Macron, irmo

Egun bakarreko protestak ez du Emmanuel Macron Frantziako presidentea gibelaraziko. Bartzelonan zela, amore emateko asmorik ez zuen azaldu Frantziako Errepublikako presidenteak. «Gobernuak erreformarekin jarraituko du, errespetuz, elkarrizketarako asmoarekin, baina irmotasunez eta ardura erakutsiz».

Protesten «legitimotasuna» onartuta ere, erreformaren izaera «demokratikoa» aldarrikatu du presidenteak, erretretaren adina gibelatzeko asmoa zuela iragarri baitzuen presidentetza hauteskundeetako kanpainan. «Gauzak esan egin behar dira hautaketa demokratikoak egiten direnean. Eta presidentetza hauteskundeetan eta legebiltzarrerakoetan gauzak oso argi esan ziren». Gobernuak bere erreforma aurkeztu aurretik sindikatuekin eta patronalekin negoziatu duela gaineratu du, eta orain diputatuen eta senatarien txanda da «proiektua aberasteko».

Lehen manifestazioa markagailu bat izan ohi da mugimendu sozial batek izanen duen indarra neurtzeko. Euria goitik behera ari zuen atzo goizean Baionan; hotza, haizea. Hala ere, 9.000 eta 10.000 jende artean bildu zen Frantziako Gobernuak egin nahi duen erretreten erreforma «injustu eta bortitza» gelditzeko asmoz. Azken urteetan ikusi diren mobilizaziorik jendetsuenetakoa. Deialdia ere araberakoa zen: CDFT, CGT, FO, CFE CGC, CFTC, UNSA, Solidaires eta FSU sindikatuek osatu dute intersindikala, LAB eta ELB ere batu dira Baionako mobilizaziora, eta ezkerreko alderdi nagusiek ere mobilizatzera deitua zuten. Helburu bera aipatzen zuten guziek: karrikako presioaren bidez gobernua gibel egitera behartzea.

Erreformaren bidez erretiroa hartzeko adina 64 urtera gibelatzea da Emmanuel Macron Frantziako presidentearen asmoa, baina langile gehienek hori baino gehiago egin beharko dute pentsio osoa lortzeko 43,5 urte sari beharko direlako. Hori da Christophe Briseren kasua. 53 urte ditu, eta ekoizpen arloan lan egiten du Angeluko (Lapurdi) Dassault enpresan. Gaur egun, 62 urterekin hartuko luke erretiroa; erreformarekin 65 urte arte itxaron beharko duela erran du. «Berrogeita hamar urteko gibelapen soziala da, onartezina da», salatu du.

Frantziako Gobernuaren hitzetan, gaur egungo erretreten sistema defizitarioa izanen da hemendik urte batzuetara. Horrek justifikatzen du erreforma egiteko beharra. «Kutxa ez da hutsa, ez da zilorik. Ez zen batere presarik halako erreforma bat egiteko», Jean Pierre Etxeberri CFDTko kidearen hitzetan.

Ildo beretik jo du Argitxu Dufau LAB sindikatuko Ipar Euskal Herriko koordinatzaileak ere: «Langileei eskatzen diete beti faktura pagatzeko, alta, aberatsak ez dira nehoiz hain aberatsak izan. Erretretak pagatzeko dirua bada. Dagoen sistema bizirik da, eta osasuntsua da». Haren iritziz, erreformak ez du arrazoibide ekonomikorik. «Bere ideologia liberal eta kapitalistari erantzuten dioten helburu politikoak bete nahi ditu Macronek».

Haserre mintzatu da Peio Dufau trenbideetako langile eta CGTko kidea ere. Azken urteetan, behin baino gehiagotan mobilizatu dira erretreten harira; 2020an, ordura arte zuten erregimen berezia kendu zieten trenbideetako langileei. Erreforma honen bidez, erregimen berezi gehienak ezabatu nahi ditu Frantziako Gobernuak. «Erreforma honekin denek gehiago lan egin beharko dugu, diru gutxiago irabazteko. Haserrea orokorra da. Dirua bada, gero eta gehiago batzuentzat; baina, jende xumeenentzat murriztu nahi dute».

Irautea da gakoa

Sindikatuen batasuna da atzo abiatu zen mugimendu sozialaren berritasunetako bat. Aspaldi ez ziren CGTko eta CFDTko banderak elkarren ondoan ikusi. «Erreformak banaka aztertzen ditugu, eta hau bereziki bortitza da. Onartezina da», esplikatu zuen atzo CFDTko Etxeberrik. «Negoziazioak biziki gaizki pasatu dira, egin duten gauza bakarra izan da jadanik hartua zuten erabakia jakinaraztea. Hori ez da negoziazio bat. Horregatik erabaki dugu karrikara jaustea».

Peio Dufauren hitzetan, «aspaldi» ez zuen «hainbeste» jende ikusi Baionako karriketan. «Frantziako Gobernua oztopatu nahi badugu, mobilizazioa azkarra izan beharko da». Ikusteko dago zer bilakaera hartzen duen ondoko asteetan, bereziki sektore jakin batzuetan: garraioak, energia… aitzineko erreformen kontrako mugimenduetan horiek mobilizatu dira gehien.

Argitxu Dufauren ustez, «borroka molde berriak» ere asmatu beharko dituzte.«Badakigu greba egitea gure tresna garrantzitsua bada ere lansariak oso apalak direla eta gero eta zailagoa dela. Nahitara egina da hori. Gure ustez, mobilizazio dinamikak segitu behar du, eta borroka osagarri batzuk ere asmatu beharko ditugu».

Baionan 10:30ean abiatuko da manifestazioa, Lan Burtsaren eraikinetik. Greba deialdiak garraio zerbitzuetan eta hezkuntzan eragin handia izatea espero dute sindikatuek. Erretreta 62 urtetik 64ra atzeratzea proposatu du, besteak beste, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak.