Europako Batzordeak iragarri du Europar Batasuna atzeraldian sartuko dela neguan. EBren Ekonomia komisarioaren arabera, “EBko ekonomia une mugarri batean dago”. Hirugarren hiruhilekoan ekonomiak indarra galdu duela gaineratu du, eta datuek atzerakada aurreikusten dutela.

Osakidetzak argudiatu du hobetzeko “ebidentzia zientifikoa” dagoela bihotzeko kirurgia Gurutzetara eramateko. Osasun Sailak uste du prozedura konplexuetan, hala nola bihotzeko kirurgian, artatutako pazienteen bolumen handiagoarekin emaitzak hobetu egiten direla.

Erreketa motorren kutsadura gutxitzeko bidean beste pauso bat eman du Bruselak. Europako Batzordeak atzo aurkeztu zuen Euro 7 isurien inguruko arau berriaren proposamena, eta hartu dituzten erabakiek hautsa harrotu zuten autoaren industrian. Batzordearen esanetan, ibilgailu guztiek aire kutsatzaile gutxiago isuri behar lituzkete, eta, horregatik, Euro 7 proposamenak zuzenean eragingo die autoei, furgonetei, kamioiei, autobusei eta baita auto elektrikoei ere.

Bruselaren arau sortak kezka sortu die autoaren industriako fabrikatzaileei. Acea Ibilgailuen Fabrikazioaren Europako Elkartearen arabera, Batzordeak iragarritako neurriek «geldotu» egin dezakete zero isuriko ibilgailuetarako trantsizioa. Euro 7ak gehiago mugatu ditu ibilgailuen isuriak, baina fabrikatzaileen ustez, egun merkatuan dauden ibilgailuenak «ia neurrigaitzak» dira dagoeneko. Halaber, iritzi diote mugaketek ingurumenean eragin dezaketen hobekuntza baino handiagoa izango dela arau berrietara egokitzeko kostua. Martin Lundstedt (Volvo) ACEAko ibilgailu komertzialen presidentearen arabera, airearen kalitatea hobetzeko, eraginkorragoa litzateke «zero isuriko ibilgailuen inbertsioak lehenestea».

Isuririk ez egotea helburu

Azken kutsadura arauarekin alderatuta, Batzordeak ez ditu aldaketa zorrotzegiak iragarri, baina orain arte indarrean jarritakoak estutu ditu. Nitrogeno oxidoa, karbono monoxidoa, partikulak, hidrokarburoak, metanoa eta amoniakoa dira Euro 6ak 2015az geroztik mugatu zituen kutsatzaileak. Arau berriarekin, kamioiek eta autobusek isurtzen dituzten gas kantzerigenoak eta oxido nitrosoa ere erregulatuko dituzte.

Are, ibilgailuen isuriak erregulatzeko orokortasunera jo dute proposamen berrian. Euro 6 arauak autoaren araberako mugak ezarri zituen. Esaterako, gasolinazko autoek ezin zezaketen 60 mg/km nitrogeno oxidoaren muga gainditu, eta gasolio bidezko autoek, berriz, 80 mg/km-ko muga zuten. Euro 7ak, ordea, 60 mg/km-ra mugatzen du era guztietako autoen nitrogeno oxidoaren isuria. Kamioiei eta autobusei dagokienez, estutu egin dituzte orain arte ezarritako isurien mugak.

Horiez gain, arau berriak mugatu egingo ditu auto elektrikoen isuriak, eta pneumatikoek eta balaztek eragindako kutsadura mugatuko dute. Ibilgailuen barruan egongo diren sentsoreen bitartez kalkulatuko dituzte isuriak. Batzordearen esanetan, horrek «aldizkako kontrol teknikoak erraztuko ditu».

Auto arinen eta furgoneten kasuan, 2025eko uztailean jarriko da indarrean Euro 7 araua, eta ibilgailu astunen kasuan, berriz, bi urte beranduago, 2027ko uztailean. Fabrikatzaileen ustez, baina, araua betetzeko egokitu beharko dituzten ibilgailu kopurua kontuan hartuta, Batzordeak proposatutako datak «ez dira errealak».

Askatasunik gabe eta baztertuta. Hala ikusten du bere burua Ulmak Mondragon korporazioaren barruan. Oñatiko (Gipuzkoa) kooperatiba taldeak uste du korporazioak entzungor egiten diela bere eskakizunei, eta, beraz, bide propioari ekin beste aukerarik ez duela azaldu die bazkideei egunotan egiten ari diren batzarretan. Bazkideei proposatu die Gabonen aurretik bozkatzea Arrasateko kooperatiben saretik irteteko aukera.

