LOIU. Hego Euskal Herriko aireportuak pandemia aurreko bidaiari kopurura gerturatu ezinda dabiltza. Iazko datuen aldean, igoera nabarmena da, baina, alderaketa 2019koekin eginez gero, tartea handia da. Aurtengo lehen lau hilabeteetako datuak kontuan hartuz gero, Loiuko aireportua (Bizkaia) erabili duten bidaiarien kopurua %31,4 murriztu da; Hondarribikoan (Gipuzkoa) %11,5ekoa da jaitsiera, eta Noaingoan (Nafarroa), %33,9koa. Foronda (Araba) da bidaiari gehiago izan dituen bakarra: %19,2.

Aurten, 1.130.000 bidaiari izan dira Loiun. Iaz baino %440 gehiago dira, baina, orduan, joan-etorriak egiteko mugak indarrean zeuden. Alderaketak 2019arekin egin behar dira, eta, orduko apirilari erreparatuz gero, aurten %19 bidaiari gutxiago egon dira. Apirilak bakarrik alderatuz gero, Hondarribiko aireportuak 2019an baino %4,6 bidaiari gehiago izan ditu, eta Noaingoak, %40 gutxiago.

Foronda da salbuespena. 58.000 bidaiari izan ditu, Noainek baino gehiago: 46.682. Azken urteetan, bien arteko aldea murritzen ari zen, baina Noain zen nagusi. 2019an, esaterako, Forondak 174.000 bidaiari izan zituen, eta Noainek, 243.000.

Amazonek ez du Oiartzunen (Gipuzkoa) zentro logistikorik izango. 2020. urtean, herri horretan biltegi handi bat zabaltzeko tramiteak abiarazi zituen Jeff Bezosen multinazionalak, baina, azkenerako, enpresak berak uko egin dio proiektuari, Oiartzungo Udalak sare sozialen bidez jakinarazi duenez. Aurrera egin izan balu, urte amaieran zabalduko zuten munduko saltokirik handienaren zentro logistikoa Oiartzunen, baina udalak adierazi du Amazonek agiri bat erregistratu duela, jakinarazteko bertan behera utzi duela Lanbarren industrialdeko Talleres San Joseren lokaletan biltegia irekitzeko asmoa.

«Adierazi dute estatu mailako antolaketa eredua berriro pentsatu dutela, eta ez dutela hemengo zentroaren beharrik», esan diote udaleko iturriek Oarsoaldeko Hitza-ri. Amazonek hartuko zituen partzela eta pabiloia inbertsio funts batenak dira gaur egun. Azkenaldian lurraren deskontaminazio lanak egin ditu lurren jabeak, eta jada harremanetan jarri da udalarekin: jakinarazi dio hainbat garraio enpresak interesa dutela partzelan euren jarduna ezartzeko. Udalak erantsi duenez, HAPOaren arabera, eremu horretan soilik jarduera logistiko edota industrialak egin daitezke. «Herriaren garapen industrialaren eta komertzio txikien sustapenean lanean» jarraituko duela gaineratu du.

Oiartzungo eta haren inguruko merkataritza alorreko eragile asko Amazonen planen aurka aritu dira horien berri izan zutenetik. «Amazonen jardueraren helburua erosle partikularrei ondasunak saltzea denez, zentro horren jarduera online merkataritza izango litzateke, jarduera logistikotik harago, eta, horregatik, merkataritza gune baten baimena beharko luke», azaldu zuten Dendartean eta Euskaldendak elkarteek iaz. Edozein saltokiren biltegia «negozioaren parte den moduan», merkataritza elkarteek uste dute Amazonen biltegia ere hala izango zela, «Internet sarearen bidez milaka txikizkako salmenta egiteko oinarrizkoa» izango zelako.

Salmentarekin lotutako egituren baimenak interes publikoarekin lotuak daudela gogoratu dute sarritan elkarteek, «oreka, jasangarritasuna, aniztasuna eta gertutasuna» bermatzeko. «Konpainia handien merkataritza elektronikoak ez die inolako abantailarik ekartzen helburu horiei; eta, beraz, besteei bezala, konpainia handiei ere muga horiek jarri behar zaizkie».

