Siemens Energyk jakinarazi du irailean aurkeztuko duela Siemens Gamesa osorik bereganatzeko eskaintza publikoa eta azaroan egingo dutela konpainia filiala burtsatik kanpo uzteko akziodunen batzar nagusia.

MADRIL. Langile autonomoek zenbat irabaziko duten aurreratu beharko diote Gizarte Segurantzari sisteman izena ematen dutenean. Espainiako Gobernuak modu horretan erraztu nahi du norberaren konturako langileen kotizazio sistema berria martxan jartzea. Autonomoek diru sarreren arabera kotizatzen hasi aurreko lehen urratsa litzateke, proposamen berria onartu artekoa.

Izan ere, sistema berriaren xehetasunak negoziatzen jarraitzen dute oraindik Madrilek eta autonomoen elkarteek, bi hilabetez etenda izan ondoren. Eta, hain zuzen ere, oztopo nagusia hori da: langile bakoitzaren etekinak nola kalkulatuko diren zehaztea. Diru sarreren estimazioak, bada, erraztu egingo luke kalkulu hori, Jose Luis Escriva Gizarte Segurantzako ministroaren arabera.

Sistema berria noiz ezarriko duten ez dago argi, halere. Hasiera batean urtarrilerako nahi zuten, eta hala hitzartu zuen gobernuak Bruselarekin ere. Baina horretarako ekaina amaitu aurretik onartuko beharko dute proposamena.

Gaur abiatu da Davosen Munduko Ekonomia Foroa eta energiari eta elikagaiei lotutako krisietan jarri dute arreta lehen saioan. Ez dira gai izan irtenbideak zehazteko eta ohartarazi dute Errusiak Ukrainaren kontrako gerrarekin jarraitzen duen bitartean, ez dela soluziorik izango.

Nafarroako Gobernuak 3.589 plazako eskaintza publikoa egingo du Osasungintzan, Hezkuntzan eta Administrazio orokorrean, lanpostu publikoak egonkortzeko eta behin-behinekotasun tasa murrizteko 20/2021 legearen baitan. Gaur bertan argitaratu dute dekretua Nafarroako Aldizkari Ofizialean.

Siemens Gamesak % 6,24 gora egin du burtsan, bere akziodun nagusiak erosteko eskaintza egin ondoren. Ibex 35 indizean gorakada handiena izan du Siemens Gamesaren akzioak. Hala ere, konpainiak oraindik % 15,57 beherakada pilatzen du aurten.

Joan den astean eman zuen berria Euskadiko Parke Teknologikoen Sareak: Ezkerraldea-Meatzaldea parke teknologikora joango da MercaBilbao 2027an; Ortuellako Urioste auzoan egongo den Euskadiko Elikadura Campusean izango du egoitza berria. Duela 51 urtetik egon da Basaurin. Campus berri horrek 50 hektarea izango ditu -13,5 ditu Basaurin-, eta beharrizanen arabera handitzeko aukera izango du. MercaBilbaok eta inguruan izango dituen beste enpresek 2.000 lanpostu sortuko dituzte.

Oro har, MercaBilbaoko enpresariek pozik hartu dute berria. “Aspalditik ibili dira leku berria bilatzen, hau oso txiki geratu zelako. 51 urtean asko aldatu da lan egiteko modua, eta garai berrietara egokitzeko premia handia dago. Adibidez, hasierako kamioien tamaina eta oraingoa ezin dira alderatu: gaur egun askoz handiagoak dira”, esan du Ortiz Ciges SM enpresako Ruperto Ortiz Cigesek. Frutak eta barazkiak saltzen dituzte.

Viuda y Hermanos de N. Rodriguez SA enpresako Gorka Moreno ere “oso baikor” dago; fruta arloko handizkarien presidentea ere bada. “Mesede egingo digu enpresoi eta gure bezeroei. MercaBilbaon arintasuna eta zolitasuna behar dira, eta, espazio handiagoarekin, hori lortuko dugu”, esan du. Leku gehiago edukita euren negozioak handitzeko aukera izango dutela uste du, egoera berrira egokitzekoa. “Basaurin eredu zaharrei lotuta egon gara ezinbestean”.

Ortuellan aukeratu duten lekuari “egoki” deritzote biek, A-8 autobide ondoan, Bilbo hegoaldeko saihesbideari lotuta eta Bilboko portutik oso gertu egongo delako. Crespok ez du uste bera hara joango denik; ordurako erretiroa hartuta egoteko esperantza du. Hala ere, zalantza egin du gaur egun Basaurin dauden enpresa guztiek Ortuellan jarraituko duten: “Egin kontu hara joateak sekulako inbertsioa eskatuko duela, eta, seguruenik, denak ez dira gai izango horri aurre egiteko. Posible da ixtekotan diren enpresa askok hau aprobetxatzea negozioa uzteko”.

