Bizkaiko egoitzetako langileek Aldundiaren “axolagabekeria” salatu eta greba hasi dute. ELA sindikatuak zazpi greba egun deitu ditu, eta “gatazka areagotu” egingo dela iragarri du, patronalak eta Aldundiak negoziatu ezean.

Osakidetzako Transfusio eta Giza Ehunen Zentroko langileek “soldata arrakala” salatu dute Bilbon. Bizkaiko hiriburuan manifestatu dira, eta abenduaren 20tik 23ra bitartean lau greba-egun egingo dituztela iragarri dute.

Tapiak Ulmaren eta Oronaren erabaki “sendoa” errespetatzen du, baina Mondragon “indartsu” dagoela uste du. Sailburuak berretsi du lan egiten jarraitu beharra dagoela “munduan oso ezaguna eta miretsia” den industria kooperatiben ereduari eusteko.

BRUSELA. Hamazazpi hilabeteko etengabeko igoeraren ondoren, Euroguneko inflazio tasak behera egin zuen azaroan. Urriko %10,6ko tasatik %10,1era jaitsi zen; hala ere, Eurostatek aste hasieran aurreraturikoa baino hamarreko bat gutxiago da. Europako Batasuneko herrialde guztiak kontuan hartuz gero, inflazioa %11,1ekoa izan zen. Eremu geografiko horretan ere behera egin zuen, urriko datua %11,5ekoa izan baitzen.

Europako Banku Zentralak inflazioa jaisteko harturiko neurriak eragina izaten hasi direla dirudi. Eurostatek merkatu ezberdinetako prezioen bilakaera aztertu du, eta ia guztietan jaitsi dira. Energiarenean, esaterako, prezioen igoera %34,9koa izan zen azaroan, urrikoa baino sei puntu eta erdi txikiagoa. Elikagaien garestitzea ere apaldu egin zen: %15,5etik %13,8ra. Europako Batasuneko herrialdeen inflazioari erreparatuz, Hungariak du altuena (%23,1); baxuena, berriz, Espainiak (%6,7).

ELAk salatu du enpresa batean lan erregulazio bat egiteko Lan Ikuskaritzaren oniritzia behar izateak ez duela «funtsezko aldaketarik ekarriko» kaleratzeetan. Sindikatuak azaldu du ikuskariek egun ere hainbat erregulazio gainbegiratzen dituztela eta haiek derrigorrezko bihurtzeak ez duela eraginik izango. Izan ere, haren arabera, ikerlariek ez dituzte sakoneko arrazoiak aztertzen, eta, ondorioz, txostenek ez dute balio izaten epaileen iritzia aldatzeko.

ELAren ustez, Espainiako Gobernuko alderdiek EH Bildurekin adostutako Enplegu Legeari buruzko zuzenketa «ezin da garaipentzat hartu». Sindikatuak bere iritzia plazaratu du ohar bidez, eta erabakiaren analisi zorrotza egin du. «Ikuskariak ez dira langileen aldekoagoak epaileak baino, eta haien parte hartzeak ez du berme gehigarririk ematen», nabarmendu du.

Sindikatuaren arabera, azken hilabeteetan ikusitako ikuskarien txostenetan oinarritzen du iritzi hori, eta Novaltiako botika enpresako eta Vulcanizados Zuloaga lantegiko langileen grebak aipatu ditu eredu gisa. Enpresa horietako grebalari gehienak ELAko afiliatuak dira. «Greba horietan grebalarien eskubideak etengabe urratu dira, eta lan ikuskariek ez dute ezer egin. Eta, egin izan dutenean, enpresaren alde egin izan dute», salatu du.

Ikuskarien lanari gabezia handiak ikusten dizkie ELAk. Horien artean nabarmenena da lan erregulazioak ikuskatzean ez dituztela sakoneko arrazoiak aztertzen. Are gehiago, ikuskari gabezia ere kontuan hartu beharreko beste aldagai bat dela iritzi dio: «Ikuskari kopurua handitu ezean, Ikuskaritzak ez du baliabiderik hamabost eguneko epean ganorazko txostenak egiteko». Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan Jaurlaritzaren menpeko ikuskariek egingo dituzte txosten horiek; Nafarroan, berriz, Espainiako Gobernukoek dute eskuduntza.