Izan ere, administrazioak baimen asko exijitu izanak eraman du Amazon proiektua bazter uztera. AEBetako multinazionalak badu zentro logistiko bat Bizkaian, Trapagaranen.

Espainiako Gobernuak ezohiko bilera egingo du ostiral honetan argindarra ekoizteko erabiltzen de gasaren prezioa mugatzeko. Hala, datozen 12 hilabeteetan, gasaren prezioa 48,8 eurokoa izango da megawatt orduko. Neurri honek argiaren faktura merkatzea du helburu.

Errusiak Poloniatik barrena Europara gasa bidaltzeari utzi dio. Gazprom konpainiak Yamal gasbidearen hornidura eten du, Moskuk Poloniako EuRoPol GAZ enpresari zigorrak ezarri ondoren.

Mercabilbao Basauritik Ortuellara lekualdatuko dute 2027an. Hain zuzen ere, Ezkerraldea-Meatzaldea parke teknologikora eramango dute zentroa.

BILBO. Dei zentroetako langileak bihar greba egitera deitu dituzte UGT eta CCOO sindikatuek, patronalak lan hitzarmenaren negoziazioan duen jarrera salatzeko. Espainiako ituna dute sektorean, eta langile gehienak emakumeak dira. UGT-Euskadik azaldu duenez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 4.000 lagunetik gora daude, eta Iberdrola, Euskaltel, Kutxabank, Movistar eta beste enpresa handietako arreta zerbitzuak ematen dituzte.

Joseba Larrea UGTko ordezkariak salatu du enpresek muzin egiten diotela lan erreforma ezarri eta ABLE bidez kontratatzea hobesten dutela, langileei kontratu mugagabeak ez eskaintzeko. Gainera, enpresei leporatu die 2019tik pilatu duten erosteko ahalmenaren galera ez bete nahi izatea. «Lan baldintzek okerrera egin dute, eta kasu askotan onartezinak dira».

Greba izango da Jaurlaritzaren telefono bidezko zerbitzuak ematen dituen enpresan ere, BetiONen. LABek eta UGTk hamabi eguneko greba antolatu dute, erosteko ahalmena bermatzen duen itun baten alde.

Hein handi batean euskal industriaren termometro den aldetik, albiste ona da bigarren sektore osoarentzat makina-erremintaren osasuna biziberriturik azaltzea. Izan ere, pandemiak jota jaitsiera galanta izan ondoren 2020. urtean, 2021.ena suspertzearena izan da AFM klusterreko enpresentzat, eta, Ukrainako gerra dela-eta jokalekua iluntzen ari den honetan, are positiboagoa da euskal industriarentzat jakitea 2022an ere segida izango duela hazkunde horrek: aurreikuspenen arabera, %7-10 handituko da ekoizpena. Salmentek ekartzen duten fakturazioaren ifrentzuan dago edo egon daiteke arazoa, ordea: irabazi garbian. Alegia, AFMko zuzendaritzak ohartarazi du makina-erremintaren benetako erronka, aurrerantzean, «irabazi marjinak defendatzea» izango dela.

Gauza bat baita saltzea, eta bestea, salmentarekin dirua irabaztea. Egungo jokalekuan kostuak izugarri handitu dira, energiarekin lotutakoak, batetik, baina baita lehengaienak eta osagaienak ere, bestetik. Hornidura kateetan egon diren —eta Txinako portuetan COVIDa dela-eta gertatzen ari dena ikusita, egon daitezkeen— etenak eta atzerapenak mehatxu argi bat dira kontratuetan finkatutako epeak betetzeko. Salmentak prezio eta epe jakin batzuetan egiten dira, eta, horiek betetzeko, enpresa batzuek mirariak egin beharko dituzte; hala aditzera eman du Cesar Garbalena AFMko presidenteak. Alegia, gerta daiteke, fakturazioak gora egin arren aurten, irabazi-marjinak gehiegi estutzea.

