Duela 14 egun AHTko lanetan, Tafallan, oso larri zauritutako behargina hil egin da

Las medidas fiscales del Gobierno Vasco y las diputaciones para hacer frente a la crisis económica. Entre otras medidas, las instituciones vascas aplicarán una deflactación del 4 % en todos los tramos de la tarifa del IRPF para mitigas los efectos de la inflación.

Kutxabankek 163,2 milioiko etekina lortu du urteko lehen seihilekoan, 2021ean baino % 30 gehiago

Zerga berriak kargak ezarriko ditu energia-salmenten % 1,2an eta banku-marjinaren % 4,8an. Ordainketak ezin izango dira sozietateen gaineko zergan kendu, edo bezeroei aplikatu.

Urteko lehen erdian 19.545 lan istripu zenbatu ditu Osalanek Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Iazko aldi berarekin konparatuz, %16,3 ugaritu dira. Horietatik 18.500dik gora istripu arinak izan dira; 128, berriz, larriak. Era berean, larriki zauritutakoen kopuruak ere gora egin du. Zehazki, %62 handitu da —79 izan ziren iaz, eta 128 aurten—.

Sektoreak ere badu zerikusia lan istripuen kopuruan: gehienak zerbitzuetan atzeman ditu Osalanek (8.818); ondoren, industrian (5.442), eraikuntzan (2.129), eta nekazaritzan, abeltzaintzan eta arrantzan (300).

Proportzioan, ordea, datuek beste joera bat erakusten dute. Mila langileko gaixo agiri gehienak eraikuntzan eman dira (37). Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (33,04) eta industria (33,01) ere hurbil ibili dira; zerbitzuetan, berriz, mila langileko 12,3.

Gainera, urteko lehen seihilekoan 806 gaixo agiri eman dira laneko gaixotasunengatik, iaz baino %3,2 gehiago.

Hildakoei dagokienez, 45 dira Euskal Herrian lanean ari zirela bizitza galdu duten beharginak, betiere LAB sindikatuak egiten duen zenbaketaren arabera.

Iberdrolak 2.075 milioi euroren irabaziak izan ditu aurtengo lehen sei hilabeteetan, iaz epe berean irabazi baino %36 gehiago. Multinazional osoaren zenbakiak dira, eta, enpresaren arabera, herrialde guztietan handitu ditu mozkinak, Espainian izan ezik. Han sartzen du Iberdrolak Hego Euskal Herriko bere negozio eremua. Alde horretatik, Ignacio Sanchez Galan konpainiako presidenteak ukatu egin du «ezohiko irabaziak» izan dituztela energia krisiarengatik. «Nik dakidala, Europan, gasa eta petrolioa saltzen duten energia konpainiak ari dira irabaziak eskuratzen, ez konpainia elektriko integratuak. Guk ez dugu ezohiko irabazirik izan», zehaztu du.

Galanen hitzek helburu garbi bat dute, Espainiako Gobernuak konpainia elektrikoei ezarri nahi dien zerga berria auzitan jartzea, eta nabarmendu du elektrikoen eta erregai fosilen kasua «ez dela berbera». Izan ere, Espainian lorturiko irabaziek %26 egin dute behera. Iberdrolak azaldu duenez, «aurrez zehazturiko tarifek» eragotzi dute energiaren prezioaren garestitzea bere osotasunean eramatea fakturetara. Espainiako Gobernuak zerga berezi bat onartu zuen energia enpresentzat eta bankuentzat duela bi aste. Energiaren garestitzeak eragindako ezohiko irabaziak zorpetzea da haren helburua.

Baina Iberdrola mundu osoan lan egiten duen enpresa bat da, eta negozio emaitza orokorrak oso onak izan dira. 2.075 milioi euro irabazi ditu, konpainiaren arabera, AEBetako, Erresuma Batuko eta Brasilgo negozioei esker. Bigarren seihilekorako aurreikuspenak ere onak dira, eta kopuru horiek errepikatzea espero du, 4.000 eta 4.200 milioi euro arteko irabaziekin.