Azken urteetan MercaBilbao salmenta markak hausten dabilen arren, Crespok esan du sektorearentzat ez direla garai errazak: “Ohartuko zinen elikagai dendak, fruta denda eta arrandegiak zarratzen ari direla. Gaur egun, dena da supermerkatua, eta horiek euren hornidura sareak dituzte. Eragin zuzena du gugan”.

Bezeroen artean, ostera, zuhurtziaz hartu dute berria. Arrain eta itsaskien arloko txikizkarien elkarteko buru Jose Feijook esan du aldaketa ez duela eragin leku faltak, Basaurin postu batzuk hutsik daude eta. Gaitzetsi du merkatua Bizkaiaren bihotzetik bazter batera joango dela, eta irizten dio horrek kalte egingo diela urrutien dauden eskualdeetako dendariei. “Ezkerraldekoei mesede egingo die, baina Durangaldekoek, esaterako, ordubete beharko dute hara joateko, eta arrain saltzaileentzat, goizetan, denbora asko da ordubete”.

Jaurlaritzak, Bizkaiko Foru Aldundiak, Bilbo -harena da MercaBilbao- eta Ortuellako udalek eta Euskadiko Parke Teknologikoen Sareak bultzatutako proiektu bat da. Alkate biak oso pozik agertu dira; batez ere, Ortuellakoa: Saulo Nebreda. Esan du campus berriak eurenera “kalitatezko enplegua eta aberastasuna” eroango dituela. Azaldu du aurretik lan egin beharko duela udalak, bizilagun berriei bidea irekitzeko: “Hirigintza plangintza aldatu beharko dugu, lurzoruaren tipologia jarduera berrira egokitzeko”.

Basaurin, lekuko bila

Basaurin, ordea, igarriko dute MercaBilbaoren falta. Urtero, zerga bidez, 300.000 euro jasotzen ditu udalak, eta hirurehun basauriarrek egiten dute behar handizkako merkatu horretan. Asier Iragorri alkateak dio aldaketak ez duela enplegu galerarik eragingo: “Lanean jarraituko dute, baina oraingo lekuan ibili beharrean, hogei minutura dagoen beste batean”. Basaurin bizi diren langileek kilometrajea ordaintzeko eskatu dute. Alkateak esan du Basauriko Udalak ez duela galera moduan ikusten aldaketa. “Lau urte ditugu orube horretan lanean hasiko den beste enpresa bat lortzeko. Lanean ari gara lekukoa hartuko dion jarduera ekonomiko bat bilatzeko”.

Basauriko EH Bildu, ordea, ez dago baikor. “Dakigun bakarra da, oraingoz, hirurogei enpresa inguruk Basauritik alde egingo dutela, horrek dakarren guztiarekin. Lursail horiek erabiltzeko planik ere ez dago”, ohartarazi du, ohar bidez. “Gardentasun falta” egotzi diete erakunde publikoei.

Euskadiko Siemens Gamesako sindikatuak (CC.OO. eta LAB) Siemensek Gamesa Renewable Energyren gaineko OPAz. Clara Fernandez Zamudioko Siemens Gamesa Eolicako enpresa-batzordeko presidentea (CC.OO.) eta Mikel Irastorza Asteasuko lantegiko enpresa-batzordeko kidea (LAB) oso kezkatuta daude.

Akzio bakoitzeko 18,05 euro eskaini ditu konpainia alemaniarrak, eta, orain, hilabeteko epea du proposamena Balore Merkatuaren Batzorde Nazionalean erregistratzeko. Zamudion eta Sarrigurenen daude Siemens Gamesaren egoitzetako bi.

Niko Cuenca: “Energia berriztagarrien oldea ikusita, negozioa badago, baina offshore ereduan zentratuko da”. Siemens Energyk Gamesaren akzio guztiak erosteko iragarritako eskaintza publikoa dela eta, Niko Cuenca ekonomialariak erabaki horren aurrekariak eta ondorioak aletu ditu Euskadi Irratian.

Errusiako gasaren mendekotasunetik libratzeko dirutza beharko du Europako Batasunak. Milaka milioi euro berriztagarrietan inbertitzeko; baina baita erregai fosiletarako ere, haientzako azpiegituretarako, eta gas naturala beste nonahi erosi ahal izateko. Eta marka da, diru hori biltzeko, eta besteen artean erregai fosilak sustatzeko, Europak arriskuan jar dezakeela karbono emisioak murrizteko duen tresnarik eraginkorrenetakoa, Europako karbono eskubideen merkatua.