Izan ere, korporazioaren egungo kudeaketa ereduarekin, Ulmak arriskuan ikusten ditu bere nortasuna eta etorkizuna. Horren adibidetzat jarri du datorren astean Mondragonek egin asmo duen urteroko kongresua. Laboral Kutxak korporazioarekin dituen harreman ekonomikoei buruzko txosten bat bozkatuko dute. Txostenak jasotzen du egokitu egingo direla finantza erakundeak kooperatiben arteko funtsean egin beharreko ekarpenak, etorkizuneko arazoak eragozteko.

Proposamenak «aldaketa garrantzitsuak» jasotzen ditu, Ulmak langileei azaldu dienez, baina ez dute argitu nola eragingo dion Oñatiko kooperatiba taldeari. Edonola ere, ez Ulma, ez Orona ez datoz bat txostenarekin. Are gehiago, bazkideei azaldu die Mondragonek ez duela eztabaidatu nahi izan edukiaren inguruan, eta ez dituela haien iritziak entzun. Prozesua azkarregi egin izana ere egotzi diote korporazioari, jakinda aski denbora izan duela horretarako.

Haustura handi bat eragin du horrek bi kooperatiben eta korporazioaren artean, eta lehendik zabalik zegoen arrakala are gehiago handitu du; izan ere, lehendik datoz desadostasunak. Ez ziren ados jarri diru kontuetan, esaterako, 2016an, Fagor Etxetresnen porrotaren ondoren egin zuten berregituraketa prozesuan. Orduko hartan, Ulmak eta Oronak erabaki zuten ez parte hartzea enpresen arteko elkartasun funtsean, eta funts propioak lehenetsi zituzten.

Ulmari dagokionez, hala ere, Mondragonekin izan duen harremana gorabehera handikoa izan da hasieratik. 1990eko hamarkadaren hasieran, talde kooperatibo propioa izatea lehenetsi zuen, eta korporazioan ez sartzea erabaki zuen; 2002an batu zen kooperatiben sarera, eta dibisio propioa izan du ordutik, nahiz eta taldea negozio eredu erabat desberdineko enpresek osatzen duten (eraikuntza, packaging-a, forjaketa, logistika…). Eredu propioa landu du hasieratik, eta bereizgarritasun hori ez galtzea ere bada Oñatiko kooperatibaren beste argudioetako bat.

Mondragonentzat, aitzakiak

Kudeaketa ereduen inguruko arrazoiak ezagun zaizkio korporazioari. 2008an Irizarrek eta Ampok Mondragonetik ateratzea erabaki zutenean ere, antzeko arrazoiak erabili zituzten. Kudeaketa eredu desberdina zutela argudiatu zuten bi kooperatibek, eta kexu azaldu ziren erabakiak hartzeko arintasun falta zutelako. Korporazio barruan dibisio propio bat ere osatu zuten biek, eredu propioa zela eta: Goikide. Baina eredu horretan sakontzeko nahiak desadostasunak sortu zituen korporazioaren barruan, eta horregatik erabaki zuten korporaziotik ateratzea, besteak beste.

Horregatik, hain zuzen, Mondragonek uste du kudeaketa ereduarena eta kongresuko txostenarena aitzakiak baino ez direla; finean, bi kooperatibek zera eskatzen baitute: beste harreman bat izatea korporazioarekin, egungoaren aldean askoz ere malguagoa izango dena, eta desberdina gainerako negozioek dutenarekin alderatuta.

Izan ere, korporazioko iturriek BERRIAri jakinarazi diotenez, datorren astearteko kongresua azken urteetako «sinpleena» izango da; bertan erabakiko dena gauza «tekniko bat» izango da, eta ez die zuzenean eragingo bi kooperatibei. Gainera, kooperatiba guztien eta korporazioko organoen oniritzia jaso ondoren eztabaidatu eta bozkatuko dute.

Iturri horien arabera, korporazioak ez du Ulmaren eta Oronaren asmoen berri jaso oraindik, ez behintzat «modu ofizialean». Eta kongresuan ere ez dute gaia hizpide izango. Hala ere, bi kooperatibek Arrasateko sarearen barruan segitzea nahiko luke korporazioak, eta hala izateko lanean ari dira. Hori bai, ezinbesteko baldintza da kooperatiben arteko harreman moduak eta korporazioko organoen erabakiak errespetatzea.

Hain zuzen, Mondragonek dio 2016ko kongresuaz geroztik kooperatibak «burujabe eta autonomo» ideia hartu zutela ildo nagusitzat; jarduteko eta kudeatzeko modu berriak onartu zituztela. Korporazioaren egitura ere moldatu zutela, dibisioei garrantzi handiagoa emanda, eta harrezkero egitura soilagoa duela taldeak. Ulmak eta Oronak ere hala izatea erabaki zutela gogoratu du Mondragonek.

Oraindik dekretua ekarpenak jasotzeko eta osatzeko fasean badago ere, prestatzen ari diren zirriborroak hala jasotzen du.