Eta horietatik zenbat irabazi zituen Espainian? 953 milioi euro, mozkin guztien %45. Egia da iazko seihilekoan irabazitako 1.113 milioi euroak baino kopuru apalagoa dela, baina datu horiei entresaka egin behar zaie. Izan ere, Espainiako jaitsiera distribuzio sareen arloan izandako beherakadak eragin du: 414 milioitik 249 irabaztera igaro da. Bezeroak eta elektrizitate ekoizpen arloari erreparatuz gero, berriz, aurtengo sei hilekoan iazkoan baino gehiago irabazi du: 704 milioi euro guztira, iaz baino bost milioi gehiago.

Hornikuntza handia

Datu onei esker, %6,4 irabazi gehiago banatu ditu akziodunen artean —0,449 euro akzioko—. Konpainiak 24.430 milioi euroren diru sarrerak izan zituen, iaz baino 5.578 gehiago, eta 14.500 erabili zituen hornikuntzarako. Azken arlo horretan ere jauzi handia egin du, iazko lehen seihilekoan 10.246 milioi euro jarri baitzituen hornikuntzarako.

Konpainiaren arabera, 25.000 milioi euroko likidezia du, eta 41.000 milioi euro zor ditu eskaturiko maileguengatik. Horietatik %75ek interes tipo finkoa dute. Zergei dagokienez, Iberdrolak 7.836 milioi euro ordaindu ditu 30 herrialdetan, eta horietatik 3.469 milioi Hego Euskal Herriko eta Espainiako ogasunek jaso dituzte.

Inbertsioen arloan, konpainiak 4.741 milioi euroren inbertsioak egin ditu lehen seihilekoan, eta %90 energia berriztagarrietarako eta sareen modernizaziorako jarri ditu. Iberdrola, halaber, lasai dago Ukrainako gerrarekin, zehaztu duenez, Iberdrolak ez duelako ez gasik, ez petroliorik inportatzen Errusiatik. Galanek, halaber, nabarmendu du petrolio eta gas konpainiak direla krisi honekin gehien aberasten ari direnak. «Europan kontsumitzen den energiaren %75 petrolio eta gasaren bitartez lortzen da. %25 baino ez da argindarra, eta, gainera, gasa erabiltzen da argindar horren zati bat ekoizteko».

Euskotrenek irailaren 1etik aplikatuko du % 50eko deskontua tren, tranbia eta funikular zerbitzuetan

Airbusek Euskadin I+G+bko jarduerak garatzeko aukera aztertuko du. Eusko Jaurlaritzak eta Airbus konpainiak tokiko ekoizpen-egitura indartzeko elkarlanean jarduteko konpromisoa hartu dute, eraldaketa teknologiko-digitalean eta energetiko-klimatikoan oinarrituta.

Iberdrolak markak hautsi eta 2.075 milioi euroko irabazi garbia izan du. Irabaziak nazioarteko negozioek bultzatu dituzte, bereziki Estatu Batuetan, Brasilen eta Erresuma Batuan egindako inbertsioen hazkunde handiak. Espainian, berriz, irabazi garbiak %26ko jaitsiera izan du.

Ipar Euskal Herrian mila bat lanpostu betetzekoak dira eraikuntzaren eta herri lanen sektorean, Eraikuntzako Federazioko idazkari nagusi Laurent Bourguignonek baieztaturik. Frantzia osoan ere, artisau eskasiaren joera argia da: Insee Frantziako Estatistika Institutuaren arabera, hamar langile baino gehiagoko eraikuntza enpresen %80k ezin dituzte behar profilak errekrutatu. Alta, ofizialeen sektoreak jende anitz bilatzen du. Erraterako, 2018. urtean, sektoreak 30.000 lanpostu inguru sortu zituen, aurrekoan baino %2,8 gehiago, eta enpresek ez zuten aski langilerik aurkitu.

Urte askoan artisautzaren arloko lanbideek sona eta balioa galdu dutela ematen du, eta, larrialdi egoera dela eta, geroz eta ikasle gutxiagok hartzen dute sektore horren bidea. Eskaera, ordea, beti gora doa, eta errekrutatzeko aukera, aldiz, beheiti. Langile eskasia ikusita, hainbat enpresak batzea erabaki dute, aterabide baten aurkitzeko xedearekin.