Arazoaren muina 2012ko lan erreforma ez indargabetu izana da, ELAren iritziz, eta pauso hori emateko eskatu dio Espainiako Gobernuari. Erreforma onartu zenetik enpresariek ez dute Lan Agintaritzaren beharrik erregulazioak egiteko. Era berean, kaleratzeak egiteko arrazoiak asko ugaritu ziren, «baita mozkinak dituzten enpresentzat ere». Sindikatuak azaldu du bi aldagai horiek berdin jarraituko dutela. Era berean, nabarmendu du CEOE patronalak zuzenketa kritikatu izanak ez duela on bihurtzen.

Eusko Jaurlaritza: “Jarduera kooperatiboak indartsu izaten jarraituko du Euskadin”

Mondragonek “elkartasuna eta lankidetza” areagotuko ditu, aurrerantzean, Ulmak eta Oronak Korporazioa utzita. Mondragon Korporazioak berretsi du “erabat” errespetatzen dituela bi kooperatibek hartutako erabakiak.

Ulmako eta Oronako bazkideek Mondragonetik ateratzea erabaki dute. Ulmako bazkideen % 80k eta Oronako bazkideen % 72k baiezkoa eman dute Mondragon Korporaziotik ateratzeari, ostiralean egindako batzarretan.

Egun bakarrekoa izan behar zuen 2022. urteko azken Europar Kontseiluak, eta xede hori behintzat bete zuten atzo Batasuneko buruzagiek. Egia da, era berean, gai arantzatsuenak eta erabaki pisuenak atzeratu egin zituztela, ekonomiaren alorrean behintzat.

Besteak beste, atzo berriz ere agerian geratu zen herrialde nagusien artean banaketa handia dagoela oraindik, ikusteko nola erantzun Joe Bidenen plan berdean jasotakoei.

Urtarrilean AEBetan indarrean jarriko den Inflazioa Txikitzeko Legearen arabera, Washingtonek ia 370.000 milioi euro gastatuko ditu bere industria laguntzeko energia trantsizioan. Eta, besteak beste, legeak laguntza berezi bat jasotzen du, 7.500 dolarrekoa, auto elektrikoa erosten duten estatubatuarrentzat, baina autoak Ipar Amerikan egindakoa izan behar du. Buy American politika horrek (erosi Amerikakoa), hasieran, AEBetan ekoitzitako auto elektrikoak soilik aipatzen zituen, baina Kanadan eta Mexikon egindakoak ere sartu dira, herrialdeak kexatu egin zirelako.

Aldiz, Europatik egindako kexei berriz ez die men egin Bidenek, Batasuneko herrialdeen haserrerako. Frantzia da gogorren agertu diren herrialdeetako bat, eta Emmanuel Macronek atzo bertan berretsi zuen aldaketak egiteko beharra eta xede horretarako Europa mailako funts bateratu baten aldeko mezua. «Azkarrago joan behar dugu, arauak sinpletu, erantzun makroekonomiko bat eman, eta estatubatuarrek egin duten eginahalaren pare jartzeko laguntza maila izan, estatu mailan eta Europan».

Eztabaida funts bateratuaz

Europa mailako laguntza da, hain zuzen, AEBei erantzunez Europa berriz industrializatzeko politikak adosteko zailtasun handienetakoa. Alemaniak eta Herbehereek ez dute begi onez ikusten industria politikarako funts bateratu bat sortzea, baina, aldi berean, beren herrialdeetan laguntza plan handiak onartzen ari dira, beren gihar finantzario handiagoari esker.

Atzo, herrialdeek erabaki zuten Europako Batzordeari eskatzea proposamenak egiteko «Europaren oinarri ekonomiko, industrial eta teknologikoa babesteko». 2023ko urtarril bukaerarako aurkeztu beharko lirateke proposamen horiek, eta otsailaren 9-10erako hitzartu duten kontseilu berezian aztertuko dira.