Siemens Gamesak 940 milioi euroko galerekin amaitu du urte fiskala (2021eko urritik 2022ko irailera), iazko epe berean baino % 50 gehiago.

70.000 euroko isuna jarri diote UPSri hartzailearen baimenik gabe bizilagun bati pakete bat entregatzeagatik

Bizkaiko metaleko sindikatuak “azkeneraino” joango dira FVEMek “immobilismoan” jarraitzen badu

Eusko Jaurlaritza eta oposizioko taldeak, Vox izan ezik, gaur hasi dira 2023ko aurrekontu proiektua negoziatzen. Elkarri entzuteko eta hitz egiteko borondatea erakutsi badute ere, kontuen edukiari dagokionez, jarrerak urrunduta eseri dira mahaian.

Estutu bai, baina ito ez. Horrela uler daiteke Europako Batzordearen jarrera auto industriarekiko. Helmuga nagusia 2035. urtean jarri du, urte horretatik aurrera autogileek debekatua izango dutelako Europako Batasunean gasolina edo gasolioa erretzen duen motordun auto berriak saltzea. Horrako bidean, tarteko helmuga batean, erreketa motorren kutsadura gutxitzeko urratsetan epel jokatzea erabaki du Bruselak, eta Euro 7 arau berrian ez du oso helburu zorrotzik jarriko.

Atzerapen handiarekin, litekeena da Europako Batzordeak gaur aurkeztea Euro 7 isurketa arau berriari buruzko proposamena. Azken hitza, ordea, ez da harena izango, Europako Parlamentuarena baizik, eta ez da baztertu behar parlamentariek legea zorroztea, gutxiago eragin ohi dielako industriaren presioak.

Hedabide batzuek aurreratu dutenez, autoei dagokienez, arau berria Euro 6aren oso antzekoa izango da. 2015az geroztik dago indarrean Euro 6, eta, haren arabera, gasolinazko motor batek gehienez gramo bat CO2 isur dezake kilometroko, eta 0,5 gramo diesel motor batek. NOx beste gas kutsagarriari dagokionez, dieselak gehienez 0,08 gramo isur ditzake, eta 0,06 gasolinak.

Kopuru horietan aldaketak ez egiteak esan nahi du autogileek ez dituztela beren erreketa motorrak eguneratu beharko, eta inbertsioak gorde ahal izango dituztela beren ekoizpen kate osoa auto elektrikoetara moldatzeko. Berri ona da hori auto industriarentzat, «inbertsio benetan garrantzitsuetan distrakziorik ez izateko», haietako batek Politico-ri aitortu dionez.

Berria ez da hain ona autoen kutsadura arnasten duten herritarrentzat; airearen hobekuntza soilik etorriko da auto elektrikoek errekuntzakoak ordezkatzen badituzte. Europako Ingurumen Agentziaren datuen arabera, 2019an 307.000 lagun hil ziren partikula horiek arnasturik, eta beste 40.000 NOx arnasturik.

Aldaketa arin batzuk bai izango dira, ordea. Horrela, galgek eragiten dituzten partikulak gutxitu egin beharko dituzte ibilgailuek. Erreketa autoei ez ezik, auto elektrikoei ere eragingo die arau horrek, horietan ez baita bi sistemen arteko alderik. Gainera, Batzordeak agindu du aurrerantzean zorrotzago kontrolatuko dutela autoen gas kutsagarrien benetako isuria. Euro 7 araua 2025ean da indarrean jartzekoa, baina galgen partikulei dagokien atala 2035 arte ez da indarrean izango.

Kamioiei, autobusei eta motorrei dagokienez, ordea, EBk isuri txikiagoak eskatzea espero da. Hiru ibilgailu horiei ez die eragiten 2035etik aurrerako erreketa motorren debekuak, haien elektrifikazioa zailagoa delako eta motelago doalako.

1993an mugatu zituen lehen aldiz Europako Batasunak ibilgailuen gas kutsagarrien isuriak, eta orduz gero beste bost arau egin ditu, denak aurrekoak baino pixka bat zorrotzagoak. Auto industriak gogo txarrez hartu ditu arauak, baina kexuak kexu, bete egin ditu.

Debekua bera, auzitan

Euro 7 ez gogortzeak agian eragingo du atzeratu egingo direla errekuntza motorreko auto gehiago ez egiteko erabakiak, eta ez da baztertu behar batzuek 2034 arte itxarotea. Baina azken datu hori bera ezbaian jar daitekeela onartu berri du Thierry Breton EBko Merkatu komisarioak. Elkarrizketa batean, gogorarazi du onartu berri duen legearen atal batean aipatzen dela debekua 2026an aztertuko dutela, egingarria ote den ikusteko.