Arazo bat konpontzeko beste baten konponbideari kalte egitea irtenbide egokia ote da?

Europako Batasuneko karbono merkatuan isurketa eskubideak salerosten dira. Eskubide-baimen horiek behar dituzte kontinenteko 10.000 lantegi, findegi eta ustiategi handi inguruk, karbono dioxidoa atmosferaratuko badute. Batzuek eskubideak doan lortzen dituzte, baina gehienek ordaindu egin behar dituzte. Horrela, haiek kutsatzeagatik ordaintzea lortzen da; beraz, emisioak ekonomikoki zamatzen dira, eta murritzarazi.

Jakina, teorian, Errusiako gasaren mendekotasunetik askatzeko planarekin Bruselaren asmoa ez da eskubideen merkatuari kalte egitea. Europako Batzordeak asteazkenean aurkeztutako Repower EU planaren asmoak eta zenbakiak tolesgabeak dira paperean.

Errusiari gasik ez erosteko eta energia trantsiziorako plan berriak 210.000 milioi euroko inbertsioa eskatuko du 2027rako, eta 300.000 milioikoa 2030erako. Diru horren zati bat RRF Berreskurapenerako eta Erresilientziarako Mekanismotik hartuko da, mailegutan (225.000 milioi euro).

Baina 20.000 milioi euro CO2 isurtzeko eskubideen merkatuko erreserbako eskubideak salduta lortu nahi ditu Europak, «betiere eskubideen prezioetan nahasmenik sortu gabe».

Nahasmena ez, baina erreakzioa berehalakoa izan da. Asteazkenean bertan, Europako isurketa eskubideen salneurriak %8 egin zuen behera. Espero zitekeen; ez da harritzekoa prezioa jaistea merkatuak aurreikusten badu aurrez sumatu baino salgai gehiago izango dela eskura.

Gerraren ondoko egoeran, isurketen eskubide garestiek gas natural likidotu eta ikatz kutsatzaileagoen erabilerarentzat dakarten zigorra arintzea ere egongo da, neurri batean, eskubideen salmenta horren atzean. Baina horren ifrentzua da haizea hartzera joan daitezkeela CO2 gutxiago emititzeko pizgarri nagusiak: hain zuzen, eskubide garestiak.

Batzordeko iturriek diote behin-behineko egoera dela, Ukrainako Gerrarekin lotua; ez dagoela arriskuan 2030erako EBko isurketak 1990ekoen %55en azpitik izateko helburua; kalkulu guztiak egin dituztela.

Baina, merkatuaren sinesgarritasuna arriskuan ikusten dute askok, ingurumen gaietan jarduten diren gobernuz kanpoko erakundeek, kasurako. Orain eskubideetan 20.000 milioi saltzen badira, nork ziurtatuko du ez direla beste 10.000 milioi salduko hemendik bi urtera? Erakundeak beldur dira isurketak handitu egingo direla, eskubide gehiago eta merkeagoak izanda.

Haserrea, gainera, handiagoa da kontuan hartzen bada Europako karbono merkatuak urteak behar izan dituela sinesgarritasun hori lortzeko; kutsatzaileek ikusteko hobe zutela ahalik eta karbono gutxien isurtzea.

Erreserbako eskubideen salmentak are ulergaitzagoa dirudi, bezperan, asteartean, Europako Parlamentuko Ingurumen Komitean adostutakoen ostean. Koalizio zabal batek hitzartu zuen zorroztu egin nahi dituela Europako Batzordeak deskarbonizaziorako ezarritako hainbat helburu.

Eta, horien artean, karbono merkatuko erreserba indartzeko neurria dago. Merkatuan eskubideen «gehieneko» kopurua 700 milioi eskubidetan ezarri nahi du komiteak, eta batzordeak 883 milioitan nahi zuen. Eta doako eskubide kopuruaren murrizketa ere lehenago gauzatzea nahi du parlamentuko komiteak.

Ekainean izango da bozketa osoko bilkuran, eta ikusteko dago oraindik zer aterako den aurrera eta zer ez Europako Parlamentuan. Estatuek ere izango dute zeresana erabakietan. Baina zertarako batetik helburuak zorroztu eta bizkortu, bestetik atzerapausoak egingo badira?

Ukrainako gerrak hainbat gabezia biluztu ditu Europan, estali beharrekoak. Baina ezin da ahaztu presazkoa dela klima larrialdiari aurre egitea, isurketak murriztea. Estalkiari hortik tiratzeak benetan utz dezakeelako gizateria larrugorrian.