Edonola ere, Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak joan den asteazkenean herrialdeei bidalitako gutunean jada agertu zuen plan baten zirriborroa, funts bateratu baten ideia jasotzen zuena. Besteak beste, teknologia berdeetarako, energia berriztagarrietarako eta karbonogabetzerako laguntza publikoak erraztea proposatu zuen Von der Leyenek, eta horiek «subiranotasun funts» batekin osatzea, zeina uda aurretik aurkeztuko litzatekeen.

«Moteltze handi batekin ari gara amaitzen aurtengo urtea, eta, hurrengoan, joera hori areagotu egingo da. Hala ere, euskal ekonomia ez da atzeraldian sartuko». Jose Ignacio Zudaire Bilboko Merkataritza Ganberako presidenteak hobetu egin ditu erakunde horrek aurtengo uztailean 2023rako eginiko iragarpenak. Horrek, baina, ez du esan nahi baikorra denik: «Enpresen artean zuhurtzia da nagusi». Ganberaren kalkuluen arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomia %4,3 handituko da aurten, eta %2,1 2023an. Datu hori apalagoa izango da Bizkaian, %1,8 haziko dela iragarri baitute.

Gabonen bueltan, ekonomia erakundeek eta bankuek kristalezko bola ateratzen dute. Hainbat iturri kontsultatu, eta haien iragarpenak ezagutarazten dituzte. Ganberak, esaterako, kide diren enpresei eginiko inkesten emaitzekin gurutzatzen ditu. «Munduko ekonomia moteltzen ari da, are gehiago herrialde garatuetan, eta euskal ekonomia ez da salbuespena. Hala ere, gure iragarpenak Europakoak baino hobeak dira. Eurogunean %0,5eko hazkundea espero da, eta baliteke herrialderen bat atzeraldian sartzea», azaldu du Zudairek.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ekonomia %5,6 handitu zen iaz, pandemia osteko susperraldiaren ondoren. Ganberaren ustez, 2024. urtera arte itxaron beharko du berriz ere giro baikorrean murgiltzeko. «2023a ez da urte erraza izango», ohartarazi du: «Urte osoa beharko dugu burua altxatzeko, eta ez da gure iritzia bakarrik: enpresen %59k aurreikuspen ezkorra egin dute». Zerbitzuen sektoreko enpresak dira ezkorrenak, eta Zudairek azaldu du beldur horren zergatia: «Kontsumoa jaitsiko den beldur dira; egoera zaila ikusten dute. Jendeak gutxiago kontsumituko duela uste dute. Hain zuzen ere, merkataritzak balantze negatiboa izan du aurten».

Ganberak uste du hurrengo urtean inflazioak altu jarraituko duela, eta, ondorioz, zail ikusten dute interes tasak jaistea. Horiek horrela, Bizkaiko enpresen %23k onartu dute maileguak lortzeko arazoen beldur direla. Horren harira, onartu du inbertsio egitasmo batzuei eragin diela dagoeneko: «Enpresek ez dituzte bertan behera utzi, baina bai atzeratu. Egia da finantza erakundeen baldintzek ez dutela mesederik egiten». Siderurgia enpresek nozitu dituzte zailtasunik handienak.

Langabeziari dagokionez, Bizkaiko gaur egungo tasa %9,6 da —%8,3 da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan—, eta nabarmendu du 2019an, pandemiaren aurretik, datu hori %10,58 zela. Era berean, azaldu du urte hartan 490.000 langile zeudela izena emanda Gizarte Segurantzan, eta orain 498.000 direla.

Egonkortasuna enpleguan

Hurrengo urterako ez du aldaketa handirik espero enpleguan: «Bizkaiko enpresen %80,5ek uste dute langile kopuruari eutsiko diotela. Iragarpenetan zuhurrak izan daitezke, baina ez dirudi erabaki drastikorik egongo denik». Datua borobiltzearren, %9,7k langile kopurua handitzea espero dute, eta %9,8k murriztea. Arlo horretan, nabarmentzekoa da lurraldeko eraikuntza enpresen ezkortasuna, lautik batek uste baitu langile kopurua murriztu beharko duela 2023an (%25,1).