AFM makina-erremintaren klusterreko buruak ukatu egin du abisu horrek lotura duela sektoreko enpresek egungo inflazioari aurre egiteko asmoz soldata igotzearekin. «Ez dagokigu guri soldatak negoziatzen aritzea», esan du Xabier Ortueta AFMko zuzendariak. Edonola ere, Ortuerta sinetsita dago «elkar ulertze bat» egongo dela gehien-gehienetan. Eta gogoratu du 2021eko KPI handiari «erantzun zuzena» eman diotela AFMko enpresek.

Aurten ere, hazkundean

Batera edo bestera, makina-erremintan susperraldi nabarmena gertatzen ari da pandemiak eragin zion zulo handiaren ostean, eta 2021. urteko %18tik gorako hazkundeak segida izango du 2022. urtean, beste %7-10 igoko baita fakturazioa. Hala, pandemia aurreko salmentak gaindituko ditu sektoreak, bi urteren ondoren, eta 1.700 milioi euro inguruko fakturazioa lortuko du. Ortuetak ohartarazi du oraindik «partida jokatzen» ari dela, baina aurreikuspenak onak direla. 2018ko errekorra parekatzeko (1.800 milioi euro) beste koska bat falta da oraindik.

«Industriarik berritzaileena gara, malguena, eta munduko liderrekin batera lehiatzen gara mundu osoan», adierazi du Garbalena presidenteak; pandemiak eragindako beherakada latza izan baitzen, eta egoera hori bridatzeak ahalegin handia eskatu die enpresei. Fakturazioa ia %20 jaitsi zitzaien, eta jaitsiera hori aurreko urtean izandako ia %10ekoari gehitu zitzaion. Hala, aurreko bost urteetan (2014-2018) sektoreak pilatua zuen %30eko hazkundea ia zerora eraman zuten bi urte txarrek, bigarrena pandemiarena. Iaz, ordea, susperraldia hasi zen atzera, eta %18tik gorako hazkundea lortu zuten, batez beste, makina-erremintan aritzen diren AFMko 126 kideek, tartean DanobatGroup, Fagor Automation, Fagor Arrasate, EtxeTar Group, Ibarmia, Koniker, Zayer…

Goraldi horretan, esportazioek eman diete hauspoa sektoreko euskal enpresei: %23,4 gehitu dira azken urtean. Helmuga nagusiak AEBak, Italia, Alemania, Txina eta Frantzia izan dira. Barne merkatua esaten dioten horretan (Euskal Herria, Katalunia, Galizia eta Espainia), inbertsioa ahul ibili da berriro, eta %5,2 egin du behera eskaeren jarioak. Horiek horrela, AFMko enpresen multzoan munduko seigarren ekoizle taldea osatzen dute makina-erremintaren arloan.

I+G inbertsioa

Garbalena presidenteak —bihar izendatuko dute beste presidente bat AFMko batzar nagusian— azpimarratu du makina-erremintako enpresek inbertsio handia egiteko premia dutela. «I+G atalean inbertitu behar dugu geroa bermatzeko. Hori da gure tresnarik hoberena: inbertsioa. Puntako teknologia garatu behar dugu lehiatzen jarraitzeko, makina berdeak egiteko, kontsumo apalekoak».

Sektorean pisu handia duen beste aldagai bat digitalizazioa da. Gero eta makina gehiago egingo dituzte digitalizazio gehiagorekin. Haien bidez, bezeroarekin duten harremana «luzatu» egiten da, zerbitzu berriak sortzen direlako.

Langile bat hil da Etxebarri Dibiñako Pepsico enpresan, bihotzekoak jota. LABek salatu duenez, aurten dagoeneko 26 behargin hil dira Euskal Herrian lan-istripuan, horietako zazpi ezbehar ez traumatikoan.

AFM Cluster enpresa-elkartearen esanetan, 2021a suspertze-urtea izan da, eta, Ukrainako inbasioa eta beste gertaera batzuk gorabehera, hazkundea mantendu egin da 2022ko lehen lauhilekoan.

Osasun mahai sektoriala: Egonkortu beharreko plaza kopurua negoziatu nahi ez izatea egotzi diote Osakidetzari.Satse, ELA, LAB, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek esan dutenez, Osasun Saila plaza kopuru hori jakinaraztera mugatu da gaur egindako mahai sektorialaren bileran.