Izan ere, Eraikuntzako Federazioaren kide diren enpresa zenbaitek ikasleek ofiziale lanbideekiko duten ikuspuntua aldatzeko apustua egin dute. Xan Kurutxarri Zurlan enpresako zurginetariko bat da, eta proiektu horretan buru-belarri sartu da. Beste kideekin batera, kolegioz kolegio ibili da, bere lanbideaz eta ematen dituen posibilitateez hitz egiteko. Haren irudiko, «ofiziale eskasia aspaldi hasi da, kolegioko ikasle gehienak formakuntza orokorretara bideratzen direlako, CAP eta eskuzko lanetara bideratu ordez». Haien desmartxa arazo horretatik abiatu dela dio.

Fama txarra hautsi

Alde batetik, lanbidearen fama txarra hautsi beharrekoa dela uste du: «Anitz bortxatu beharra, lanjera, eta euripean lan egitea, hotzean». Alta, lanbidea anitz aldatu dela azpimarratu du, eta anitz aldatzen jarraituko duela ere; orduan, alde onak erakusten saiatzen dira.

Besteak beste, «gaur egun numerikoa arrunt sartua da, asteburuetan ez da lanik egiten, eta astean zehar 17:00etan bukatzen da». Bestalde, ikasleei azaldu nahi diete «ez dela nota txarrak dituztenentzako egina», bide profesionalek lanbide batera ekartzen dutela. Ikastetxez ikastetxe, emakumearen gaia ere aipatzen dute. «Jendartearen inkontzientean sartua da ofiziale lanetan ari daitezkeenak gizonak direla»; alta, kontuan hartuz emakumeek langile posibleen erdia osatzen dutela, konponbideen erdiari hesten direla estimatu daiteke. Erraterako, ofizialeen sektorea emakumeei gehiago irekiz gero, kontratatu ditzaketen pertsonen panela bikoiztu liteke.

Emakume artisauak

Hala ere, egoera anitz aldatu da azken urteetan, eta geroz eta emakume gehiago ikusten dira halako lanbideetan beren lekua hartzen. Cecilia Rodriguez horietako bat da, eta bere kontu lan egiten du Habitat Eco Action kooperatiban. Eraikuntzaren sektorean emakume izatearen eskarmentua jasoa duela, harentzat «zailagoa» izan da enpresan lan egiten zuelarik, jendearentzat sorpresa izaten zelako batez ere. Dioenez, gehienbat sentitu duena da bere jakintza «gizonak baino gehiago probatzearen beharra», baina, pauso hori iragan eta gero, «harriturik egoten ziren eta dena biziki ongi pasatzen zen». Gaur egun, harena doazenek «badakite nor duten parean», eta haren aldeko hautaketa egiten dute. Hala ere, Rodriguezek argi du emakumearen lekua «sortu berria» dela ofiziale lanetan. Haren kooperatiban aritzen den beste langile emakume bat maiasturua da. «Maiasturuntzan emakume geroz eta gehiago ikusten dira, baina zurgintzan oraindik biziki gutxi daude».

Kolegioetan egotearen dinamikari dagokionez, Rodriguezi desmartxa «biziki interesgarria» iruditzen zaio: «Kolegio garaian gustatuko zitzaidan eraikuntza enpresa bateko langile bat etorri izan bazen haren lanbidea azaltzera». Haien eskolako irakasleetako bat ez, kanpoko norbait baizik, zehaztu du. Espero du etorkizunera begira «gero eta emakume gehiago» lanbidean sartuko direla, eta azaldu du gai horri heldutako mezu anitz jaso dituela dauden aukerak ezagutu nahi dituzten neska gazteengandik.

Gainera, azken urteetan garatu den ekoeraikuntzak prozesu hori laguntzen duela uste du. Aipatu duenez, «pentsatzen ahal da naturalagoa izanen dela emakumearen rola berraztertzea lanbidearen rola bera zalantzan jartzen den gune batean».